దేశ రాజధాని ఢిల్లీ వేదికగా జరిగిన శాంతియుత నిరసనలు, పోలీసుల లాఠీఛార్జ్ వ్యవహారం ఇప్పుడు అత్యున్నత న్యాయస్థానం మెట్లుక్కింది. నీట్ పేపర్ లీక్ వివాదం నేపథ్యంలో కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ తక్షణమే తన పదవికి రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ ప్రముఖ పర్యావరణవేత్త, సామాజిక కార్యకర్త సోనమ్ వాంగ్‌చుక్ ఢిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ వద్ద ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేపట్టిన సంగతి తెలిసిందే. అయితే, ఈ నెల 18వ తేదీన ఢిల్లీ పోలీసులు సోనమ్ వాంగ్‌చుక్‌ను హఠాత్తుగా అదుపులోకి తీసుకుని, ఆస్పత్రికి తరలించారు. పోలీసుల ఈ చర్యను తీవ్రంగా నిరసిస్తూ సీజేపీ (సిటిజన్స్ ఫర్ జస్టిస్ అండ్ పీస్) ఆధ్వర్యంలో విద్యార్థులు, ఉద్యమకారులు భారీ ఎత్తున నిరసనకు పిలుపునిచ్చారు.

ఈ క్రమంలోనే జులై 20వ తేదీ సోమవారం నాడు సీజేపీ ఆధ్వర్యంలో పార్లమెంట్ మార్చ్ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు. వందలాది మంది విద్యార్థులు, నిరసనకారులు శాంతియుతంగా ర్యాలీగా బయలుదేరారు. కానీ, అక్కడ వాతావరణం ఒక్కసారిగా వేడెక్కింది. శాంతియుతంగా సాగుతున్న ర్యాలీని అడ్డుకున్న ఢిల్లీ పోలీసులు, ఎలాంటి ముందస్తు హెచ్చరికలు జారీ చేయకుండానే ఆందోళనకారులపై తీవ్ర స్థాయిలో లాఠీఛార్జ్ ప్రారంభించారు. అంతటితో ఆగకుండా నిరసనకారులను చెదరగొట్టేందుకు బాష్పవాయువు (టియర్ గ్యాస్) గుళ్లనూ ప్రయోగించారు. పోలీసుల అకస్మాత్తు చర్యతో అక్కడ తీవ్ర కలకలం రేగింది. ఈ ఘటనల్లో పలువురు విద్యార్థులు, ఆందోళనకారులు తీవ్రంగా గాయపడ్డారు. అదే సమయంలో ఆందోళనకారులు, పోలీసుల మధ్య జరిగిన ఘర్షణల్లో పలువురు భద్రతా సిబ్బందికి కూడా గాయాలయ్యాయి.

శాంతియుత నిరసనకారులపై పోలీసులు సాగించిన ఈ విచక్షణారహిత లాఠీఛార్జ్, బాష్పవాయు ప్రయోగంపై దేశవ్యాప్తంగా నిరసన జ్వాలలు వ్యక్తమయ్యాయి. పోలీసుల ముందస్తు హెచ్చరికలు లేని చర్యల వల్లే నిరసన ర్యాలీ హింసాత్మకంగా మారిందని ఆరోపిస్తూ ఢిల్లీ హైకోర్టులో ప్రజాప్రయోజన పిటిషన్ (పిల్) దాఖలైంది. సీనియర్ న్యాయవాదులు ఎన్. హరిహరన్, గోపాల్ శంకరనారాయణన్, వికాస్ సింగ్‌లు ఈ పిల్ దాఖలు చేశారు. విద్యార్థులు శాంతియుతంగా తమ నిరసన తెలియజేస్తుంటే పోలీసులు భయాందోళనలు సృష్టించారని, మహిళా నిరసనకారులపై కూడా పోలీసులు వేధింపులకు పాల్పడ్డారని న్యాయవాదులు కోర్టు దృష్టికి తీసుకువెళ్లారు. శాంతిభద్రతలను కాపాడాల్సిన పోలీసులే రాజ్యాంగబద్ధమైన నిరసన హక్కును కాలరాశారని పిటిషనర్లు వాదించారు.

ఈ పిటిషన్‌పై ఢిల్లీ హైకోర్టు చీఫ్ జస్టిస్ దేవేంద్ర కుమార్ ఉపాధ్యాయ, జస్టిస్ తేజాస్ కరియాలతో కూడిన ధర్మాసనం విచారణ జరిపింది. నిరసన సందర్భంగా చోటుచేసుకున్న ఘటనలపై ధర్మాసనం తీవ్రంగా స్పందించింది. పోలీసుల చర్యలపై కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, ఢిల్లీ పోలీసులకు హైకోర్టు నోటీసులు జారీ చేసింది. ఈ ఘటనపై సమగ్ర వివరాలతో కూడిన సమాధానాన్ని నాలుగు వారాల్లోగా సమర్పించాలని స్పష్టమైన ఆదేశాలు జారీ చేసింది. దీంతో పాటు ఆందోళన రోజున జరిగిన ఘటనలకు సంబంధించిన కీలక ఆధారాలు వేటినీ తుడిచిపెట్టకుండా భద్రపరచాలని కోర్టు ఆదేశించింది. నిరసన ప్రదేశంలో నమోదైన సిసిటివి (CCTV) ఫుటేజ్, వీడియో గ్రఫీ దృశ్యాలు, పోలీసుల బాడీ క్యామ్ (Body Cam) ఫుటేజ్ వంటి అత్యంత కీలకమైన సాక్ష్యాలను భద్రపరచాలని సూచించింది.

పోలీసులు, కేంద్ర ప్రభుత్వం తమ సమాధానం దాఖలు చేసిన తర్వాత అవసరమైతే రీజాయిండర్లు దాఖలు చేసేందుకు పిటిషనర్లకు హైకోర్టు అనుమతించింది. కాగా, ఈ విచారణలో ఢిల్లీ పోలీసులు, కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున అడిషనల్ సొలిసిటర్ జనరల్ (ASG) ఎస్.వి. రాజు హాజరయ్యారు. ఉద్రిక్తతలకు దారితీసిన పరిస్థితులపై ఇరుపక్షాల వాదనలు విన్న న్యాయస్థానం, కేసు తదుపరి విచారణను సెప్టెంబర్ 11వ తేదీకి వాయిదా వేసింది. ప్రజాస్వామ్యంలో నిరసన హక్కును, పోలీసుల బలప్రయోగాన్ని కేంద్రంగా చేసుకుని సాగుతున్న ఈ విచారణ ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది.

Delhi High Court, CJP Protest Lathicharge, Delhi Police Notice, Sonam Wangchuk Hunger Strike, NEET Paper Leak Protest, PIL on Delhi Police