దేవాలయం చుట్టూ ప్రదక్షిణలు ఎందుకు చేస్తారు.. దీని వెనుక ఉన్న రహస్య నిజాలేంటి!

హిందువులు తరచుగా కాకపోయినా,  అప్పుడప్పుడు పండుగలు, ప్రత్యేకరోజుల్లో అయినా గుడులకు వెళుతూనే ఉంటారు.  గుడికి వెళ్లగానే మొదట ప్రదక్షిణాలు చేసిన తర్వాతే దైవ దర్శనం చేసుకుంటారు. అయితే ఇది కేవలం హిందువులే కాదు.. సిక్కు, బౌద్ద,  జైన మతస్తులు కూడా పవిత్ర ప్రదేశాలు,  దేవాలయాలు,  ఆరామాలలో ఇలాగే ప్రదక్షిణాలు చేస్తారు. ప్రదక్షిణాలు కూడా సవ్యదిశలో చేస్తుంటారు. అయితే దీని వెనుక ఉన్న కారణం,  ప్రదక్షిణాల వెనుక ఉన్న రహస్యాలు చాలా మందికి తెలియవు. వీటి గురించి పూర్తీగా తెలుసుకుంటే..

సంస్కృత అర్థం..

సంస్కృతంలో ప్రదక్షిణ అంటే కుడి వైపు అని అర్థం. ఒక పవిత్ర వస్తువు,  లేదా ఆలయం,  దైవ సమానమైన వ్యక్తికి   కుడి వైపున నుండి చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేయడం.  ఎల్లప్పుడూ సవ్యదిశలోనే ప్రదక్షిణాలు చేస్తుంటారు. కుడి దిశను శుభప్రదమైన దిశగా పేర్కొంటారు. సాంప్రదాయంగా, సాధకులు మంత్రాలు పఠిస్తూ లేదా ప్రార్థిస్తూ ఒక ఆలయం, దేవతా విగ్రహం, లేదా ఒక పవిత్రమైన చెట్టు లేదా రాయి చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేస్తారు. ఇది కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు,  దీని వెనుక చాలా మర్మం ఉంది.

ప్రదక్షిణ వెనుక రహస్యం..

ప్రదక్షిణ సమయంలో సవ్యదిశలో తిరగడం వెనుక ఒక విశ్వ క్రమం ఉంది. సూర్యుడు, చంద్రుడు , గ్రహాలు ఆకాశంలో సవ్యదిశలో కదులుతూ, కాలం యొక్క సహజ లయను , ప్రవాహాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. అందువల్ల, పవిత్ర స్థలాల ముందు సవ్యదిశలో ప్రదక్షిణ చేయడం అనేది వాటి కదలికను, శక్తిని సహజ ప్రవాహంతో , విశ్వ క్రమంతో సమకాలీకరించే ఒక మార్గం. విశ్వంతో ఈ అనుసంధానం శుభశక్తిని, సామరస్యాన్ని , శుభాన్ని ఆకర్షిస్తుందని నమ్ముతారు.

దైవానికి కుడివైపు ప్రదక్షిణ..

దైవానికి కుడివైపున ప్రదక్షిణ చేసే ఈ చర్య భక్తిని, గౌరవాన్ని సూచిస్తుంది. జీవితంలోని అన్ని దశలలో భక్తుడు దైవ సాన్నిధ్యాన్ని, మార్గదర్శకత్వాన్ని గుర్తిస్తున్నాడని ఇది తెలియజేస్తుంది. దైవంతో పాటు కుడివైపు నడవడం అంటే, ఆ పవిత్రమైన శక్తి ఎల్లప్పుడూ సమీపంలోనే ఉండి, భక్తుని జీవిత ప్రయాణంలో అతడిని రక్షిస్తూ, మార్గనిర్దేశం చేస్తుందని అర్థం.

ప్రదక్షిణ ఉద్దేశం..

ప్రదక్షిణ కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు, అది ఆధ్యాత్మిక , మానసిక శ్రేయస్సును కూడా పెంపొందిస్తుంది. సవ్యదిశలో ప్రదక్షిణ చేయడం ధ్యాన స్థితిని ప్రేరేపించి, భక్తుల మనస్సును ప్రశాంతపరిచి, ఆధ్యాత్మిక విలువలపై దృష్టి పెట్టడానికి సహాయపడుతుంది. ప్రదక్షిణాలు చేయడం ప్రాచ్య ఆధ్యాత్మికతలో ప్రధాన ఇతివృత్తమైన జననం, మరణం, పునర్జన్మ అనే జీవిత చక్రాన్ని కూడా గుర్తు చేస్తుంది. వృత్తాకారంలో తిరగడం అనే  చర్య ద్వారా, భక్తులు తమ జీవితాలను అస్తిత్వపు శాశ్వత చక్రానికి,  ఆధ్యాత్మిక మార్గానికి దీనిని అనుసంధానించుకుంటారు, ఇది ఉన్నతమైన ఆత్మజ్ఞానానికి , చైతన్యానికి దారితీస్తుంది.

భక్తి, నిబద్ధతతో   ప్రదక్షణాలు చేసే వ్యక్తులకు భగవంతుడిని,  ఈ విశ్వంలో ఉండే శక్తిని వారికి దగ్గర చేస్తున్న అనుభూతిని పొందుతారు.  ప్రదక్షిణ అనేది ఒకరిని విశ్వానికి, సమూహానికి అనుసంధానించే ఒక  ప్రార్థన, ఇది శాంతిని, సంతృప్తిని కలిగిస్తుంది.

భూతత్త్వ శక్తి..

దేవాలయం అంటేనే శక్తి తత్వం మెరుగ్గా ఉన్న ప్రదేశం.  దేవాలయంలో దేవుని విగ్రహం అనేది శక్తికి నిలయం.  అలాగే దేవాలయంలో ప్రదక్షిణాలు చేయడం అంటే.. దేవాలయ భూభాగంలో ఉండే ఆ శక్తిని పాదాల ద్వారా శరీరం గ్రహించే చర్య.  ఇలా ప్రదక్షిణాలు వేసిన తర్వాత దేవుడి దర్శనం చేసుకుంటే.. ఆ దైవం ద్వారా శక్తి శరీరంలోకి చేరడం,  శరీరంలో ఉండే చక్రాలు జాగృతి కావడం కూడా జరుగుతుంది.  మరొక విషయం ఏమిటంటే.. దేవాలయంలో ప్రదక్షిణాలు, దేవ దర్శనం తర్వాత.. కొద్దిసేపు కూర్చొనే సంప్రదాయం కూడా ఉంటుంది.  ఇలా కూర్చోవడం అనేది మూలాధార చక్రాన్ని జాగృతి చేస్తుంది.  

                         *రూపశ్రీ.