సుదీర్ఘ కాలంగా అంతరిక్ష పరిశోధనల్లో విప్లవాత్మక సేవలు అందించిన నాసా ప్రసిద్ధ స్విఫ్ట్ గామా-రే అబ్జర్వేటరీ (Swift Gamma-ray Burst Explosions Telescope) కథ ముగింపునకు చేరుకుంది. అంతరిక్షంలో నిరంతరం జరుగుతున్న మహా విస్ఫోటనా కాంతులను, గామా రే బరస్ట్స్ (Gamma-Ray Bursts) అని పిలిచే విశ్వంలోనే అతిపెద్ద పేలుళ్లను గుర్తించడంలో 2004 నుంచి ఈ టెలిస్కోప్ అత్యంత కీలక పాత్ర పోషించింది. కేవలం 2 సంవత్సరాల ప్రాథమిక మిషన్ కాలపరిమితితో ప్రారంభమైన స్విఫ్ట్, ఏకంగా 20 ఏళ్లకు పైగా విశ్వంతరాళంలోని రహస్యాలను మానవాళికి అందించి అద్భుతాలు సృష్టించింది. అయితే, గత కొంతకాలంగా తీవ్రమైన సౌర తుఫానులు మరియు తీవ్రమైన సోలార్ యాక్టివిటీ వల్ల భూ వాతావరణం పైపొరలు వేడెక్కి విస్తరించడంతో, ఈ ఉపగ్రహంపై గాలి ఘర్షణ నిరోధం (Atmospheric Drag) ఊహించిన దానికంటే వేగంగా పెరిగింది. స్వంతంగా భూమికి దూరంగా వెళ్లే థ్రస్టర్లు దీనికి లేకపోవడంతో, స్విఫ్ట్ క్రమంగా తన కక్ష్య ఎత్తును కోల్పోతూ భూమి దిశగా పడిపోవడం ప్రారంభించింది.

ఈ చారిత్రాత్మక శాస్త్రీయ అబ్జర్వేటరీని కాపాడుకునేందుకు నాసా "కాటలిస్ట్ స్పేస్ టెక్నాలజీస్" అనే ప్రైవేట్ స్టార్టప్‌తో ఒప్పందం చేసుకుని సుమారు 30 మిలియన్ డాలర్ల (₹30 Million) భారీ ప్రాజెక్టును చేపట్టింది. స్విఫ్ట్ టెలిస్కోప్‌ను సురక్షితమైన, ఎత్తైన కక్ష్యలోకి నెట్టడానికి కాటలిస్ట్ సంస్థ 'లింక్' (LINK) అనే రోబోటిక్ స్పేస్ క్రాఫ్ట్‌ను జూలై ఆరంభంలో విజయవంతంగా అంతరిక్షంలోకి ప్రయోగించింది. కానీ అనూహ్యంగా, అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన కొద్ది వారాల్లోనే 'లింక్' స్పేస్ క్రాఫ్ట్‌లో తీవ్రమైన సాంకేతిక లోపాలు తలెత్తాయి. దాని కంట్రోల్ సిస్టమ్స్ దెబ్బతిని, రియాక్షన్ వీల్స్ సరిగ్గా పనిచేయకపోవడంతో అది అదుపులేకుండా తీవ్రంగా తిరగడం (Uncontrollable Spin) మొదలుపెట్టింది. ఫ్లైట్ కంట్రోలర్లు ఆ స్పిన్ వేగాన్ని తగ్గించగలిగినప్పటికీ, దాన్ని స్విఫ్ట్ వద్దకు సురక్షితంగా తీసుకెళ్లి, సరిగ్గా పొజిషన్ చేయడం అసాధ్యమని తేలిపోయింది. అంతరిక్షంలో వేగంగా తిరిగే వ్యోమనౌకను స్విఫ్ట్‌కు సమీపంలోకి తీసుకెళ్లడం మరింత ప్రమాదకరమని భావించిన అధికారులు, ఆగస్టు 19న ఈ రెస్క్యూ మిషన్‌ను అధికారికంగా రద్దు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు.

ప్రస్తుతం స్విఫ్ట్ టెలిస్కోప్ నెలకు సుమారు 5 మైళ్ళ వేగంతో కిందకు పడిపోతోంది. గత వారానికి ఇది 216 మైళ్ళ ఎత్తులో ఉండగా, అక్టోబర్ నాటికి 186 మైళ్ళ కక్ష్యకు చేరుకుంటుందని అంచనా వేస్తున్నారు. దీంతో, ఈ ఏడాది ఆఖరు నాటికి స్విఫ్ట్ భూ వాతావరణంలోకి ప్రవేశించి మండే అగ్నిగోళంలా మండిపోతూ కూలిపోవడం ఖాయంగా మారింది. ఈ మిషన్ విఫలమైనప్పటికీ, అంతరిక్షంలో ఇలాంటి సాహసోపేత ప్రయత్నం చేయడం భవిష్యత్తు స్పేస్ మిషన్లకు ఎంతో నేర్పిందని నాసా అడ్మినిస్ట్రేటర్ జారెడ్ ఐజాక్‌మన్ తెలిపారు. ఈ అనుభవాలు భవిష్యత్తులో ఇతర ఉపగ్రహాలను, ముఖ్యంగా సౌర తుఫానుల ప్రభావంతో కక్ష్య కోల్పోతున్న 36 ఏళ్ల హబుల్ స్పేస్ టెక్నాలజీని రక్షించడానికి ఎంతగానో ఉపయోగపడతాయని భావిస్తున్నారు. కాటలిస్ట్ సంస్థ కూడా 'లింక్' వ్యోమనౌకను స్విఫ్ట్ సమీపంలోనే ఉంచి తదనుగుణ పరిశోధనలను కొనసాగించనుంది. విశ్వాంతరాళంలో నక్షత్రాల పేలుళ్లను పసిగట్టిన ఒక గొప్ప శాస్త్రీయ శిఖరం త్వరలోనే భూ వాతావరణంలో విలీనం కాబోతోంది.

swift space observatory plunge earth nasa,katalyst link spacecraft failure swift telescope