తా: ఈ ఇరువది ఏడు అసంయుత హస్తములు పూర్వ నాట్యాచార్యులు చెప్పియున్నారు.
శ్లో!! రేఖాచంద్రః ఖండసర్ప చతురౌచల సర్పకః !
అర్ధసూచ్యూర్ణ నాఖౌచమణీహస్తశ్చకీర్తితః !
_ఇతి అభినవాః అసంయుతాః కరాః సప్త ఏతేషాం
లక్షణ వినియోగౌకధ్యతే !!
తా: రేఖాచంద్ర, ఖండసర్ప, సర్పచతుర, చలసర్ప, అర్ధశూచి, ఊర్ణ నాభ. మణియని ఏడు అసంయుత హస్తములు అభినవ నాట్యాచార్యుల చేత చెప్పబడినవి. వీటి లక్షణ వినియోగములు చెప్పుచుంటిని.
-: రేఖాచంద్రహస్త లక్షణము :-
శ్లో!! మధ్యమాధ్యాస్త్రయోంగుళ్య. శ్లిష్టాః కించిచ్ఛకుంచితాః !
అంగుష్ట తర్జనీరేఖాచంద్రస్యా. త్సంప్రసారితే !
వియయన్యాయ విఖ్యాతి, శ్లాఘనేషు విభక్తిషు !
ప్రేమవాగురసోరేఖాచంద్రహస్తః ప్రయుజ్యతే !!
తా: మధ్యమ_అనామిక_కనిష్టికలు కలిపి కొంచెమువంచి అంగుష్ట తర్జనులు చాచిపట్టిన రేఖాచంద్రహస్తమగును.
వినియోగములు :-
వినయము, న్యాయము, కీర్తి, పొగడుట, విభక్తులు, ప్రేమ వాక్కులు, విశాలమగు వక్షము వీనియందు ఈ రేఖాచంద్ర హస్తము వినియోగించును.
-: ఖండ చతుర హస్త లక్షణము :-
శ్లో!! చతురేఖండ చతుర స్తర్జవీప్రోన్నతాయది !
ఖండేవిభూత్యామమృతేర క్తేవిధురయత్నయోః !
గోధూహనేచారకూటేహస్త్కోయం సంప్రయుజ్యతే !!
తా: చతుర హస్తమందలి చూపుడువ్రేలు కొంచెము ఎత్తి వంచిన ఖండచతుర హస్తమగును.
వినియోగములు :-
తునుక (వస్తువుసందలి భాగము), ఐశ్వర్యము, అమృతము, రక్తము, ఎడబాటు, ప్రయత్నము, ఆవును పాలుపితుకుట, ఇత్తడి వీనియందు ఈ ఖండచతుర హస్తము వినియోగించును.
-: సర్పచతుర హస్తలక్షణము :-
శ్లో!! సర్పశీర్ష్కేనామికాయాః మూలేంగుష్టేనివేళితే !
స సర్పచతురః ప్రోక్తః మధురేగణితేరసే !
ఘనసారేకించిదర్దేభావజ్ఞైనంప్రయజ్యతే !!
తా: సర్పశీర్ష హస్తము యొక్క అనామికవ్రేలు మొదట బొటనవ్రేలునువంచిన, సర్పచతుర హస్తమగును.
వినియోగములు :-
తియ్యదనము, గణితశాస్త్రము, కర్పూరము, రసము కొంచెమను అర్ధము. వీనియందు ఈ సర్పచతుర హస్తము వినియోగించుచున్నది.
-: చలసర్ప హస్తలక్షణము :-
శ్లో!! తస్మిన్నంగుష్టచలనాచ్ఛలసర్పః కలాసుచ !
శోధనేచ, మధూచ్చిష్టేలాక్షియాం సంప్రయుజ్యతే !
తా: సర్పశీర్ష హస్తమందలి బొటనవ్రేలు కదిలించుచు పట్టిన చలసర్ప హస్తమగును.
వినియోగములు :-
లలితకళలు, శోధించుట, మైనము మొదలైనవి యీ చలసర్ప హస్తము వినియోగించును.
-: అర్ధసూచి ముఖహస్త లక్షణము :-
శ్లో!! అంగుష్టసారణాత్సూచ్యామర్ధసూచీముఖో భవేత్ !
యావాన్ సూచీముఖాఖ్యశ్చ వినియోగ్కోస్యకధ్యతే !!
తా: సూచిముఖ హస్తమందలి బొటనవ్రేలు ఎడముగా చాచిపట్టిన అర్ధసూచిముఖ హస్తమగును. సూచిముఖ హస్త వినియోగములన్నియు అర్ధసూచిముఖముకు వినియోగించును.
-: ఊర్ణ నాభ హస్త లక్షణము :-
శ్లో!! అంగుళ్యగ్రాణ్యబ్జకోశేకుంచితానిభవంతిచేత్ !
ఉర్ణ నాభస్సకధితో నృసింహజ్జనిరీశ్వరః !
కూర్మరాజ్కోరుణోవర్ణో నృపజాతి స్తధామునిః శార్దూలో !!
తా: పద్మకోశమందలి వ్రేళ్ళు చివరి భాగములన్నియు వంచిపట్టిన ఊర్ణ నాభ హస్తము వచ్చును. ఇది నృసింహమూర్తివల్ల వచ్చినది. ఆదికూర్మము అధిదేవత. ఎరుపు వర్ణము. క్షత్రియజాతి.
వినియోగములు :-
కోతి, సింహము, పెద్దపులి ,తాబేలు, రాక్షసి, కొండగోగు, స్తనములు, దిట్టతనము, లేమి, వారము, గడ్డము పట్టుకొనుట, తలగోకుకొనుట, భయము వీనియందు ఈ హస్తము వినియోగించును.
