భారతదేశ రాజకీయ చరిత్రలో ప్రాంతీయ పార్టీల పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. స్థానిక ఆకాంక్షలు, ప్రాంతీయ సెంటిమెంట్లు జాతీయ పార్టీల ద్వారా నెరవేరవనే నమ్మకంతో ఒకప్పుడు వెలుగులోకి వచ్చిన ప్రాంతీయ శక్తులు, నేడు తీవ్ర అస్తిత్వ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి. కేంద్రంలో బలమైన జాతీయ పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, ఒకే దేశం - ఒకే పార్టీ అనే దిశగా అడుగులు పడుతున్నాయనే ఆందోళన రాజకీయ వర్గాల్లో బలంగా వినిపిస్తోంది. ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితులు, ఢిల్లీ పెద్దల వ్యూహాత్మక ఎత్తుగడలు మరియు వాటి పర్యవసానాలపై ఒక లోతైన ఈ అంశంపై సీనియర్ జర్నలిస్ట్ వడ్డే వెంకటేశ్వరరావు మరో సీనియర్ జర్నలిస్ట్ భరద్వాజ  విశ్లేషణ.

ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితి

ప్రస్తుతం దేశంలో ప్రాంతీయ పార్టీల మనుగడ పెద్ద ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. కేంద్ర అధికార పీఠంపై ఉన్న జాతీయ పార్టీ, ఎన్డీఏ కూటమిని విస్తరించడమే కాకుండా రాష్ట్రాల్లోని ప్రాంతీయ పార్టీల స్వయంప్రతిపత్తిని దెబ్బతీసే విధంగా వ్యవహరిస్తోందనే విమర్శలు ఉన్నాయి. ఏ పార్టీ ఏ దిశగా నడవాలి, ప్రజలు ఏ విషయాలను చర్చించాలి అనే అంశాలను సైతం ఢిల్లీ నుంచే నియంత్రించే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. ఒకప్పుడు దేశాన్ని శాసించిన ప్రాంతీయ శక్తులు నేడు రక్షణాత్మక ధోరణిలో పడిపోయాయి. గతంలో ఇందిరా గాంధీ హయాంలో ప్రాంతీయ పార్టీలలో చీలికలు తెచ్చే ప్రయత్నాలు జరిగినప్పటికీ, ప్రస్తుత కాలంలో అది ఒక వ్యవస్థీకృత నమూనాగా మారిపోయింది.

ఢిల్లీ వ్యూహాలు మరియు ఆపరేషన్ విధానం
ప్రతిపక్ష పార్టీలలోని అసంతృప్తిని ఆసరాగా చేసుకుని, అంతర్గత కలహాలను వాడుకోవడంలో ఢిల్లీ పెద్దలు సరికొత్త వ్యూహాలను అమలు చేస్తున్నారు. ప్రతి రాష్ట్రానికి ప్రత్యేక ఇంచార్జులను నియమించి, సమాంతర నిఘా వ్యవస్థల ద్వారా నిత్యం నివేదికలు సేకరిస్తున్నారు. ఏ ఇద్దరు నాయకుల మధ్య వైషమ్యాలు ఉన్నా, తక్షణమే రంగంలోకి దిగి ఆపరేషన్లు పూర్తి చేసేంత వేగంగా ఈ యంత్రాంగం పనిచేస్తోంది.

మరోవైపు, ప్రాంతీయ శక్తులను బలహీనపరిచేందుకు అనుకూలమైన సరికొత్త పార్టీలను తెరపైకి తీసుకురావడం (పొలిటికల్ ఫ్లోటింగ్) ఈ వ్యూహంలో భాగమే. తమిళనాడులో అన్నామలై లాంటి నేతల ద్వారా కొత్త సమీకరణాలను సృష్టించడం, బెంగాల్ మరియు ఏపీ లాంటి రాష్ట్రాలలో స్థానిక నాయకత్వాలను ఇరుకున పెట్టడం దీనికి ఉదాహరణలు. దీనికి తోడు, జాతీయ స్థాయి ప్రసార మాధ్యమాలను తమ అదుపులో ఉంచుకుని ప్రజాభిప్రాయాన్ని సైతం ప్రభావితం చేస్తున్నారు. నిర్దిష్ట నాయకులకు అనుకూలంగా సర్వేలు సృష్టించడం, వారు ఢిల్లీ అడుగులకు లొంగిపోక తప్పదనే వాతావరణాన్ని మీడియా డిబేట్ల ద్వారా ప్రచారం చేయడం ఒక నిరంతర ప్రక్రియగా మారింది.

వ్యూహాత్మక పర్యవసానాలు (Implications)
ఈ తరహా కేంద్రీకృత రాజకీయాల వల్ల ప్రాంతీయ పార్టీల నాయకులు తీవ్రమైన ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నారు. ఉదాహరణకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జగన్ మోహన్ రెడ్డి లాంటి నేతలు ఒక స్థిరమైన రాజకీయ వైఖరిని తీసుకోలేక, తీవ్ర గందరగోళ పరిస్థితుల్లో కొట్టుమిట్టాడుతున్నారు. లొంగిపోతే తమ ఉనికి పోతుందనే భయం, ఎదురిస్తే ఎదురయ్యే పరిణామాలను తట్టుకోగలమా అనే సంశయం వారిని వేధిస్తున్నాయి. పశ్చిమ బెంగాల్‌లాంటి రాష్ట్రాలలో అధికార తృణమూల్ కాంగ్రెస్ నాయకులపై క్షేత్రస్థాయిలో ప్రజల నుంచి వస్తున్న తీవ్ర వ్యతిరేకత మరియు దాడులు కూడా స్థానిక స్వయంకృత అపరాధాలు మరియు రాజకీయ ఒత్తిళ్ల కలయికేనని చెప్పవచ్చు.

భవిష్యత్తు రాజకీయ ప్రభావం
రాబోయే రోజుల్లో ప్రాంతీయ పార్టీల మనుగడ కేవలం కేంద్ర పెద్దల అవసరాలపైనే ఆధారపడే ప్రమాదం ఉంది. "మీరు ఎవరికి ఓటు వేసినా, చివరికి వారు మా కాంపౌండ్ లోనే ఉండాలి" అనే నియంతృత్వ ధోరణి బలపడితే, అది ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికే గొడ్డలిపెట్టు అవుతుంది. కేంద్రం నుంచి రాష్ట్రాలకు రావలసిన నిధులు, హక్కుల గురించి నిలదీసే బలమైన ప్రాంతీయ నాయకత్వం కరువవుతోంది. ఒకప్పుడు "కేంద్రం అనేది ఒక మిథ్య" అని ధైర్యంగా ప్రకటించిన ఎన్టీఆర్ లాంటి నాయకులు నేటి కాలంలో ఊహకు కూడా దొరకడం లేదు. రాబోయే కాలంలో 'ఒకే దేశం - ఒకే ఎన్నిక' అనే నినాదం నిజమైతే, అది క్రమంగా ఏకపార్టీ ఆధిపత్యానికి దారితీసి ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలను పూర్తిగా సమాధి చేసే అవకాశం ఉంది. పూర్తి ఇంటర్వ్యూ టోన్ న్యూస్‌లో తప్పక వీక్షించండి