తెలంగాణరాష్ట్ర వ్యాప్తంగా ఉన్న రిటైల్ మెడికల్ షాపులపై డ్రగ్స్ కంట్రోల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (DCA) అధికారులు ఒక్కసారిగా మెరుపు దాడులు నిర్వహించి పెద్ద ఎత్తున కలకలం సృష్టించారు. ప్రజల ఆరోగ్యం ప్రాణాలతో చెలగాటమాడుతున్న మెడికల్ షాపుల నిర్వాకాలను అరికట్టేందుకు అధికారులు ఈ ప్రత్యేక తనిఖీ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టారు. ఈ దాడుల్లో వెలుగుచూసిన దిగ్భ్రాంతికరమైన అక్రమాలు, నిబంధనల ఉల్లంఘనల ఆధారంగా ఏకంగా 196 రిటైల్ మెడికల్ షాపులకు డ్రగ్స్ కంట్రోల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ అధికారులు షోకాజ్ నోటీసులు జారీ చేశారు. ప్రజారోగ్య పరిరక్షణలో భాగాంగా ఫార్మాస్యూటికల్ రంగంలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం పెంచడమే లక్ష్యంగా ఈ తనిఖీలు సాగాయని అధికారులు స్పష్టం చేశారు.  

ఈ తనిఖీల్లో అధికారులు ప్రధానంగా షెడ్యూల్ H1 (Schedule H1) ఔషధాల విక్రయాలపై దృష్టి సారించారు. అత్యంత తీవ్రమైన ప్రభావాన్ని చూపే హై-జనరేషన్ యాంటీబయోటిక్స్ (Higher-generation Antibiotics) మరియు అలవాటుగా మారే ప్రమాదకర మత్తు మందులు (Habit-forming drugs) డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా అమ్మకూడదనేది ప్రధాన నియమం. అయితే, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అనేక మెడికల్ షాపుల్లో ఎలాంటి డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్లు లేకుండానే ఈ ప్రమాదకరమైన షెడ్యూల్ H1 మందులను స్వేచ్ఛగా విక్రయిస్తున్నట్లు తనిఖీల్లో తేలింది. దీనివల్ల సమాజంలో మందుల దుర్వినియోగం పెరగడమే కాకుండా, యాంటీబయోటిక్ రెసిస్టెన్స్ ప్రమాదం పెరిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.  

అంతేకాకుండా, మందుల వ్యాపారంలో ఖచ్చితంగా పాటించాల్సిన చట్టబద్ధమైన నిబంధనలను అనేక దుకాణాలు తీవ్రంగా ఉల్లంఘించినట్లు అధికారులు గుర్తించారు. నిబంధనల ప్రకారం ప్రతీ మెడికల్ షాపులో క్వాలిఫైడ్ మరియు రిజిస్టర్డ్ ఫార్మాసిస్ట్ (Registered Pharmacist) సమక్షంలోనే మందులను అందించాల్సి ఉంటుంది. కానీ తనిఖీలు చేసిన 196 షాపుల్లో చాలా చోట్ల అసలు ఫార్మాసిస్టులు లేకుండానే అర్హత లేని వ్యక్తులు మందులు విక్రయిస్తున్నట్లు తేలింది. ఇది రోగుల ప్రాణాలకు నేరుగా ముప్పు తెచ్చే తీవ్రమైన అంశంగా అధికారులు భావించారు.  

మరోవైపు, షాపుల్లో నిర్వహించాల్సిన రికార్డుల విషయంలోనూ తీవ్రమైన నిర్లక్ష్యం బయటపడింది. నిబంధనల ప్రకారం ప్రతీ ఫార్మసీ షెడ్యూల్ H1 రిజిస్టర్లను పక్కాగా నిర్వహించాలి, అలాగే ఇన్వాయిస్ కొనుగోలు బిల్లులు (Purchase Invoices) మరియు సేల్స్ బిల్లులను (Sales Bills) నమోదు చేయాలి. కానీ 196 షాపుల నిర్వాహకులు కొనుగోలు, విక్రయాలకు సంబంధించిన ఎలాంటి సరైన ఆధారాలు, రికార్డులను చూపించలేకపోయారు. అంతేకాకుండా వివిధ కేటగిరీల మందులపై సవరించిన జిఎస్టి (GST) రేట్లను అమలు చేస్తున్నారా లేదా అనే కోణంలో కూడా తనిఖీలు సాగాయి.  

ఈ విస్తృత దాడుల అనంతరం, నిబంధనలను ధిక్కరించిన 196 రిటైల్ మెడికల్ షాపులకు అధికారులు షోకాజ్ నోటీసులు అందజేశారు. డ్రగ్స్ అండ్ కాస్మొటిక్స్ యాక్ట్ 1940 (Drugs and Cosmetics Act, 1940) మరియు సంబంధిత చట్టాల ప్రకారం ఉల్లంఘనలకు పాల్పడిన వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని హెచ్చరించారు. భవిష్యత్తులో కూడా రాష్ట్రంలో ప్రజల ఆరోగ్యంతో ఆటలాడే ఏ ఒక్క మెడికల్ షాపును వదిలిపెట్టబోమని, ఈ తనిఖీల పరంపర నిరంతరం కొనసాగుతుందని డ్రగ్ కంట్రోల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ స్పష్టం చేసింది.  

(Telangana DCA Inspections, Medical Shops Raids Telangana, Show Cause Notices 196 Pharmacies, Schedule H1 Drug Violations, Drugs and Cosmetics Act 1940, Hyderabad Pharmacy Crackdown)