నైతిక బాధ్యతతో రాజీనామా చేసిన భారత కేంద్రమంత్రుల చరిత్ర..!

దేశ రాజధాని ఢిల్లీ వేదికగా నీట్ పేపర్ లీకేజీ వ్యవహారం సృష్టించిన సంచలనం భారత రాజకీయాల్లో ఒక చారిత్రక పరిణామానికి దారితీసింది. దాదాపు నెల రోజుల పాటు జంతర్ మంతర్ వద్ద విద్యార్థులు, యువజన సంఘాలు చేపట్టిన ఆందోళనలు, పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాల ప్రారంభ రోజున నిర్వహించిన 'చలో సంసద్' ముట్టడి, ఆ తదనంతరం జరిగిన పోలీసుల లాఠీఛార్జ్ పరిస్థితులను మరింత ఉద్రిక్తంగా మార్చాయి. ఈ క్రమంలో తీవ్ర నిరసనలు మరియు ప్రజా ఒత్తిడికి తలొగ్గుతూ కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ శనివారం తన పదవికి రాజీనామా చేశారు. 

నరేంద్ర మోడీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన గత పన్నెండేళ్ల కాలంలో ఒక కేంద్రమంత్రి నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ రాజీనామా చేయడం ఇదే తొలిసారి కావడం గమనార్హం. ఈ సంచలన నిర్ణయంతో భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో గతంలో నైతిక విలువల కోసం, శాఖాపరమైన వైఫల్యాలకు బాధ్యత వహిస్తూ తమ పదవులను త్యాగం చేసిన మాజీ కేంద్రమంత్రుల రాజీనామా లీలావళి మళ్లీ దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారింది.

భారత రాజకీయ చరిత్రను తిరగేస్తే నైతిక బాధ్యతకు నిలువెత్తు నిదర్శనంగా ముందుగా గుర్తుకొచ్చే పేరు లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి. పండిత్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మంత్రివర్గంలో రైల్వే, రవాణా శాఖ మంత్రిగా పనిచేసిన సమయంలో, 1956 నవంబర్ 23న తమిళనాడులోని అరియలూరు వద్ద ఒక దారుణ రైలు ప్రమాదం సంభవించింది. భారీ వర్షాలకు వంతెన కూలిపోవడంతో ప్రయాణికుల రైలు నదిలో పడిపోయి దాదాపు 140 నుండి 150 మంది అమాయకులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. 

ఈ దుర్ఘటనలో శాస్త్రిగారి ప్రత్యక్ష ప్రమేయం లేదా వ్యక్తిగత లోపం లేకపోయినప్పటికీ, తన శాఖ పరిధిలో జరిగిన దారుణానికి నైతిక బాధ్యత తనదేనని ప్రకటిస్తూ ఆయన వెంటనే మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు. అంతకుముందు జరిగిన మరొక ప్రమాదం వేళ ఆయన సమర్పించిన రాజీనామాను నెహ్రూ నిరాకరించినప్పటికీ, అరియలూరు ప్రమాదం తదనంతరం శాస్త్రిగారి పట్టుదలకు తలొగ్గి రాజీనామాను ఆమోదించక తప్పలేదు.

అలాగే స్వతంత్ర భారతదేశంలో తొలి రాజకీయ కుంభకోణంగా నమోదైన 'ముంధ్రా స్కామ్' వేళ కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి టి.టి. కృష్ణమాచారి కూడా నైతిక బాధ్యతతోనే వైదొలిగారు. లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ (ఎల్‌ఐసీ) నిధులను వివాదాస్పద పారిశ్రామికవేత్త హరిదాస్ ముంధ్రాకు చెందిన సంస్థలలో పెట్టుబడిగా పెట్టిన ఉదంతాన్ని నాటి ఎంపీ ఫిరోజ్ గాంధీ పార్లమెంట్‌లో బట్టబయలు చేశారు. 

ఈ వ్యవహారంలో కృష్ణమాచారిపై ఎలాంటి వ్యక్తిగత అవినీతి ఆరోపణలు లేవు, కానీ తన శాఖలోని పరిపాలనా లోపానికి బాధ్యత వహిస్తూ ఆయన తన పదవి నుండి తప్పుకున్నారు. అనంతరం 1962 భారత్-చైనా యుద్ధం సమయంలో నాటి రక్షణ మంత్రి వి.కె. కృష్ణమీనన్ సైతం తీవ్ర విమర్శలు ఎదుర్కొన్నారు. భారత సైనిక సన్నద్ధతలో దొర్లిన లోపాలు, యుద్ధంలో ఎదురైన పరాజయాలకు నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ తీవ్ర రాజకీయ ఒత్తిళ్ల నడుమ ఆయన తన మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేయాల్సి వచ్చింది.

రైల్వే రంగానికి సంబంధించి తదనంతర కాలంలో కూడా పలువురు కీలక నాయకులు ప్రమాదాలకు బాధ్యత వహిస్తూ రాజీనామా బాట పట్టారు. అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి నేతృత్వంలోని ఎన్‌డీఏ ప్రభుత్వంలో రైల్వే మంత్రిగా ఉన్న నితీష్ కుమార్ హయాంలో, 1999 ఆగస్టు 2న పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని గైసాల్ వద్ద రెండు రైళ్లు ముఖాముఖి ఢీకొన్న దారుణ ప్రమాదంలో 280 మంది ప్రయాణికులు దుర్మరణం పాలయ్యారు. 

సిగ్నలింగ్ మరియు రక్షణ వ్యవస్థలలోని లోపాలే ఈ ఘోరానికి కారణమని తేలడంతో నితీష్ కుమార్ తక్షణమే నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ రాజీనామా చేశారు. ఇదే క్రమంలో 2001లో మమతా బెనర్జీ, 2017లో సురేష్ ప్రభు కూడా వరుస రైలు ప్రమాదాల నేపథ్యంలో రాజీనామా ప్రతిపాదనలు చేసినప్పటికీ, నాటి ప్రధానులు వాజ్‌పేయి, మోడీలు వాటిని ఆమోదించకుండా నిలిపివేశారు.

దేశ భద్రత విషయానికి వస్తే 2008 నవంబర్ 26న ముంబై నగరంపై జరిగిన ఘోర ఉగ్రవాద దాడులు (26/11) దేశాన్ని కుదిపేశాయి. నిఘా వ్యవస్థ, తీరప్రాంత భద్రత మరియు అత్యవసర స్పందనలో తీవ్ర వైఫల్యాలు వెలుగుచూడటంతో నాటి కేంద్ర హోంమంత్రి శివరాజ్ పాటిల్ నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ తన పదవికి రాజీనామా చేశారు. అదే ఉగ్రదాడి ఘటనకు ప్రజా వ్యతిరేకతను గౌరవిస్తూ నాటి మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి విలాస్‌రావ్ దేశ్‌ముఖ్ కూడా తన సీటును త్యాగం చేశారు. ప్రజాస్వామ్యంలో పదవి కంటే నైతిక విలువలు, ప్రజామోదమే ప్రాధాన్యమని నిరూపించిన ఈ చారిత్రక రాజీనామాల సరసన, నేడు నీట్ వివాదం నేపథ్యంలో ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా కూడా చేరిపోయింది.

Dharmendra Pradhan Resignation, Indian Ministers Resigned On Moral Grounds, NEET Paper Leak Crisis, History Of Union Ministers Resignations India, Lal Bahadur Shastri Rail Accident Resignation, Modi Cabinet Resignations