తా: సింహముఖ హస్తము యొక్క చూపుడు చిటికెన వ్రేళ్ళను, నడిఘివ్రేళ్ళకును, ఉంగరపు వ్రేళ్ళకును మీదుగాచేర్చి పట్టినయెడల అజాముఖ హస్తమగును.
శ్లో!! ఆజాదికానాం వక్త్రేషు నిర్విషాణా ముభేషుచ !
గజకుంభే మల్లయుద్ధే అజావక్త్రో నియుజ్యతే !!
తా: మేక మొదలైన జంతువుల మోరయందును, కొమ్ములులేని జంతువుల ముఖములందును. ఏనుగు కుంభస్థలముసందును. జెట్టి పోట్లాట యందును. ఈ హస్తము చెల్లును.
-: అర్ధముకుళ హస్త లక్షణము :-
శ్లో!! లాజ్గూలాఖ్యకరేసమ్యక్కనిష్టావక్రితాయది !
ప్రోక్త్కోర్థ ముకుళాఖ్యసౌభరతాగమవేదిభి !!
తా: లాంగూల హస్తపు చిటికెనవ్రేలు బాగుగా పంపబడినయెడ అర్ధముకుళ హస్త మగును.
శ్లో!! లికుచేశీలవేచ్కఫ్యుచితేపి కుచ్కేపిచ !
లోభే ముకుళపద్మేచ కరణే వినియుజ్యతే !!
తా: గజనిమ్మపండు, మంచిస్వభావము, ఉచితము, కుచము, లోభము, తామరమొగ్గ, ఉపకరణము, వీనియందు ఈ హస్తము వినియోగించును.
-: రేచిత హస్త లక్షణము :-
శ్లో!! అలపద్మకరౌయత్ర శ్లిష్టౌపార్శ్వప్రసారితౌ !
తత్తత్ప్రయోగకుశలైః రేచిత్కొయం నిరూప్యతే !!
తా: అలపద్మ హస్తములను చేర్చి, పార్శ్వమందు చాచిపట్టినయెడ రేచితహస్త మగును.
శ్లో!! చారీఘే పార్శ్వణజానే నారికేళే ప్రలాపిది !
సర్వనాట్యేషు వేళాయాం యుజ్యతే రేచితఃకరః !!
తా: చార్మినాట్యమునందును, పార్శ్వనాట్యమునందును, టెంకాయ యందును, ప్రలాపమునందును ఎల్లనాట్య సమయములయందును ఈ హస్తము చెల్లును.
-: కుశలహస్త లక్షణము :-
శ్లో!! అన్యోవ్యాభీ ముభావర్థచంద్రౌ కుశలసంజ్ఞకః
భూచారే నయనే పూర్ణవస్తు నిర్దేశభావనే !
జలావగా పద్మేఛ యుజ్యతే కుశలఃకరః
తా: అర్ధచంద్ర హస్తములను ఎదురెదురుగా పట్టినయుడ కుశలహస్త మగును. ఇది భూసంచారము, నేత్రము, పూర్ణవస్తువుల నిర్దేశించుట, నీటిలో మునుగుట, తామరపువ్వు వీనియందు చెల్లును.
-: పక్షవంచిత హస్తలక్షణము :-
శ్లో!! కటిదేశగతావేతౌ పక్షవంచితకోభవేత్ !
పక్షీణాంపక్షభావేతు రశనాయాం నితమ్బకే !
పషవఞ్చితహస్త్కోయం యుజ్యత్కేత్రపురాతవైః
తా: ఈ కుశల హస్తమునందలి అర్థచంద్ర హస్తములను కటి ప్రదేశమున నుంచినయెడ పక్షవంచిశ హస్తమగును. ఇది పక్షుల రెక్కలు మొలనూలు, కటిశ్చాద్చాగము వీనియందు వినియోగపడును.
-: తిలకహస్త లక్షణము :-
శ్లో!! త్రిపతాకాభీధౌహస్తౌ లలాటే హృదయేస్థితౌ !
తిలకాభిదహస్త్కోయం కీర్తితోభావవేదిభిః !
దేవపుష్పాంజరౌగస్ధవస్త్యాది తిలకేషుచ !
తిలకాభిదహస్తోయం కీర్తితోభావవేదిభిః !!
తా: త్రిపతాక హస్తములను నొసటను రొమ్ముదందు నుంచినయెడ తిలకహస్తమగును. ఇది దేవపుష్పాంజలి, వాసనగల వస్తువు మొదలైనది తిలక భేదములు వీనియందు వినియోగించుచున్నది.
-: ఉత్తానపంచిత హస్త లక్షణము :-
శ్లో!! త్రిపతాక వంశదేశగతా వుత్తాలవంచితః !
విష్ణోరభినయే స్తమ్బభావనాయాంబుధోదితః !
ఉత్తానవంచితాభిఖ్య, స్సర్వనాట్యేషుకీర్తితః !!
తా: త్రిపతాక హస్తములను, భుజమూలములకు సమీపమున జేర్చి పట్టినయెడ ఉత్తానవంచిత హస్తమౌను, ఇది మహావిష్ణువును అభినయించుట, స్తంభములను చూపుట వీనియందు చెల్లును.
-: వర్ధమాన హస్త లక్షణము :-
శ్లో!! ఊధ్వభాగోన్ముభౌహస్తౌ శిఖరౌ నర్ధమానకః !
సర్వదేతివచోభావేదత్త మిత్యర్ధక్కేపిచ !
కింకిమిత్యుక్తిసమయేక దాచిదితిభాషణే !
వర్ధమానకరః ప్రోక్తః భరతాగమవేదిభిః !!
తా: శిఖరహస్తము మీదికెత్తి పట్టినయెడల, వర్ధమానహస్తమగును. ఇది యెల్లప్పుడని చెప్పుట, ఇయ్యబడేనది యనుట, ఏమి ఏమియేనెడి సమయము. ఒకానొకప్పుడనుట వీనియందు వినియోగించును.
