సొంత ఇల్లు అనేది ప్రతి ఒక్కరి జీవితకాల కల. పాత ఇల్లు అమ్మి వచ్చిన డబ్బుతో కొత్త ఇల్లు కట్టుకోవాలని చాలా మంది ప్లాన్ చేసుకుంటారు. ఇలా పాత ఇల్లు అమ్మినప్పుడు వచ్చే దీర్ఘకాలిక మూలధన లాభాల (లాంగ్ టర్మ్ క్యాపిటల్ గెయిన్స్ - LTCG) పై పన్ను మినహాయింపు పొందేందుకు ఆదాయపు పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 54 (ప్రస్తుతం ఆదాయపు పన్ను చట్టం 2025 ప్రకారం సెక్షన్ 82) ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. అయితే, పాత ఇల్లు అమ్మిన మూడు సంవత్సరాల లోపు కొత్త ఇంటి నిర్మాణం పూర్తి చేయాలనేది నిబంధన. ఒకవేళ కరోనా మహమ్మారి లేదా ఇతర ఊహించని విపత్కర పరిస్థితుల వల్ల ఈ గడువులోగా నిర్మాణం పూర్తి కాకపోతే, పన్ను మినహాయింపు రద్దవుతుందా? పన్ను శాఖకు పెనాల్టీలు కట్టాల్సిందేనా? ఈ సందేహాలకు చెన్నై ఆదాయపు పన్ను అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునల్ (ITAT) ఒక సంచలన మరియు ఊరటనిచ్చే తీర్పును ఇచ్చింది.

ఈ వివాదానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాల్లోకి వెళ్తే, చెన్నై అంబత్తూరుకు చెందిన రాజన్ అనే పన్ను చెల్లింపుదారుడు 2019 జూలై 9న నోయిడాలోని తన నివాస ప్రాపర్టీని రూ. 48 లక్షలకు విక్రయించాడు. ఇండెక్సేషన్ ఖర్చులను మినహాయించిన తర్వాత అతనికి రూ. 5.59 లక్షల దీర్ఘకాలిక మూలధన లాభం (LTCG) వచ్చింది. ఈ లాభాలపై పన్ను మినహాయింపు పొందాలనే ఉద్దేశంతో, రాజన్ చెన్నైలోని అంబత్తూరులో రూ. 94.38 లక్షల వ్యయంతో 1,851 చదరపు అడుగుల ప్లాట్‌ను కొనుగోలు చేశాడు. ఈ కొనుగోలు కోసం అతను రూ. 49.85 లక్షల హోమ్ లోన్ కూడా తీసుకున్నాడు. సెక్షన్ 54 కింద పన్ను మినహాయింపు క్లెయిమ్ చేస్తూ కొత్త ఇంటి నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించాడు.

కానీ, సరిగ్గా అదే సమయంలో దేశాన్ని కోవిడ్-19 మహమ్మారి చుట్టుముట్టింది. దేశవ్యాప్త లాక్‌డౌన్‌లు, కార్మికుల కొరత, నిర్మాణ సామాగ్రి సరఫరాలో అంతరాయాలు మరియు ప్రభుత్వ కార్యాలయాల పరిమిత పనితీరు వంటి అసాధారణ పరిస్థితుల కారణంగా నిర్ణీత మూడేళ్ల గడువులోగా ఇల్లు కట్టడం సాధ్యం కాలేదు. దీనిని సాకుగా చూపిస్తూ ఆదాయపు పన్ను శాఖ రాజన్ క్లెయిమ్ చేసిన రూ. 5.59 లక్షల మినహాయింపును తిరస్కరించింది. పన్ను చెల్లింపుదారుడు కేవలం ఖాళీ ప్లాట్‌లో మాత్రమే పెట్టుబడి పెట్టాడని, మూడేళ్లలో ఇల్లు కట్టలేదని అస్సెస్సింగ్ ఆఫీసర్ వాదించారు. అంతేకాకుండా, వినియోగించని మూలధన లాభాలను క్యాపిటల్ గెయిన్స్ అకౌంట్ స్కీమ్‌లో డిపాజిట్ చేయలేదనే కారణాన్ని కూడా చూపారు. దీనికి తోడు, చెన్నైలో కొనుగోలు చేసిన ప్రాపర్టీ స్టాంప్ డ్యూటీ విలువ అసలు కొనుగోలు ధర కంటే 7.86% ఎక్కువగా ఉందంటూ, సెక్షన్ 56(2)(x) కింద రాజన్ ఆదాయానికి మరో రూ. 7.42 లక్షలను అదనంగా కలిపారు. పన్ను శాఖ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయాన్ని కమిషనర్ ఆఫ్ ఇన్‌కమ్ టాక్స్ (అప్పీల్స్) కూడా సమర్థించడంతో రాజన్ ఐటీఏటీని ఆశ్రయించాడు.

ఈ కేసును నిశితంగా పరిశీలించిన చెన్నై ఐటీఏటీ బెంచ్, పన్ను చెల్లింపుదారులకు అనుకూలంగా చారిత్రాత్మక తీర్పునిచ్చింది. సెక్షన్ 54 అనేది ప్రజలు నివాస గృహాలలో పెట్టుబడులు పెట్టడాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ఉద్దేశించిన ఒక ప్రయోజనకరమైన నిబంధన అని, కాబట్టి దీనిని ఉదారంగా అర్థం చేసుకోవాలని ట్రిబ్యునల్ స్పష్టం చేసింది. చట్టం ప్రకారం పాత ఇల్లు అమ్మిన డబ్బును కొత్త ఇల్లు కొనడానికి లేదా నిర్మించడానికి నిజాయితీగా పెట్టుబడి పెట్టడమే ప్రధాన అవసరమని, గడువు ముగిసే సమయానికి కంప్లీషన్ సర్టిఫికేట్ (నిర్మాణ పూర్తి పత్రం) సమర్పించాలనే కచ్చితమైన నిబంధన ఏదీ లేదని పేర్కొంది. పన్ను చెల్లింపుదారుడు ఇప్పటికే భూమిని కొనుగోలు చేసి, అవసరమైన అనుమతులు పొంది, నిర్మాణాన్ని దాదాపు పూర్తి చేసినప్పుడు, కేవలం కొన్ని ముగింపు పనులు (ఫినిషింగ్ వర్క్స్) మూడేళ్ల పరిమితిని దాటినంత మాత్రాన మినహాయింపును నిరాకరించకూడదని ఐటీఏటీ తేల్చిచెప్పింది.

ముఖ్యంగా కోవిడ్ లాంటి ప్రపంచ మహమ్మారి వల్ల సంభవించిన ఆలస్యాన్ని పన్ను చెల్లింపుదారుడి నిర్లక్ష్యంగా భావించలేమని ట్రిబ్యునల్ స్పష్టం చేసింది. ఇలాంటి అసాధారణ పరిస్థితుల్లో చట్టాన్ని మానవీయ కోణంలో చూడాలని చెబుతూ, రాజన్ క్లెయిమ్ చేసిన రూ. 5.59 లక్షల సెక్షన్ 54 పన్ను మినహాయింపును పూర్తిగా అనుమతించాలని ఆదాయపు పన్ను శాఖను ఆదేశించింది. ఈ తీర్పు దేశవ్యాప్తంగా కరోనా మరియు ఇతర అనివార్య కారణాల వల్ల ఇళ్ల నిర్మాణం ఆలస్యమై పన్ను ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న వేలాది మంది మధ్యతరగతి పన్ను చెల్లింపుదారులకు కొండంత అండగా నిలిచింది.