ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను యుద్ధ భయాలు, ముడిచమురు ధరల పెంపు మరియు అంతర్జాతీయ అనిశ్చితులు చుట్టుముట్టినప్పుడు, అభివృద్ధి చెందుతున్న అనేక దేశాల కరెన్సీలు భారీగా కుప్పకూలాయి. అయితే భారత్ విషయంలో సీన్ పూర్తిగా మారింది. పశ్చిమాసియా ప్రాంతంలో మొదలైన యుద్ధం తెచ్చిపెట్టిన ఆందోళనలు, బ్రెంట్ క్రూడ్ ఆయిల్ ధర బ్యారెల్‌కు 100 డాలర్లు దాటిపోవడం మరియు విదేశీ ఇన్వెస్టర్లు వరుసగా తమ పెట్టుబడులను ఉపసంహరించుకున్నప్పటికీ, భారత రూపాయి ఇతర అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల (Emerging Market Economies) నాణేల కంటే ఎంతో మెరుగైన ప్రదర్శన కనబరిచింది. మార్చి నెల తర్వాత ప్రారంభమైన ఈ యుద్ధ ప్రభావాల సంక్షోభాన్ని రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బీఐ) ఎంతో సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొంది. సరికొత్త విధానాలు, వ్యూహాత్మక ఆంక్షల ద్వారా రూపాయి పతనానికి బలమైన చెక్ పెట్టింది.

యుద్ధ వాతావరణం వల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ఏర్పడిన భయాందోళనల ఫలితంగా, ఒక్క మార్చి నెలలోనే విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇన్వెస్టర్లు (FPIs) భారత ఈక్విటీ మార్కెట్ల నుండి ఏకంగా ₹88,180 కోట్లను వెనక్కి తీసుకున్నారు. ఫిబ్రవరిలో వచ్చిన ₹22,615 కోట్ల నికర పెట్టుబడులతో పోలిస్తే ఇది అత్యంత భారీ ఉపసంహరణ. అమెరికా డాలర్ బలోపేతం కావడం, క్రూడ్ ఆయిల్ భగభగ మండటంతో రూపాయి 3.3 శాతం నుండి 4.1 శాతం వరకు మాత్రమే మేర స్వల్పంగా పడిపోయింది. ఇతర అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు మరియు కొన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశాల కరెన్సీలతో పోలిస్తే రూపాయి విలువలో వచ్చిన ఈ తగ్గుదల ఎంతో తక్కువ మరియు పూర్తి అదుపులోనే ఉండటం విశేషం.

రూపాయి పతనాన్ని అరికట్టడానికి మరియు ఫారెక్స్ మార్కెట్‌లో అస్థిరతను నివారించడానికి ఆర్బీఐ సమయస్ఫూర్తితో రంగంలోకి దిగింది. నిబంధనలను కఠినతరం చేస్తూ బ్యాంకులు డాలర్లతో జరిపే నెట్ ఓపెన్ పొజిషన్‌పై $100 మిలియన్ల పరిమితిని విధిస్తూ ఆర్బీఐ నిర్ణయం తీసుకుంది. అంతేకాకుండా ఆన్‌షోర్ ఫార్వర్డ్ మార్కెట్లలో బ్యాంకుల కార్యకలాపాలపై ఆంక్షలు విధించడమే కాకుండా, నోన్-డెలివరబుల్ ఫార్వర్డ్ (NDF) కాంట్రాక్టులను నివాసితులకు, నాన్-రెసిడెంట్లకు అందించకుండా కట్టడి చేసింది. క్యాన్సిల్ అయిన ఫారెక్స్ డెరివేటివ్ కాంట్రాక్టులను మళ్లీ రీబుక్ చేయకుండా నిషేధం విధించింది. ఈ ఊహించని చర్యలతో ఫారెక్స్ మార్కెట్లో ఊహాజనిత సట్టా వ్యాపారానికి (స్పెక్యులేషన్) అడ్డుకట్ట పడింది. దీని ఫలితంగా రూపాయి ఒక్కరోజే గరిష్టంగా 188 పైసలు పుంజుకుని, గడిచిన 12 ఏళ్లలోనే అతిపెద్ద సింగిల్ డే రికవరీని నమోదు చేయడం ఆర్థిక రంగ నిపుణులను విస్మయపరిచింది.

కేవలం ఆంక్షలకే పరిమితం కాకుండా, విదేశీ మారక ద్రవ్యం భారత్‌లోకి వేగంగా ప్రవహించేలా ఆర్బీఐ బహుముఖ వ్యూహాన్ని అమలు చేసింది. ఎఫ్‌సిఎన్‌ఆర్ (FCNR-B) డిపాజిట్లపై సెప్టెంబర్ 30 వరకు హెడ్జింగ్ వ్యయాన్ని ఆర్బీఐ స్వయంగా భరించడం ద్వారా మార్కెట్లోకి ఏకంగా $40 బిలియన్ల నుండి $60 బిలియన్ల విదేశీ నిధులు వచ్చేలా ప్రణాళిక రచించింది. అదేవిధంగా పబ్లిక్ సెక్టార్ సంస్థలు (PSUs) పొందే విదేశీ వాణిజ్య రుణాలు (ECB) కోసం ప్రత్యేక ఫారెక్స్ స్వాప్ సదుపాయాన్ని కల్పించి, మరొక $15 బిలియన్ల నుండి $25 బిలియన్ల ఇన్ఫ్లోస్‌ను ఆకర్షించింది. తన వద్ద ఉన్న రూ.లక్షల కోట్ల విదేశీ మారక నిల్వలను విపరీతంగా కరిగించుకోకుండా, కరెన్సీ స్వాప్ సాధనాలను సమర్థవంతంగా ఉపయోగిస్తూ ఆర్బీఐ ఫారెక్స్ మార్కెట్‌ను విజయవంతంగా స్థిరీకరించగలిగింది.

rbi measures cushion rupee war shock,how rbi stabilized indian rupee