కుల, మతాలకు అతీతంగా జరిపే బారా షాహిద్ దర్గా రొట్టెల పండుగ ఎలా మొదలైంది..?

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని చారిత్రక నగరమైన నెల్లూరులోని దర్గామిట్ట ప్రాంతంలో ఉన్న 'బారా షహీద్ దర్గా' వేదికగా ఈ ఉత్సవం జరుగుతుంది. ఈ దర్గాకు కూత వేటు దూరంలో ప్రసిద్ధ 'స్వర్ణాల చెరువు' ఉంటుంది. ఏటా మొహర్రం మాసంలో (ఇస్లామిక్ క్యాలెండర్ ప్రకారం) నాలుగు రోజుల పాటు ఈ పండుగ అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది.

 చారిత్రక నేపథ్యం: బారా షహీద్ దర్గా వెనుక ఉన్న రక్తాక్షరాల కథ 

ఈ పండుగ పుట్టుక వెనుక సుమారు 18వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక భీకర యుద్ధ చరిత్ర ఉంది. ఆ కాలంలో, ఇస్లాం మత ప్రచారం కోసం సౌదీ అరేబియా (తురక దేశం) నుంచి కొంతమంది యోధులు భారతదేశానికి వచ్చారు. వారు తిరుచ్చి, కర్ణాటక మీదుగా ప్రయాణిస్తూ నెల్లూరు ప్రాంతానికి చేరుకున్నారు. వారు ఇక్కడి స్థానిక ప్రజలతో ఎంతో శాంతియుతంగా, సామరస్యంగా జీవించేవారు. అయితే, ఆ సమయంలో మతం, ప్రాంతీయ ఆధిపత్యం కోసం శత్రు మూకలతో ఒక ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.

ఈ యుద్ధంలో పన్నెండు మంది ముస్లిం వీరులు శత్రువులకు ఎదురొడ్డి వీరోచితంగా పోరాడారు. ఈ పోరాటంలో నెల్లూరుకు సమీపంలోని కోవూరు తీరంలో ఆ పన్నెండు మంది వీరుల తలలు తెగిపడ్డాయి. అయితే, వారి ప్రాణం పోయినా... వారి గుర్రాలు ఆ పన్నెండు మంది అమరుల మొండాలను (శరీరాలను) మోసుకుంటూ నెల్లూరులోని స్వర్ణాల చెరువు వద్దకు వచ్చి ఆగిపోయాయని చరిత్ర చెబుతోంది. అక్కడే ఆ వీరుల శరీరాలను ఖననం చేశారు. ఉర్దూలో 'బారా' అంటే పన్నెండు, 'షహీద్' అంటే అమరులు. ఆ పన్నెండు మంది వీరుల త్యాగానికి ప్రతీకగా నిర్మించినదే ఈ *"బారా షహీద్ దర్గా"

. ఆర్కాట్ నవాబుల కాలం: ఉత్సవానికి లభించిన తొలి పునాది

ఈ వీరుల త్యాగం జరిగాక, ఈ ప్రాంతం మహిమాన్వితమైనదిగా మారింది. అయితే, రొట్టెల పండుగగా ఇది రూపాంతరం చెందడానికి  ఆర్కాట్ నవాబుల కాలంలో జరిగిన ఒక సంఘటనే కారణం. 18వ శతాబ్దపు మధ్యకాలంలో ఆర్కాట్ నవాబు భార్య తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురైంది. రాజవైద్యులు, హకీమ్‌లు ఎంత ప్రయత్నించినా ఆమె కోలుకోలేదు. ఆ సమయంలో నెల్లూరులోని బారా షహీద్ దర్గా మహిమల గురించి తెలిసిన నవాబు, తన భార్యతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చాడట. 

ఆ పన్నెండు మంది వీరుల సమాధుల వద్ద భక్తితో ప్రార్థించి, అక్కడి పవిత్ర మట్టిని (సందల్) ప్రసాదంగా స్వీకరించి ఆమె నుదుటి పై పూశారు. ఆశ్చర్యకరంగా, కొద్ది రోజుల్లోనే నవాబు భార్య సంపూర్ణ ఆరోగ్యవంతురాలైంది. దానికి కృతజ్ఞతగా నవాబు దంపతులు మళ్లీ నెల్లూరుకు వచ్చి, స్వర్ణాల చెరువులో స్నానమాచరించి, దర్గాకు రొట్టెలను నైవేద్యంగా సమర్పించారు. ఆ రొట్టెలను అక్కడ ఉన్న పేదలకు, సైనికులకు పంచారు. నవాబు చేసిన ఈ కృతజ్ఞతా కార్యక్రమమే కాలక్రమేణా సామాన్య ప్రజల్లోకి వెళ్లి "రొట్టెల పండుగ"గా స్థిరపడిపోయింది. రొట్టెల మార్పిడి ఎందుకు చేస్తారు? దీని వెనుక ఉన్న తత్వం ఏంటి? ఈ పండుగ యొక్క అత్యంత అద్భుతమైన భాగం—రొట్టెలు తినడం కాదు, రొట్టెలను మార్చుకోవడం

ఇందులో ఒకరి నమ్మకం, మరొకరి ఆశతో ముడిపడి ఉంటుంది.

కోరిక తీరిన భక్తులు: గత ఏడాది దర్గాలో మొక్కుకుని, తమ కోరిక (ఉదాహరణకు: ఉద్యోగం రావడం లేదా ఇల్లు కట్టుకోవడం) నెరవేరిన భక్తులు, ఈ ఏడాది తాము మొక్కుకున్న కోరిక పేరుతో (ఉద్యోగ రొట్టె, గృహ రొట్టె) కొత్త రొట్టెలను తయారు చేసుకుని స్వర్ణాల చెరువు రేవులోకి వస్తారు. కోరిక కోరే భక్తులు: అదే సమస్యతో బాధపడుతూ, కొత్తగా కోరిక కోరుకోవడానికి వచ్చిన భక్తులు స్వర్ణాల చెరువు నీటిలో నిలబడి, ఆ పాత భక్తుల నుంచి ఆ రొట్టెను తీసుకుంటారు. దీని అర్థం ఏంటంటే—"నా కోరిక తీరింది.

బారా షహీద్ ఆశీస్సులతో నీ కోరిక కూడా తీరుతుంది" అని ఒకరికొకరు ధీమా ఇచ్చుకోవడం. మొదట్లో ఆరోగ్యం, సంతానం, సౌభాగ్యం కోసమే రొట్టెలు మార్చుకునేవారు. కానీ మారుతున్న కాలంతో పాటు ఇప్పుడు విద్యా రొట్టె, ఉద్యోగ రొట్టె, వ్యాపార రొట్టె, పెళ్లి రొట్టె, వీసా రొట్టె, చివరకు రాజకీయాల్లో గెలవాలని 'రాజకీయ రొట్టెలు' కూడా ఇక్కడ మారుస్తూ ఉంటారు. "కులమతాల బేధాలు లేవు, పేద ధనిక తారతమ్యాలు లేవు. ఒకరి చేతి రొట్టెను మరొకరు పంచుకుంటూ, మానవత్వమే పరమార్థంగా సాగే ఈ రొట్టెల పండుగ భారతదేశపు లౌకికత్వానికి ఒక గొప్ప మచ్చుతునక. శతాబ్దాల కిందట అమరులైన ఆ పన్నెండు మంది వీరుల ఆశీస్సులు నేటికీ కోట్లాది మందికి నమ్మకాన్ని ఇస్తూనే ఉన్నాయి. మరి నెల్లూరు రొట్టెల పండుగ వెనుక ఉన్న ఈ సమగ్ర చరిత్ర.