ఏనుగులు, ఒంటెలు, చెరగని సిరా: 1952 తొలి ఎన్నికల ఆసక్తికర విశేషాలు.!

Publish Date:Oct 11, 2026

Advertisement

మొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికలు..ఆనాడు ఓటింగ్ ఎలా సాగిందంటే.?

ఆధునిక ప్రపంచ రాజకీయ చరిత్రలో భారతదేశం నిర్వహించిన మొట్టమొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికలు ఒక అసాధారణమైన చారిత్రక ఘట్టంగా, సాహసోపేతమైన ప్రజాస్వామ్య ప్రయోగంగా నిలిచిపోయాయి. అప్పుడు దేశంలో ఓటర్లు ఎవరో స్పష్టంగా తెలియదు, వాళ్లను ఎలా నమోదు చేయాలో ఎలాంటి పూర్వానుభవం లేదు, దేశమంతా అనేక సమస్యలతో సతమతమవుతోంది. అయినా సరే, ఏమాత్రం లోపాలకు తావులేకుండా ఆ ఎన్నికల మహాక్రతువును విజయవంతంగా ముగించారు. అప్పటి దేశ జనాభా సుమారు 36 కోట్లు కాగా, అందులో 21 ఏళ్లు పైబడిన వారు 17.32 కోట్లుగా తేల్చారు. కుల, మత, జాతి, లింగ, అక్షరాస్యత, ఆస్తి విచక్షణ లేకుండా వయోజనులందరికీ సార్వత్రిక ఓటు హక్కును కల్పించడం ద్వారా ప్రపంచ దేశాలకు ఒక ఆదర్శవంతమైన నమూనాను అందించారు.

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324 ద్వారా ఒక స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి కలిగిన భారత ఎన్నికల సంఘం 1950 జనవరి 25న ఉనికిలోకి వచ్చింది. పశ్చిమ బెంగాల్ మాజీ చీఫ్ సెక్రటరీ సుకుమార్ సేన్ భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. బ్రిటిష్ ఇండియాలోని 17 ప్రావిన్సులు, 565 స్వదేశీ సంస్థానాలను విలీనం చేసి 14 రాష్ట్రాలు, 6 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలుగా దేశ పునర్నిర్మాణం జరుగుతున్న క్లిష్టమైన సమయంలో ఈ ఎన్నికలను నిర్వహించడం కత్తిమీద సాములాంటిది. మొత్తం 489 లోక్‌సభ స్థానాలతో పాటు 18 రాష్ట్రాల శాసనసభలకు సంబంధించిన 3,283 స్థానాలకు ఏకకాలంలో ఎన్నికలు జరిగాయి.

ఈ మహాక్రతువును నిర్వహించడానికి సుకుమార్ సేన్ సుమారు లక్షలాది మంది ప్రభుత్వ ఉద్యోగులను, ఉపాధ్యాయులను ఎన్నికల విధుల్లోకి తీసుకున్నారు. వీరిలో 56 వేల మంది ప్రిసైడింగ్ అధికారులతో పాటు, ఓటర్ల జాబితాలను టైప్ చేసి క్రోడీకరించడానికి ఒప్పంద ప్రాతిపదికన 16,500 మంది గుమస్తాలను నియమించారు. దేశవ్యాప్తంగా మూడున్నర లక్షల మంది పోలీసులను బందోబస్తు కోసం మోహరించారు. హిమాలయాల మంచు శిఖరాల నుంచి కేరళ దట్టమైన అడవులు, రాజస్థాన్ ఎడారుల వరకు ఎన్నికల సామగ్రిని భద్రంగా చేరవేయడానికి రైళ్లు, మోటారు వాహనాలతో పాటు ఏనుగులు, ఒంటెలు, ఎడ్లబండ్లను కూడా ఉపయోగించాల్సి వచ్చింది.

అప్పట్లో దేశ జనాభాలో దాదాపు 85 శాతం మందికి కనీస అక్షరాస్యత లేదు. చదవడం, రాయడంరాని లక్షలాది మంది కోసం బ్యాలెట్ పేపర్‌పై అభ్యర్థుల పేర్లు ముద్రించి స్టాంపు వేయమని అడగడం అసాధ్యం. అందుకే ప్రతి పార్టీ కోసం ప్రత్యేకంగా ఎన్నికల గుర్తులను (సింబల్స్) సృష్టించారు. అత్యంత పటిష్టమైన బ్యాలెట్ బాక్సులను తయారు చేసే బాధ్యతను గోద్రెజ్ కంపెనీకి అప్పగించారు. ఎవరూ ట్యాంపరింగ్ చేయడానికి వీలులేని బ్యాలెట్ బాక్సులను రూపొందించడంతో పాటు, ఒక వ్యక్తి రెండు సార్లు ఓటు వేయకుండా ఉండేందుకు చెరగని సిరాను కూడా అప్పుడే ప్రవేశపెట్టారు.

ఓటర్లను నమోదు చేసే ప్రక్రియలో ఎన్నికల సంఘానికి ఎన్నో విచిత్రమైన అనుభవాలు ఎదురయ్యాయి. ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, మధ్యప్రదేశ్, రాజస్థాన్ లాంటి రాష్ట్రాలలో మహిళలు తమ సొంత పేర్లను బయటి వ్యక్తులకు చెప్పడం ఆచార విరుద్ధంగా భావించేవారు. దీంతో లక్షలాది మంది మహిళలు తమ పేర్లకు బదులుగా ఫలానా వారి తల్లి, భార్య లేదా కుమార్తె అని నమోదు చేసుకున్నారు. ఈ పరిస్థితిని చూసిన ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ సుకుమార్ సేన్ తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తూ, తమ సొంత పేర్లను నమోదు చేయడానికి నిరాకరిస్తే వారిని ఓటర్ల జాబితా నుంచి తొలగించాలని కఠినమైన ఆదేశాలు జారీ చేశారు.

1952 సార్వత్రిక ఎన్నికలు కేవలం ఒక ప్రభుత్వాన్ని ఎన్నుకోవడానికి జరిగిన సాధారణ ప్రక్రియ కాదు. వేలాది సంవత్సరాలుగా సామాజిక అణచివేతకు గురైన సామాన్యులకు అధికారం చేనుమార్చిన ఒక మహత్తర సామాజిక విప్లవం. ఆనాటి పకడ్బందీ పునాది వల్లే నేడు భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద, అత్యంత క్రియాశీలకమైన ప్రజాస్వామ్య దేశంగా సగర్వంగా నిలబడగలుగుతోంది.

 

 

 

[ India first general elections, 1952 elections India, Sukumar Sen Election Commissioner, Indian democracy history, first voter turnout India, 1952 ballot boxes ]


 

By
en-us Political News

  
 పెట్టుబడులు, పరిశ్రమల స్థాపనలో నెలకొన్న పేటీ నేపథ్యంలో అధికారుల తొలగింపు ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ఈ నేపథ్యంలోనే ఆంధ్రప్రదేశ్ మంత్రి నారా లోకేష్  సోషల్ మీడియా వేదికగా షేర్ చేసిన పోస్టు హల్ చల్ చేస్తోంది.
రాజస్థాన్ లోకల్ బాడీ ఎన్నికలలో ప్రతిపక్ష కాంగ్రెస్ అద్భుత ఫలితాలను సాధిస్తూ.. పరిశీలకులను విస్మయపరుస్తోంది.   జిల్లా పరిషత్, పంచాయతీ సమితి ఎన్నికల లెక్కింపులో కాంగ్రెస్ దూసుకుపోతుండటం రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో సంచలనం సృష్టిస్తోంది.
జమ్మూ కశ్మీర్ సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ఉగ్ర  కదలికలు, సిక్కిం గగనతలంలో చైనా యుద్ధ విమానం సంచారం వంటి పరిణామాలను చూపుతున్నారు. ఈ పరిణామాలు దేశ భద్రతా వర్గాల్లో   చర్చకు దారితీశాయి. 
వయోభారం,  ఇతర అనారోగ్య సమస్యలు, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు కారణంగా ఆమె మరణించినట్లు కుటుంబ సభ్యులు తెలిపారు.
ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయాల్లో భారత్ ఒక  సైడ్ ప్లేయర్ గా మారిపోయిందని రాహుల్ చికాగో  వర్సిటీ వేదికగా వ్యాఖ్యానించారు.  గతంలో అంతర్జాతీయ వేదికలపై స్వతంత్ర దృక్పథంతో వ్యవహరించిన దేశం..  ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో తన ప్రభావాన్ని కోల్పోయి పక్కకు తప్పుకుందని  విమర్శించారు.
మైసూరులో విలేకరుల సమవేశంలో మాట్లాడిన  వచ్చే ఎన్నికల బరిలో  తాను ఉండబోననీ, ఇది ఖాయమనీ కుండబద్దలు కొట్టారు. తన వయసు,   ఆరోగ్య పరిస్థితుల దృష్ట్యా ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం సాధ్యం కాదన్నారు. 
జాతీయ జెండాను నేలపై ఉంచకూడదనే స్పృహతో దానిని   తన జేబులో దాచుకున్నారు. పక్కనే నిలబడి ఉన్న అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్  మోదీ చేసిన ఈ పనికి ముగ్ధులైన ట్రంప్, ఆ జెండా గుర్తును అలాగే భద్రపరుచుకోవాలని సూచించారు. 
 అమెరికా, చైనా వంటి దేశాలను వెనక్కి నెట్టి భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ సరికొత్త రికార్డులను సృష్టిస్తోంది.  ఇన్ఫోఇన్‌డేటా నివేదిక ఈ విషయాన్ని విస్పష్టంగా పేర్కొంది.  అంతర్జాతీయంగా నెలకొన్న బాహ్య ఆర్థిక సంక్షోభాలను సమర్థంగా ఎదుర్కొంటూ భారత్ తన సత్తాను చాటుకుంటోంది.
కొద్ది రోజుల క్రితం కుల్గాం ప్రాంతంలో సీఆర్పీఎఫ్ సిబ్బందిని లక్ష్యంగా చేసుకుని ఉగ్రవాదులు జరిపిన కాల్పుల ఘటనకు కొనసాగింపుగా భద్రతా బలగాలు కూంబింగ్ చేపట్టారు.  ఈ నేపథ్యంలోనే తారసపడిన ఉగ్రవాదులు బలగాలపై కాల్పులకు తెగబడటంతో, భద్రతా దళాలు దీటుగా స్పందించి ఎదురుకాల్పులు జరిపాయి. 
ఇటీవల కొన్ని రోజులుగా హస్తిన వాసులను ఉక్కిరి బిక్కిరి చేసిన వాయుకాలుష్య స్థాయిలు తగ్గుముఖం పట్టాయి. అలాగే పొగమంచు బెడద కూడా గణనీయంగా  తగ్గింది. తీవ్ర వాయు కాలుష్యం కారణంగా ఇన్ని రోజులుగా ఉన్న నిబంధనలను అధికారులు తగ్గించారు. 
ఈ కేసులో జీవిత ఖైదు అనుభవిస్తున్న ఇద్దరు దోషుల శిక్షలను నిలిపివేస్తూ సర్వోన్నత న్యాయస్థానం వారికి బెయిల్ మంజూరు చేయడంపై బాధితురాలు బిల్కిస్ బానో తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. కనీసం తనకు సమాచారం ఇవ్వకుండా, తన తరఫు వాదనలు వినకుండానే ఈ ఉత్తర్వులు వెలువడటం తనను విస్మయపరిచిందని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.  
 
Disclaimer:
All content included on this TeluguOne.com Portal including text, graphics, images, videos and audio clips, is the property of ObjectOne Information Systems Ltd. or our associates, and protected by copyright laws. The collection, arrangement and assembly of all content on this portal/ related channels is the exclusive property of ObjectOne Information Systems Ltd. or our associates and protected copyright laws.
 
You may not copy, reproduce, distribute, publish, display, perform, modify, create derivative works, transmit, or in any other way exploit any part of copyrighted material without permission from ObjectOne Information Systems Ltd or our associates.