భారతదేశ ఔషధ మరియు ఆరోగ్య సంరక్షణ రంగంలో సుదీర్ఘకాలంగా నడుస్తున్న ఒక పెద్ద వివాదానికి ఎట్టకేలకు శాశ్వత తెరపడింది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ఫార్మా కంపెనీలు, కెమిస్ట్ అసోసియేషన్లపై దాఖలైన దాదాపు 14 ఏళ్లనాటి సుదీర్ఘమైన యాంటీ-కాంపిటీటివ్ (పోటీ నిరోధక వ్యాపార విధానాల) కేసును కాంపిటీషన్ కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా (CCI) అధికారికంగా ముగిస్తూ కీలక ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. ఆల్ ఇండియా ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ కెమిస్ట్స్ అండ్ డ్రగ్గిస్ట్స్ (AIOCD)తో పాటు పలు ప్రముఖ అంతర్జాతీయ, జాతీయ ఫార్మా కంపెనీలకు వ్యతిరేకంగా తగిన ఆధారాలు లేవని పేర్కొంటూ  ఈ చారిత్రాత్మక నిర్ణయం తీసుకుంది. కాంపిటీషన్ చట్టం పరిధిలో మార్కెట్ నియమాలను మరియు ఉచిత పోటీ తత్వాన్ని వీరు ఉల్లంఘించారనడానికి సరైన సాక్ష్యాలు లభించలేదని దేశీయ అజమాయిషీ సంస్థ స్పష్టం చేసింది.

ఈ వివాదం యొక్క అసలు మూలాలు 2012వ సంవత్సరంలో ప్రారంభమయ్యాయి. ఆల్ ఇండియా కెమిస్ట్స్ అండ్ డిస్ట్రిబ్యూటర్స్ ఫెడరేషన్ మొదటిసారిగా ఈ పెద్ద కేసును సీసీఐ వద్ద దాఖలు చేసింది. నాటి ఫిర్యాదు ప్రకారం, స్థానిక మరియు జాతీయ స్థాయి డ్రగ్గిస్ట్ అసోసియేషన్లు కొత్త మందులను మార్కెట్లోకి విడుదల చేసే ముందే తప్పనిసరిగా 'నో అబ్జెక్షన్ సర్టిఫికేట్' (NOC) తీసుకోవాలని ఫార్మా కంపెనీలను బలవంతం చేస్తున్నాయని ఆరోపించారు. అలాగే ప్రొడక్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్ సర్వీస్ (PIS) ఆమోదం కోసం అక్రమంగా నిర్దేశిత రుసుములు వసూలు చేస్తున్నాయని ఆరోపణలు వచ్చాయి. దీనివల్ల మార్కెట్లో ఔషధాల ఉచిత సరఫరా దెబ్బతింటోందని, కొత్త స్టాకిస్టుల నియామకాల్లో తీవ్ర అవినీతి జరుగుతోందని. ఈ సుదీర్ఘ న్యాయ పోరాటంలో భాగంగా కర్ణాటక హైకోర్టు విచారణపై స్టే విధించడంతో ఈ వివాదం చాలా కాలం పాటు పెండింగ్‌లో పడిపోయింది. ఆ తర్వాత దాదాపు పదేళ్ల విరామం అనంతరం 2022లో ఈ కేసుపై స్టే తొలగి, మళ్లీ విచారణ ప్రక్రియ వేగవంతమైంది.

సీసీఐ యొక్క అధికారిక దర్యాప్తు విభాగమైన డైరెక్టర్  (DG) గతంలో సమర్పించిన నివేదికలో కెమిస్ట్ అసోసియేషన్లు వాణిజ్య మార్జిన్లను తమకు అనుకూలంగా నియంత్రిస్తున్నాయని, మార్కెట్ పోటీని దెబ్బతీస్తున్నాయని నిర్ధారించారు. అయితే సీసీఐ తాజాగా ఆ నివేదికలోని ముగింపులను పూర్తిగా తోసిపుచ్చింది. ఈ దర్యాప్తు ప్రధానంగా 2009 నుండి 2011 మధ్య కాలానికి సంబంధించిన చారిత్రక ఆధారాలపై మాత్రమే ఆధారపడి ఉందని సీసీఐ గుర్తించింది. పరిశ్రమల సంఘాల మధ్య జరిగిన పాత ఒప్పందాలు 2011 లోనే ముగిసిపోయాయని, ఆ కాలం తర్వాత కూడా ఈ అక్రమ పోటీ నిరోధక పద్ధతులు మార్కెట్లో కొనసాగాయని నిరూపించడానికి ప్రస్తుత దర్యాప్తులో ఎటువంటి సమకాలీన నిదర్శనాలు లేవని బోర్డు స్పష్టం చేసింది.

ఈ సుదీర్ఘ కేసులో మరో ఆసక్తికరమైన మరియు ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే, కెమిస్ట్ అసోసియేషన్లు తెచ్చిన భారీ ఒత్తిడి, వ్యాపార బహిష్కరణ బెదిరింపుల కారణంగా తామే స్వయంగా బాధితులమయ్యామని పలు ఫార్మా కంపెనీలు కమిషన్ ముందు గట్టిగా వాదించాయి. తాము స్వచ్ఛందంగా ఎలాంటి యాంటీ-కాంపిటీటివ్ పద్ధతుల్లో లేదా అక్రమ సిండికేట్లలో పాల్గొనలేదని అవి స్పష్టం చేశాయి. ఈ వ్యూహాత్మక వాదనను సీసీఐ పూర్తిగా అంగీకరించింది. ఫార్మా కంపెనీలు ఈ పద్ధతుల్లో స్వచ్ఛందంగా భాగస్వాములు కాలేదని, వారు కూడా ఒక రకంగా నాటి కఠినమైన వ్యాపార  బాధితులేనని అభిప్రాయపడింది. కాంపిటీషన్ చట్టంలోని సెక్షన్ 3 నిబంధనలను ఏ ఒక్క ఎదురు పక్షమూ (Opposite Parties) ఉల్లంఘించలేదని కమిషన్ తుది తీర్పునిచ్చింది. అందువల్ల, సెక్షన్ 48 కింద ఆయా ఫార్మా సంస్థల నిర్వాహకులు లేదా వ్యక్తిగత బాధ్యతను వేరుగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఎంతమాత్రం లేదని సీసీఐ తేల్చిచెప్పింది.

ఈ చట్టపరమైన వివాదం నడుస్తున్న కాలంలోనే ఏఐఓసీడీ (AIOCD) తమ అసోసియేషన్ సభ్యులకు పలు కీలక మార్గదర్శకాలను మరియు స్వీయ నియంత్రణ పద్ధతులను జారీ చేసింది. కొత్త మందుల అమ్మకాల కోసం ఎన్‌ఓసీ (NOC)లు తీసుకోవడం, పీఐఎస్ (PIS) ఛార్జీలు చెల్లించడం లేదా ట్రేడ్ మార్జిన్లను అసోసియేషన్ తరఫున ఫిక్స్ చేయడం వంటి పద్ధతులు ఏవీ కూడా చట్టబద్ధంగా తప్పనిసరి కాదని, అవన్నీ కేవలం వ్యాపారుల ఐచ్ఛికం మాత్రమేనని స్పష్టం చేస్తూ ఒక ప్రత్యేక నోటీసును పంపింది. దేశీయ కాంపిటీషన్ చట్ట నిబంధనలకు అనుగుణంగా తమ అంతర్గత విధానాల్లో పలు మార్పులు చేపట్టింది. ఈ సుదీర్ఘ 14 సంవత్సరాల చట్టపరమైన పోరాటం చివరకు సుఖాంతం కావడం వల్ల భారతీయ ఫార్మా రంగానికి, రిటైల్ డ్రగ్గిస్టుల సంఘాలకు చాలా పెద్ద ఉపశమనం లభించినట్లయింది. భవిష్యత్తులో వినియోగదారులకు నాణ్యమైన మందులు మరింత పారదర్శక వ్యాపార విధానాల ద్వారా అందుబాటులోకి రావడానికి ఈ తీర్పు దోహదం చేయనుంది.