నేటి డిజిటల్ యుగంలో యూపీఐ లావాదేవీలు మన దైనందిన జీవితంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగమైపోయాయి. ఉదయం లేచింది మొదలు రాత్రి పడుకునే వరకు ప్రతి చిన్న అవసరానికి మనం మొబైల్ ఫోన్ ద్వారా క్షణాల్లో డబ్బులు పంపేస్తున్నాము. అయితే ఈ సాంకేతిక ఎదుగుదలను ఆసరాగా చేసుకుని సైబర్ కేటుగాళ్లు అమాయక ప్రజలను బురిడీ కొట్టిస్తున్నారు. ఈ సైబర్ నేరగాళ్లు సాంకేతికతలోని లోపాల కంటే కూడా, మన నమ్మకాన్ని దెబ్బతీసే సైకలాజికల్ ట్రిక్స్ ద్వారా మన అకౌంట్ల నుండి డబ్బులు కాజేస్తున్నారు. మీ కష్టార్జితం ఎల్లప్పుడూ భద్రంగా ఉండాలంటే, ఇలాంటి మోసపూరిత పద్ధతులపై పూర్తి అవగాహన పెంచుకోవడం చాలా ముఖ్యం. గుర్తుతెలియని వ్యక్తులు పంపే వింత లింకులు లేదా అనుమానాస్పద ఫోన్ కాల్స్ విషయంలో ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండాలి.

ప్రస్తుతం మార్కెట్‌లో క్యూఆర్ కోడ్ స్కామ్‌లు విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి. కేటుగాళ్లు మీకు భారీ బహుమతులు గెలుచుకున్నారంటూ లేదా పెద్ద మొత్తంలో క్యాష్ బ్యాక్ వస్తుందంటూ నమ్మబలుకుతారు. ఆ ఆశ చూపిస్తూ మీకు ఒక క్యూఆర్ కోడ్‌ను పంపిస్తారు. దాన్ని స్కాన్ చేస్తే మీ అకౌంట్‌లోకి డబ్బులు రావు సదా, మీ ఖాతాలో ఉన్న సొమ్ము కాస్తా క్షణాల్లో ఖాళీ అవుతుంది. ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన నియమాన్ని ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి. ఎవరైనా మీకు డబ్బులు పంపినప్పుడు లేదా మీరు ఎవరిదగ్గరైనా డబ్బులు తీసుకోవడానికి (రిసీవ్ చేసుకోవడానికి) ఎప్పుడూ మీ సీక్రెట్ యూపీఐ పిన్ ఎంటర్ చేయాల్సిన అవసరం లేదు. కేవలం డబ్బులు ఇతరులకు పంపేటప్పుడు మాత్రమే పిన్ నంబర్ అవసరమవుతుంది. ఈ ఒక్క చిన్న విషయం పట్ల సరైన అవగాహన ఉంటే చాలు, మీరు సైబర్ మోసగాళ్ల బారిన పడకుండా మిమ్మల్ని మీరు ఆర్థికంగా కాపాడుకోవచ్చు.

ఇక ఈ మధ్య కాలంలో విపరీతంగా పెరిగిపోయిన మరో ప్రమాదకరమైన మోసం స్క్రీన్ షేరింగ్ ఫ్రాడ్. సైబర్ నేరగాళ్లు తాము ఏదైనా ప్రముఖ బ్యాంక్ అధికారులమని లేదా కస్టమర్ కేర్ ప్రతినిధులమని చెప్పి ఫోన్ చేసి మనల్ని సులభంగా నమ్మిస్తుంటారు. ఏదో టెక్నికల్ సమస్య ఉందంటూ, దాన్ని పరిష్కరించే సాయం పేరుతో ఎనీడెస్క్ వంటి స్క్రీన్ షేరింగ్ యాప్‌లను మీ మొబైల్ లో డౌన్‌లోడ్ చేయమని అడుగుతారు. మీరు అమాయకంగా ఆ యాప్‌లను డౌన్‌లోడ్ చేసి పర్మిషన్లు ఇస్తే, ఆ క్షణం నుండి మీ మొబైల్ స్క్రీన్ మొత్తం అవతలి వ్యక్తికి స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. మీరు మీ మొబైల్ లో బ్యాంకింగ్ పాస్‌వర్డ్‌లను లేదా ఓటీపీలను ఎంటర్ చేసే సమయంలో వారు మీ స్క్రీన్‌ను చూస్తూ ఆ రహస్య సమాచారాన్ని దొంగిలిస్తారు. అందుకే, ఆర్థిక లావాదేవీలు చేసే సమయంలో అపరిచితులతో ఎప్పుడూ మీ స్క్రీన్‌ను షేర్ చేయకూడదు. అలాగే ఫేక్ కేవైసీ ఎస్ఎంఎస్ లేదా కాల్స్ ద్వారా మీ అకౌంట్ బ్లాక్ అవుతుందని అత్యవసరమని బెదిరిస్తే అస్సలు భయపడకండి.

సురక్షితమైన యూపీఐ లావాదేవీల కోసం ప్రతి ఒక్కరూ కొన్ని కనీస జాగ్రత్తలు పాటించాలి. ఏదైనా పేమెంట్ చేసే ముందు అవతలి వ్యక్తి లేదా ఆ సంస్థ పేరును ఒకటికి రెండుసార్లు సరిచూసుకోవడం మర్చిపోవద్దు. చాలా యూపీఐ యాప్‌లు వెరిఫైడ్ మర్చంట్ పేరును స్పష్టంగా చూపిస్తాయి. వాట్సాప్ లేదా ఎస్ఎంఎస్ లలో వచ్చే అనుమానాస్పద లింకులను అస్సలు క్లిక్ చేయకండి. మీ బ్యాంక్ అకౌంట్‌కు రోజువారీ లావాదేవీల పరిమితిని (డైలీ ట్రాన్సాక్షన్ లిమిట్స్) సెట్ చేసుకోవడం వల్ల పెద్ద ఎత్తున రిస్క్ తగ్గుతుంది. అలాగే, మీ మొబైల్ లోని పేమెంట్ యాప్‌లను ఎప్పటికప్పుడు అప్‌డేట్ చేస్తూ ఉండటం వల్ల కంపెనీలు అందించే కొత్త సెక్యూరిటీ ఫీచర్లు మీకు అందుబాటులోకి వస్తాయి. ఒకవేళ మీరు దురదృష్టవశాత్తూ మోసపోయినట్లు గుర్తిస్తే, ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే కేంద్ర ప్రభుత్వం అందించిన '1930' అనే జాతీయ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్‌కు కాల్ చేసి ఫిర్యాదు చేయండి. అలాగే నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్‌లో ఆన్‌లైన్ ద్వారా ఫిర్యాదు నమోదు చేయండి. వెంటనే మీ బ్యాంకుకు కూడా సమాచారం అందిస్తే ఆ దొంగ లావాదేవీని నిలిపివేసే (ఫ్రీజ్ చేసే) అవకాశం ఉంటుంది. అప్రమత్తంగా ఉండటమే సైబర్ నేరాల నుంచి మనల్ని మనం కాపాడుకునే ఏకైక మార్గం