భారతదేశ పర్యావరణ చరిత్రలో ప్రకృత్యనుబంధం అనేది కేవలం ఒకే మతానికి లేదా సాంప్రదాయానికి పరిమితం కాలేదు. కేరళ తీరప్రాంతాల నుండి హిమాలయాల్లోని కార్గిల్ మంచు ఎడారుల వరకు శతాబ్దాలుగా స్థానిక ముస్లిం వర్గాలు ప్రకృత్యనుబంధంలో భాగమయ్యాయి. ఇది కేవలం పర్యావరణ పరిజ్ఞానం మాత్రమే కాదు; ఇస్లామిక్ సాంస్కృతిక పదజాలం, విశ్వాసాలు మరియు స్థానిక జీవన విధానం పరస్పరం కలగలసి ఏర్పడిన ఒక పవిత్ర పర్యావరణ వ్యవస్థ. ఉదాహరణకు, సుందర్బన్స్ మ్యాంగ్రోవ్ అడవుల్లో చేపల వేట మరియు తేనె సేకరణ కోసం వెళ్లే మత్స్యకారులు, కాపరులు బోన్బీబి దేవిని పూజిస్తారు. 19వ శతాబ్దపు యాత్రికులు ఈమెను ఒక విచిత్రమైన అడవి రక్షక దేవతగా వర్ణించారు. బోన్బీబి పుట్టుకతో ఇస్లామిక్ నేపథ్యం ఉన్నప్పటికీ, ఆమెను హిందువులు, ముస్లిములు మరియు స్థానిక గిరిజనులు సమానంగా పూజిస్తారు. సుందర్బన్స్ లోని భయంకరమైన బెంగాల్ పులులు, మనుషులు మరియు అడవి ఆత్మల మధ్య సమతుల్యతను కాపాడే ఒక రక్షణ వ్యవస్థగా బోన్బీబి విశ్వాసం పనిచేస్తోంది.  బోన్బీబి జోహురానామా  అనే పురాతన జానపద కావ్యం ప్రకారం, బోన్బీబి అడవిని రెండు భాగాలుగా విభజించి, లోపలి దట్టమైన అడవిని పులుల ప్రాంతంగా, బయటి అంచుల ప్రాంతాన్ని మానవ ఉపయోగం కోసం కేటాయించింది. ఇది ఆధ్యాత్మిక రూపంలో ఉన్న ఒక పక్కా పర్యావరణ మండల వర్గీకరణ చట్టం.

16వ శతాబ్దం నుండి బెంగాల్ తూర్పు ప్రాంత వ్యవసాయ విస్తరణలో సుఫీ పీర్లు కీలక పాత్ర పోషించారు. వీరు కేవలం మతప్రచారం కోసమే కాకుండా దట్టమైన అడవులను నరికి వ్యవసాయానికి అనుకూలంగా మార్చడానికి మొఘల్ అధికారుల నుండి భూములను పొందారు. వీరు పులులను స్వారీ చేయగలరని, మొసళ్ళను నియంత్రించగలరని స్థానిక ప్రజలు నమ్మేవారు. ఇటువంటి సూఫీ దర్గాలు ప్రాంతీయ పర్యావరణ రక్షణకు ప్రధాన కేంద్రాలుగా మారాయి. బంగ్లాదేశ్‌లోని చిట్టగాంగ్‌లో ఉన్న బయాజిద్ బిస్తామి దర్గా పవిత్ర కోనేరు దీనికి సరైన నిదర్శనం. ఈ కోనేరులో ప్రపంచంలోనే అత్యంత అరుదైన  బ్లాక్ సాఫ్ట్షె ల్  తాబేళ్లు సంరక్షించబడుతున్నాయి. దర్గా పవిత్రత వల్ల అక్కడ ఉన్న తాబేళ్లను లేదా చేపలను ఎవరూ గాయపరచరు, వేటాడరు. ఆధునిక జీవవైవిధ్య సంరక్షణ చట్టాలు రాకముందే, సూఫీ దర్గాల పవిత్ర కోనేరులు శతాబ్దాలుగా అరుదైన జీవులకు సహజసిద్ధమైన అభయారణ్యాలుగా సేవలు అందించాయి.

Kargil water management Islamic environmental law, syncretic culture, and Indian environmental history.