Telugu History | Historical Stories | Andhra Pradesh History

త్యాగాల తల్లి గుండ్రాంపల్లి.!

గుండ్రాంపల్లి రజాకార్ల దాడుల నుంచి పారిపోయి.. అడవుల్లో దాగి, వేర్లు తిని బతికిన ఒక గ్రామ కథను చెబుతుంది. మరో జలియన్వాలాబాగ్ అనే పోలికతో వచ్చిన ఆ కథనం వెనుక ఒక స్థూపం ఉంది, ఒక బావి ఉంది, ఒక మసీదు గోడలపై ఇప్పటికీ నిలిచిన తుపాకి మచ్చలు ఉన్నాయి. కానీ ఈ దేశపు అధికారిక చరిత్ర పుస్తకాల్లో ఒక్క పేజీ కూడా లేదు. నేడు (శుక్రవారం) సెప్టెంబర్ 17.. తెలంగాణ విమోచన/విలీన దినోత్సవాల వార్షికోత్సవం. హైదరాబాద్ లో పేర్లపై యుద్ధాలు జరుగుతున్న రోజు. ఈ సందర్భంలో గుండ్రాంపల్లి చరిత్రను స్వయంగా ముందుంచడం ప్రతి తెలుగు పాఠకుడి హక్కు. ఎందుకంటే.. రాజకీయ సమతుల్యత చరిత్ర రాయలేం. ఇక్కడ నిజాన్ని నిజంగానే తెలుసుకుందాం. చారిత్రక నేపథ్యం: రైతులలో పెరిగిన కోపం 1947 ఆగస్టు 15న దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది. కానీ హైదరాబాద్ సంస్థానం మాత్రం నిజాం నిరంకుశ పాలనలోనే కొనసాగింది. భూస్వామ్య పెత్తందార్ల వెట్టి చాకిరీలు, దొరల గడీల దోపిడీ, రజాకార్ల దాడులు.. ఈ ముప్పేట పీడలతో తెలంగాణ పల్లెలు ఆగ్రహంతో రగిలాయి. 1946 జూలై 4న విసునూర్ దేశ్ ముఖ్ అనుచరులు కదివేండి గ్రామంలో ఆంధ్రమహాసభ కార్యకర్త దొడ్డి కొమరయ్యను కాల్చి చంపడంతో తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాటం మొదలైంది. అది కేవలం ఒక గ్రామ ఘటన కాదు.. ప్రజాగ్రహజ్వాలలు రగిలి రగిలి వెలిసిన ఉద్యమం. నాలుగేళ్లలో నల్గొండ, వరంగల్, ఖమ్మం జిల్లాల్లో సుమారు 4 వేల గ్రామాల్లో గ్రామరాజ్యాలు నెలకొల్పింది. మరోవైపు ఖాసీం రజ్వీ ఏర్పాటు చేసిన రజాకార్ సాయుధ దళం 1948 జనవరి నాటికి 30 వేల నుంచి ఆగస్టు నాటికి లక్ష మందికి పెరిగింది. హత్యలు, దోపిడీలు, అత్యాచారాలతో గ్రామాలను కాల్చివేసింది. ఈ నేపథ్యంలోనే చిట్యాల మండలం గుండ్రాంపల్లి గ్రామం తన నెత్తిమీద రజాకార్ క్యాంపును మోసుకుంది. నిజాం సైన్యంలో పనిచేసి, తర్వాత రజాకార్లతో చేతులు కలిపిన మక్బూల్ అనే కమాండర్ గ్రామంలో ఆధిపత్యం చెలాయించాడు. అతడి దురాగతాలకు విసిగిపోయిన గ్రామస్థులు కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆధ్వర్యంలో ఆత్మరక్షణ దళాలు ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. ఏపూరు, రెడ్డిబావి, సైదాబాద్, గుండ్లబావి, పంతంగి, పలివెల, వెలిమినేడు తదితర చుట్టుపక్కల గ్రామాల యువకులతో కూడిన ఈ దళాలు మక్బూల్పై పలుమార్లు దాడులు చేశాయి. సంఘటనల కాలక్రమం.. ఒక బావి చుట్టూ జరిగినవి 1948 జూన్ 19న పలివెలకు చెందిన కమాండర్ కొండవీటి గురున్నాథరెడ్డి తదితరులు మక్బూల్ ఇంటిపై దాడి చేశారు. మక్బూల్ గాయపడి తప్పించుకున్నాడు. అతడి భార్య మృతి చెందింది. దీంతో విపరీతంగా రగిలిన మక్బూల్ తన ప్రతీకారాన్ని గ్రామం మొత్తంపై తీర్చుకున్నాడు. 1948 జూలైలో రజాకార్లు గుండ్రాంపల్లిపై సాగించిన దాడి సంస్థానంలోని అత్యంత రక్తపు దాడుల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. డెక్కన్ క్రానికల్ నివేదిక ప్రకారం సుమారు రెండు వందల మంది గ్రామస్థులను హతమార్చి, మృతదేహాలను మసీదు సమీపంలోని తెరచిన బావిలో పడేశారు. దీనికి ముందు కాస్త తేడా సంఖ్యలతో వచ్చిన ఇతర నివేదికలు కూడా ఉన్నాయి. ఒకేరోజు 20 మంది మరణం, పోరాట కాలం మొత్తంలో గుండ్రాంపల్లి, పరిసర గ్రామాల్లో 120కు పైగా హత్యలు అని హెచ్చరించిన స్థానిక సీపీఐ నాయకుడి మాటలను ది హిందూ ప్రచురించింది. అయితే సంఖ్యల వివాదం గురించి తర్వాత మాట్లాడుకుందాం.. ఎందుకంటే ఆ వివాదమే ఈ కథలో అత్యంత ముఖ్యమైన సత్యాన్ని చెబుతుంది. ఆ దాడి జరిగిన కొద్దికాలానికే పరిసర గ్రామాల కమ్యూనిస్టు దళాలు ఎదురుదాడికి దిగాయి. రజాకార్లు దాగిన మసీదుపై దాడి చేసి 14 మందిని హతమార్చాయి. ఆ మసీదు గోడలపై తుపాకి మచ్చలు నేటికీ నిలిచి ఉన్నాయి. ఆనాటి దృశ్యాలకు సజీవ సాక్షులున్నారు. దాడి జరిగినప్పుడు వయసు ఎనిమిదేళ్లే అయిన సయ్యద్ రెడ్డి బూసిరెడ్డి తన కళ్లతో చూసిన కాల్పులు, బావిలోకి పడేసిన శవాల గురించి చెప్పాడు. తర్వాతి వారాల్లో ఈ ప్రాంతంలో దాదాపుగా ఊచకోత కొనసాగింది. ఆగస్టు 25న కూటిగల్లో 23 మంది సాయుధ రైతాంగ పోరాట సభ్యులను కాల్చి చంపారు. పరిసరాల్లో రేణికుంటలో 26 మంది, పాతర్లపహాడ్లో 17 మంది, కాట్కొండలో 13 మంది అమరులయ్యారు. మరో వైపు జాతీయ జెండా ఎగురవేసినందుకు వల్లాల గ్రామంలో 10 మంది పాఠశాల పిల్లలను రజాకార్లు కాల్చి చంపారు. పసివయసు ధైర్యానికి అది తుది ముద్ర. చివరకు 1948 సెప్టెంబర్ 13న భారత సైన్యం హైదరాబాద్ సంస్థానంలోకి ప్రవేశించి, 17న రజాకర్ పాలన ముగిసింది. కానీ గుండ్రాంపల్లి కథ అక్కడ ఆగిపోలేదు. రజాకార్లు వెనక్కి తరిమిన తర్వాత కూడా ప్రజలు స్వాధీనపరచుకున్న భూములను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడానికి దొరలు, యూనియన్ సైన్యం వేటాడిన కాలం 1951 అక్టోబర్ 21న పోరాట ఉపసంహరణ వరకూ సాగింది. న్యాయపరమైన అంశాలు: ఎక్కడున్నాయి ఈ కేసు రికార్డులు? ఇక్కడే ఈ వ్యాసం గుండ్రాజ్యంగా ఒక నిజాన్ని చెప్పాలి.. గుండ్రాంపల్లి ఊచకోతపై ఎప్పుడూ ఎఫ్ఐఆర్ లేదు, కేసు లేదు, న్యాయపరిశోధన లేదు, నష్టపరిహారం లేదు. స్వతంత్ర భారత న్యాయవ్యవస్థ రికార్డుల్లో మక్బూల్ పేరు నేరస్థుడిగా ఎక్కడా లేదు. వందల మంది మృతుల పేర్లు ఎటువంటి అధికారిక జాబితాలోనూ లేవు. వందలాది మంది మరణించినట్టు గ్రామస్థులు, చరిత్రకారులు చెప్పినా.. స్మారక స్థూపపు శిలాఫలకంపై గుర్తించి రాసిన పేర్లు 26 మాత్రమే. మిగతా అందరూ.. పేర్లు లేని, లెక్కలు లేని, రికార్డుల్లో లేని అమరులు. స్వాతంత్య్రానంతర భారతదేశంలో సామూహిక హత్యలపై ప్రభుత్వాలు నియమించిన కమిషన్లలో ఈ ప్రాంత బాధితులకు చోటు లేదు. అదే సమయంలో పోరాట ఫలితంగా జరిగిన భూ పంపిణీ.. సుమారు 10 లక్షల ఎకరాలు ప్రజల పంచుకోవడం.. తర్వాతి కాలంలో చట్టబద్ధమైన భూ సంస్కరణలకు పునాది వేసింది. వెట్టి చాకిరీ రద్దు, కూలీల పెంపు వంటి గ్రామరాజ్య చట్టాలు ప్రజల సొంత చట్టంగా నిలిచాయి. అంటే.. హత్యలకు న్యాయం జరగలేదు, కానీ పోరాట ద్వారా సాధించినవి శాశ్వతమయ్యాయి. స్మారక స్థూప చరిత్రే ఈ వైరుధ్యానికి నిదర్శనం. 1994లో ఆ బావి మీదే కమ్యూనిస్టులు 11 అడుగుల స్థూపం నిర్మించారు. అది ఒక ట్రక్ ఢీకొని పడిపోయింది. ట్రక్ యజమాని 18 అడుగుల స్థూపం నిర్మించాడు. 2010లో జాతీయ రహదారి విస్తరణ పేరుతో అధికారులు ఆ స్ఫూపాన్ని తొలగించారు. అప్పుడు 80 వేల రూపాయలు మంజూరు చేశారు. చివరికి గ్రామస్థులు, సీపీఐ నాయకత్వంలో నిధులు సమీకరించి 40 అడుగుల స్మారక స్థూపాన్ని నిర్మించారు. రాష్ట్రం ఇచ్చింది ఎనభై వేల రూపాయలు. చరిత్ర తిరిగి రాయడానికి ప్రజలే అప్పులు చేశారు. రాజకీయ, సామాజిక, మీడియా కోణాలు గుండ్రాంపల్లి చరిత్రను ఏ రాజకీయ పార్టీ ఎలా వాడుకుంటుందో చూస్తే ఈ కథ మరింత స్పష్టమవుతుంది. కమ్యూనిస్టులకు గుండ్రాంపల్లి వారసత్వ సంపద.. స్థూప నిర్మాణం, వార్షిక సంస్మరణలు, అమరుల పేర్ల పరిశోధన అన్నీ వారి నాయకత్వంలోనే జరుగుతున్నాయి. బీజేపీ దీన్ని విమోచన వార్తాగాథలో భాగంగా వాడుకుంటుంది. కాంగ్రెస్ విలీన వాదనతో, బీఆర్ఎస్ సమైక్యత వాదనతో నిలబడతాయి. ఒకే సంఘటన మీద మూడు పేర్లు, మూడు రాజకీయ ప్రయోజనాలు. సామాజికంగా ఈ పోరాటం మొత్తం కుల వ్యవస్థపై దెబ్బ.. దొరల వెట్టి బందీలో నలిగిపోతున్న దళితులు, మాదిగలు, రైతాంగ కూలీలే బాధితులు, పోరాటయోధులూ కూడా. గుండ్రాంపల్లి స్థూపం వద్దకు ఏటా సెప్టెంబర్ 17న వేలాది మంది వచ్చి నివాళులర్పించడం ఆ సామాజిక జ్ఞాపకానికి నిదర్శనం. మీడియా కోణం మాత్రం నిరాశ కలిగించేది. తెలుగు పత్రికలు ప్రజాపక్షం వంటివి.. ఈ చరిత్రను ప్రధానంగా సెప్టెంబర్ నెలల్లోనే గుర్తుచేస్తాయి. జాతీయ ఆంగ్ల మీడియాలో ఇవి ఎప్పుడో ఒకసారి వచ్చే కథనాలుగా మిగిలిపోయాయి. ఈ గుర్తులేని తనం గురించి కొందరు రచయితలు మత ప్రాతిపదిక రాజకీయాల దెబ్బతో ఈ ఘటనలు వెలుగులోకి రాలేదని పేర్కొన్నారు. మరికొందరు వర్గ పోరాట చరిత్రకు రాష్ట్రం ఇచ్చే గుర్తింపే తక్కువని వాదిస్తారు. రెండూ వినడానికి వీలుగా ఉండాలి.. కానీ నిజం ఒక్కటే. బాధితులకు సంబంధించి స్థిరమైన అధికారిక లెక్క ఇవ్వడానికి ఏ ప్రభుత్వమూ ముందుకు రాలేదు. ఈ నరమేధం తెలంగాణ సాయుధ పోరాటానికి ఇంధనం పోసింది. గుండ్రాంపల్లి, వల్లాల వంటి ఊచకోతల తర్వాత రైతులు, కూలీలు, విద్యార్థులు, సామాన్య ప్రజలు వేల సంఖ్యలో దళాల్లో చేరారు. ఒక్క నల్గొండ జిల్లా నుంచి మాత్రమే రెండు వేలకు పైగా మంది అమరులయ్యారు. మరో నిజం.. సంఖ్యల గొడవ. 20 మంది అంటున్నారు, 120 మందిఅంటున్నారు, 200 మంది అంటున్నారు. 350 మంది అని ని ఒకరు వికీపీడియా ఎడిట్ చేశారు. ఈ సంఖ్యల మధ్య తేడా ఎందుకంటే ఎవరూ లెక్కలేదు.. అని సిగ్గులేకుండా అంగీకరించాలి. ఊచకోత జరిగిందనే విషయం అనేక స్వతంత్ర వనరులతో నిర్వివాదం. అది ఎంత మందిని మింగిందో అనే ప్రశ్నకు ఈ దేశం ఇచ్చిన సమాధానం నిశ్శబ్దం. ప్రజా చర్చలో ఇప్పుడు ముందున్న ప్రశ్నలు స్పష్టం.. గుండ్రాంపల్లి అమరులకు రాష్ట్ర స్థాయి అధికారిక గుర్తింపు ఎప్పుడు? బాధిత కుటుంబాలకు ఏ చట్టపరమైన లేదా ఆర్థిక న్యాయం? 26 మంది పేర్లు మినహా మిగతా అమరుల పేర్ల పట్టిక ఎవరు పూర్తి చేస్తారు? వార్షికోత్సవాల నినాదాలు, పేర్ల వివాదాలు రోజులకు పరిమితమవుతాయి. కానీ చిట్యాల మండలంలో హైదరాబాద్, విజయవాడ జాతీయ రహదారి పక్కన నిలబడ్డ ఆ 40 అడుగుల స్థూపం మాత్రం ఏడాదంతా నిశ్చలంగా ఓ ప్రశ్నను నిలుపుతూనే ఉంటుంది. మేము ఎవరినో మరచిపోయామని. పేరు ఏది పెట్టినా.. విమోచన, విలీనం, సమైక్యత చరిత్ర రాతి పగిలిన దుఃఖాన్ని పేర్లతో ముసిగేయకూడదు. ఆ బావి మీద నిర్మించిన స్థూపం ఒక గ్రామ జ్ఞాపకం మాత్రమే కాదు.. రికార్డు చేయని రాష్ట్రాలపై పెట్టిన శాశ్వత అభియోగం. అది స్పేడ్ను స్పేడ్ అని పిలవడం అంటే. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి. [The History of Gundrampalli, Atrocities, Razakars, Telangana Armed Struggle, Gundrampalli well massacre, Nizams autocratic rule]

Published on: Fri Sep 18, 2026 5:15PM

పల్నాడు గుండెల్లో నిలిచిన ‘శివుడు’.. కోడెల శివప్రసాదరావు.!

తెలుగు రాష్ట్రాల రాజకీయ చరిత్రలో చెరగని ముద్ర వేసిన ప్రముఖ నాయకులలో డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు ఒక ప్రత్యేకమైన గుర్తింపును కలిగి ఉన్నారు. పల్నాడు గడ్డపై సాధారణ రైతు కుటుంబంలో జన్మించి, వైద్యుడిగా వేలాది మంది ప్రాణాలు కాపాడి, ఆపై రాజకీయ రంగంలో అడుగుపెట్టి అత్యున్నత పదవులను అధిరోహించిన ఆయన ప్రస్థానం ఎంతో స్ఫూర్తిదాయకమైనదిగా ఉంటుంది. అదే సమయంలో ఆయన జీవితం ముగిసిన తీరు, మరణానంతరం చెలరేగిన రాజకీయ వివాదాలు తెలుగు రాజకీయ వర్గాలను తీవ్రంగా కలచివేశాయి. ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 16న ఆయన వర్ధంతి సందర్భంగా పల్నాడు ప్రాంతంలోనూ, రాష్ట్రవ్యాప్తంగానూ ఆయన చేసిన సేవల గురించి విస్తృతంగా చర్చ జరుగుతుంటుంది. కేవలం ప్రశంసలకే పరిమితం కాకుండా, ఆయన రాజకీయ జీవితంలోని ఉన్నత శిఖరాలను, ఎదుర్కొన్న విమర్శలను, చట్టపరమైన చిక్కులను నిష్పక్షపాతంగా బేరీజు వేసుకోవడం ద్వారానే ఆయన చరిత్రను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోగలం. గుంటూరు జిల్లా నకిరికల్లు మండలం కండ్లగుంట గ్రామంలో 1947 మే 2న సంజీవయ్య, లక్ష్మీనరసమ్మ దంపతులకు కోడెల శివప్రసాదరావు జన్మించారు. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన సాధారణ రైతు కుటుంబం నుంచి వచ్చినప్పటికీ, ఆయన విద్యపై చూపిన శ్రద్ధ అసాధారణమైనది. ప్రాథమిక విద్యను స్వగ్రామంలో పూర్తి చేసి, నరసరావుపేటలో ఇంటర్మీడియట్ అభ్యసించారు. ఆ తర్వాత గుంటూరు వైద్య కళాశాల నుంచి ఎంబీబీఎస్ పట్టా పొందడమే కాకుండా, కాశీ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి జనరల్ సర్జరీలో ఎంఎస్ పూర్తి చేశారు. ఆ కాలంలో గ్రామీణ ప్రాంతం నుంచి వచ్చి వైద్య విద్యలో ఇటువంటి అత్యున్నత అర్హతలు సాధించడం గొప్ప విషయంగా భావించవచ్చు. చదువు పూర్తయిన తర్వాత వైద్యుడిగా స్థిరపడి, నరసరావుపేట పరిసర ప్రాంతాల ప్రజలకు తక్కువ ఖర్చుతో వైద్యసేవలు అందించారు. దీనివల్ల స్థానికంగా ఆయనకు ప్రజల వైద్యుడు' అనే మంచి పేరు సంపాదించిపెట్టింది. రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించి మంత్రి పదవులను నిర్వహించినప్పటికీ, దాదాపు 2000 సంవత్సరం వరకు ఆయన శస్త్రచికిత్సలు చేస్తూనే ఉండటం విశేషం. 1973లో శశికళతో వివాహం కాగా, వారికి ఇద్దరు కుమారులు, ఒక కుమార్తె సంతానం కలిగారు. రాజకీయ రంగ ప్రవేశం విషయానికి వస్తే, 1983లో నందమూరి తారక రామారావు తెలుగుదేశం పార్టీని స్థాపించిన వెంటనే కోడెల ఆ పార్టీలో చేరారు. అదే ఏడాది నరసరావుపేట నియోజకవర్గం నుంచి శాసనసభ్యుడిగా ఎన్నికై రాజకీయాల్లో అరంగేట్రం చేశారు. ఆ తర్వాత వరుసగా ఎన్నికల్లో విజయం సాధిస్తూ ప్రజల మధ్య బలమైన నాయకుడిగా ఎదిగారు. ఎన్టీఆర్, చంద్రబాబు నాయుడు మంత్రివర్గాలలో కీలక శాఖలను విజయవంతంగా నిర్వహించారు. గృహనిర్మాణ శాఖ, నీటిపారుదల శాఖ, పంచాయతీరాజ్, వైద్యారోగ్య శాఖల మంత్రిగా ఆయన చేసిన సేవలు పాలనాపరంగా గుర్తింపు తెచ్చాయి. ముఖ్యంగా వైద్యారోగ్య శాఖా మంత్రిగా ఉన్న సమయంలో హైదరాబాద్‌లో బాసవతారకం ఇండో-అమెరికన్ క్యాన్సర్ ఆసుపత్రి ఏర్పాటులో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. పల్నాడు ప్రాంతంలో వర్గ రాజకీయాలు, కరువు కాటకాలు నెలకొన్న సమయంలో ప్రజలకు అండగా నిలవడంతో స్థానిక ప్రజలు ఆయనను పల్నాడు పులి అని పిలుచుకునేవారు. 2014లో రాష్ట్ర విభజన అనంతరం ఏర్పడిన నూతన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు ఆయన తొలి సభాపతిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యారు. సభాపతిగా ఆయన నిర్వహించిన బాధ్యతలు కూడా అప్పట్లో రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారాయి. రాజ్యాంగ నిబంధనలపై పట్టు కలిగి ఉండటంతో పాటు సభా నిర్వహణను క్రమపద్ధతిలో నడిపించేందుకు ఆయన ప్రయత్నించారు. అయితే అదే సమయంలో ప్రతిపక్ష సభ్యుల సస్పెన్షన్లు, ఫిరాయింపు ఎమ్మెల్యేలపై అనర్హత వేటు అంశాలపై నిర్ణయాలు ఆలస్యం కావడం వంటి కొన్ని పరిణామాలు ప్రతిపక్షాల నుంచి తీవ్ర విమర్శలకు దారితీశాయి. మరోవైపు జాతీయ మహిళా పార్లమెంట్ వంటి సదస్సులను విజయవంతంగా నిర్వహించి ప్రశంసలు కూడా అందుకున్నారు. వైద్యుడిగా ఎంతోమంది ప్రాణాలు కాపాడిన ఆయన చేతులు, రాజకీయ కారణాల వల్ల తర్వాత కాలంలో వివాదాలు మరియు కేసులను ఎదుర్కోవాల్సిన పరిస్థితికి రావడం ఆయన జీవితంలో అత్యంత విషాదకరమైన మలుపుగా చెప్పవచ్చు. 2019లో జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికలలో సత్తెనపల్లి నియోజకవర్గం నుంచి పోటీ చేసిన కోడెల శివప్రసాదరావు వైసీపీ అభ్యర్థి చేతిలో ఓటమి చవిచూశారు. రాష్ట్రంలో కూడా తెలుగుదేశం పార్టీ అధికారం కోల్పోయింది. ఎన్నికల ప్రచార సమయం నుంచే ఆయన కుటుంబంపై కొన్ని ఆరోపణలు తెరపైకి వచ్చాయి. ఎన్నికల ఫలితాలు వెలువడి వైకాపా ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత పరిణామాలు వేగంగా మారిపోయాయి. నరసరావుపేటతో పాటు వివిధ పోలీస్ స్టేషన్లలో ఆయన కుటుంబ సభ్యులపై పలు కేసులు నమోదయ్యాయి. వ్యాపారులు, కాంట్రాక్టర్ల నుంచి ఫిర్యాదులు రావడంతో పాటు, అసెంబ్లీకి సంబంధించిన ఫర్నిచర్ తరలింపు వ్యవహారంపై వివాదం చెలరేగింది. హైకోర్టులో ముందస్తు బెయిల్ పిటిషన్లు తిరస్కరణకు గురికావడం, నిరంతరం పోలీసు విచారణలు, మీడియాలో వచ్చిన కథనాలు ఆయనను మానసికంగా తీవ్ర ఒత్తిడికి గురిచేశాయి. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో 2019 సెప్టెంబర్ 16వ తేదీన హైదరాబాద్‌లోని బంజారాహిల్స్ నివాసంలో ఆయన తీవ్ర నిర్ణయం తీసుకున్నారు. బలవన్మరణానికి పాల్పడ్డారు. ఇది రాష్ట్ర రాజకీయాలను దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది. కుటుంబ సభ్యులు వెంటనే ఆసుపత్రికి తరలించినప్పటికీ, అప్పటికే ఆయన ప్రాణాలు కోల్పోయినట్లు వైద్యులు ప్రకటించారు. ఈ మరణంపై రాష్ట్రవ్యాప్తంగా రాజకీయ నాయకులు తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. ప్రభుత్వ వేధింపుల కారణంగానే ఆయన ఈ నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి వచ్చిందని తెలుగుదేశం పార్టీ వాదించగా, చట్టపరమైన విచారణకు భయపడి ఇలా జరిగిందని అప్పటి అధికార పక్షం వైసీపీ కౌంటర్ ఇచ్చింది. మరణం తరువాత అంత్యక్రియలు నరసరావుపేటలో నిర్వహించగా, వేలాది మంది అభిమానులు, ప్రజలు తరలివచ్చి కన్నీటి వీడ్కోలు పలికారు. ఆయన మరణం తర్వాత కూడా కుటుంబ సభ్యులపై కొన్ని కేసులు కొనసాగడం, కోర్టుల ద్వారా బెయిళ్లు లభించడం వంటి పరిణామాలు జరిగాయి. ఈ మొత్తం వ్యవహారంలో ప్రధానంగా చర్చకు వచ్చిన అంశం అసెంబ్లీ ఫర్నిచర్ వివాదం. శాసనసభ రాజధాని ప్రాంతానికి మారుతున్న తరుణంలో పాత భవనంలోని విలువైన వస్తువులు, ఫర్నిచర్ తమ క్యాంపు కార్యాలయాలకు తరలించారనే ఆరోపణలు వచ్చాయి. అయితే తాను సభాపతిగా ఆస్తుల సంరక్షకుడిగా వ్యవహరించానని, ప్రభుత్వం మారిన వెంటనే వాటిని తిరిగి అప్పగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నానని ఆయన ముందుగానే లేఖలు రాశారని ఆయన వర్గం పేర్కొంది. కానీ ఆ లేఖలు బ్యాక్‌డేటెడ్‌తో రాశారని ప్రత్యర్థులు ఆరోపించారు. ఆరోపణలు నిరూపణ కాకముందే, తన వాదనను పూర్తిగా వినిపించే లోపే ఆయన ప్రాణాలు కోల్పోవడం పట్ల సామాన్య ప్రజల్లో కూడా ఆవేదన వ్యక్తమైంది. సంవత్సరాలు గడిచినా రాజకీయ పార్టీలు ఈ అంశాన్ని తమకు అనుకూలంగా మలుచుకుంటూనే ఉన్నాయి తప్ప, దీనికి శాశ్వత ముగింపు మాత్రం లభించలేదు. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు జీవితం కేవలం ఒక వ్యక్తికి సంబంధించినది మాత్రమే కాకుండా, తెలుగు రాష్ట్రాల రాజకీయ సంస్కృతికి అద్దం పడుతుంది. అధికారం మారిన ప్రతీసారి ప్రత్యర్థులపై కేసులు నమోదు చేసే సంప్రదాయం నైతికంగా ఎంతవరకు సమంజసం అనే ప్రశ్న ఆయన మరణం తర్వాత బలంగా వినిపించింది. ఒక దశలో ఆయనతో నలభై ఏళ్లుగా ప్రయాణించిన సొంత పార్టీ నాయకత్వం కూడా కొన్ని సందర్భాల్లో దూరం పెట్టడం వంటి పరిణామాలు రాజకీయాల్లో ఉన్న నిష్ఠూరాలను బయటపెట్టాయి. మరణం తర్వాత కూడా రాజకీయ లబ్ది కోసం ఆయన పేరును వాడుకోవడం జరుగుతోందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. 2025 మార్చిలో ఈ కేసులకు సంబంధించి కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. ప్రధాన ఫిర్యాదుదారులలో ఒక వ్యక్తి కోర్టులో కేసును ఉపసంహరించుకుంటూ, కొందరి ఒత్తిడి వల్లనే తాను ఫిర్యాదు చేయాల్సి వచ్చిందని ప్రకటన చేయడం రాజకీయ వర్గాల్లో సంచలనం సృష్టించింది. ఇది అప్పట్లో నమోదైన కేసుల వెనుక ఉన్న అసలు నిజాల గురించి మరోసారి పెద్ద ఎత్తున చర్చకు దారితీసింది. సమాజంలో నాయకులను కేవలం దేవతలుగా కీర్తించడం లేదా పూర్తిగా దోషులుగా ముద్ర వేయడం కంటే, వారి మంచి చెడులను వాస్తవాల ఆధారంగా అంచనా వేయడమే సరైన పద్ధతి. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు వైద్యుడిగా అందించిన సేవలు, పల్నాడు అభివృద్ధికి చేసిన కృషి ఎప్పటికీ నిలిచిపోతాయి. అదే సమయంలో కుటుంబ సభ్యుల వ్యవహారశైలి వల్ల తలెత్తిన వివాదాలు, రాజకీయ కక్షసాధింపు చర్యల వల్ల ఆయన ఎదుర్కొన్న అవమానాలు కూడా చరిత్రలో నమోదు కాక తప్పదు. రాజకీయాలు మానవత్వంతో కూడినవిగా ఉండాలి తప్ప, ప్రాణాలను బలిగొనే స్థాయికి చేకూడకూడదనే పాఠాన్ని ఈ ఘటన మనకు నేర్పుతుంది. ఆయన ఆశయాలను గౌరవిస్తూనే, భవిష్యత్తులో ఇటువంటి విషాదకర ఘటనలు పునరావృతం కాకుండా రాజకీయ పార్టీలు సంయమనం పాటించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. స్థానిక రాజకీయ పరిస్థితులు, పార్టీల మధ్య జరిగే ఆరోపణలు ప్రతి ఆరునెలలకు ఒకసారి మారుతుంటాయి కానీ, కోల్పోయిన ప్రాణం మాత్రం తిరిగి రాదు. పల్నాడు ప్రజల గుండెల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయిన 'శివుడు' జ్ఞాపకాలు ప్రజల మనసుల్లో చెరగని ముద్ర వేసి ఉన్నాయి. ఆయన వర్ధంతి వేడుకలను కేవలం ఒక ఆచారంగా నిర్వహించడం కాకుండా, ఆయన జీవితం ద్వారా రాజకీయ నాయకులు మరియు కార్యకర్తలు నేర్చుకోవాల్సిన పాఠాలు ఎంతో ఉన్నాయి. చట్టపరమైన పోరాటాలు, ప్రజాక్షేత్రంలో గెలుపు ఓటములు సహజమే అయినప్పటికీ, మానసిక స్థైర్యాన్ని కోల్పోకుండా నిలబడటమే నిజమైన నాయకత్వ లక్షణం. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు జీవితం అందించిన ఈ గుణపాఠం తెలుగు రాజకీయ చరిత్రలో ఎప్పటికీ ఒక హెచ్చరికగా నిలిచిపోతుంది. సమకాలీన రాజకీయ నేతలు విపరీతమైన కక్షసాధింపు ధోరణులకు స్వస్తి పలికి, ప్రజా సంక్షేమమే ధ్యేయంగా ముందుకు సాగితేనే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యం పరిఢవిల్లుతుంది. కోడెల మరణం తర్వాత వెలువడిన పలు విశ్లేషణలు , నివేదికలు ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. చరిత్ర ఎవరినీ క్షమించదు కాబట్టి, ప్రతి నాయకుడు తన చర్యల ద్వారా మంచి పేరు సంపాదించుకోవడానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు ఆశయాలకు అనుగుణంగా పల్నాడు ప్రాంతంలో శాంతియుత రాజకీయాలు వర్ధిల్లుతాయని ప్రజలు ఆశిస్తున్నారు. ఆయన చేసిన వైద్య సేవల ద్వారా వేల మంది జీవితాల్లో వెలుగులు నింపిన ఆ మహానేత జ్ఞాపకాలు తెలుగు ప్రజల హృదయాల్లో ఎప్పటికీ పదిలంగా ఉంటాయి. సంవత్సరాలు గడిచిపోయినప్పటికీ, ఆయన మరణం చుట్టూ ఉన్న ఆవేదన మరియు చర్చలు ఇంకా పూర్తిగా ముగియలేదు. భవిష్యత్తులోనైనా రాజకీయ కక్షలకు స్వస్తి చెప్పి, విలువలతో కూడిన రాజకీయాలు చేయడమే డాక్టర్ కోడెలకు అర్పించే నిజమైన నివాళి అవుతుంది. ప్రజాసేవకు అంకితమైన ఒక గొప్ప వైద్యుడు, నాయకుడు ఎదుర్కొన్న విషాద ముగింపు మన రాజకీయ వ్యవస్థలోని లోపాలను సరిదిద్దుకోవడానికి ఒక శాశ్వత హెచ్చరికగా మిగిలిపోతుంది. పల్నాడు ప్రాంత అభివృద్ధే లక్ష్యంగా ఆయన చేసిన కృషిని ప్రజలు ఎప్పటికీ మరువలేరు. అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటూనే ప్రజల మధ్యనే నిలబడిన నాయకుడిగా ఆయన చరిత్రలో నిలిచిపోయారు. ఆయన మరణం మిగిల్చిన శూన్యం పూడ్చలేనిది. భవిష్యత్ తరాలకు ఆయన జీవితం ఒక పాఠంలా నిలుస్తుంది. రాజకీయ కక్షసాధింపు రాజకీయాలకు ముగింపు పలకాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. ప్రజల కోసం పనిచేసిన నాయకులను గౌరవించుకునే సంస్కృతి మళ్లీ బలపడాలి. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు పేరు చెప్పగానే ముందుగా ఆయన చేసిన వైద్య సేవలూ, ఆ తర్వాత ఆయన ఎదుర్కొన్న ఒడిదుడుకులూ కళ్లముందు కదలాడతాయి. ఈ చారిత్రక సత్యాన్ని గ్రహించి ముందుకు సాగడమే అందరికీ శ్రేయస్కరం. ప్రజా జీవితంలో ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ ఈ ఘటన నుండి సరైన మార్గదర్శకాన్ని తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. అధికారం తాత్కాలికం, కానీ ప్రజల మదిలో నిలిచిపోయే మంచి పనులు శాశ్వతం అనే సత్యాన్ని కోడెల జీవితం మరోసారి నిరూపించింది. ఆయన ఆశయాలు నెరవేరాలని, పల్నాడు గడ్డపై ప్రశాంత వాతావరణం నెలకొనాలని కోరుకుంటూ ఆయనకు ఘన నివాళులు అర్పించడమే మన కర్తవ్యం. కొడెల శివప్రసాదరావు కుటుంబానికి జరిగిన అన్యాయంపై అప్పట్లో వ్యక్తమైన నిరసనలు ఇప్పటికీ ప్రజల జ్ఞాపకాల్లో ఉన్నాయి. రాజకీయాల్లో నైతిక విలువలు ఎటువైపు పయనిస్తున్నాయో ఈ సంఘటన కళ్లకు కట్టింది. భవిష్యత్తులో ఇటువంటి రాజకీయ కక్షలు పునరావృతం కాకుండా చూసే బాధ్యత పాలకులపై ఉంది. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు వర్ధంతి సందర్భంగా ఆయన చేసిన సేవలను స్మరించుకుంటూ, ఆయన ఆత్మకు శాంతి చేకూరాలని కోరుకుందాం. ప్రముఖ వైద్యుడిగా, సమర్థుడైన మంత్రిగా, ప్రథమ సభాపతిగా ఆయన అందించిన సేవలు తెలుగు రాష్ట్రాల చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతాయి. విమర్శలు, వివాదాలు ఏవైనప్పటికీ ప్రజాక్షేత్రంలో ఆయన సాధించిన విజయాలు ఎంతో గొప్పవి. ఈ చారిత్రక సత్యాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఆయన ప్రస్థానాన్ని అంచనా వేయడమే సమంజసమైన పద్ధతి. పెద్దఎత్తున జరిగిన పరిణామాలు, కేసుల నమోదు, అనూహ్య మరణం ఇవన్నీ ఒక రాజకీయ నాయకుడి జీవితంలో ఊహించని మలుపులు. వీటిని ఎదుర్కొనే శక్తిలేక ఆయన తనువు చాలించడం పట్ల అందరూ విచారం వ్యక్తం చేశారు. ఈ ఘటన మన రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ఒక చీకటి అధ్యాయంగా మిగిలిపోయింది. రాబోయే రోజుల్లో రాజకీయాలు మరింత స్వచ్ఛంగా, ప్రజాస్వామ్య బద్ధంగా సాగాలని ఆశిద్దాం. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు జీవితం ఒక ఎత్తుగడ కాదు, అది ఒక వాస్తవిక చరిత్ర. ఆ చరిత్రను వక్రీకరించకుండా ఉన్నది ఉన్నట్లుగా తెలుసుకోవడమే ఆయనకు అర్పించే నిజమైన నివాళి. పల్నాడు గుండెల్లో చిరకాలం నిలిచిపోయే 'శివుడు' జ్ఞాపకాలు ఎప్పటికీ సజీవంగా ఉంటాయి. సమకాలీన రాజకీయ పరిణామాలను నిశితంగా పరిశీలిస్తే, నాయకుల భద్రత మరియు మానసిక స్థైర్యం ఎంత ముఖ్యమో అర్థమవుతుంది. కేవలం రాజకీయ లబ్ధి కోసం ఎవరి జీవితాలతోనూ ఆడుకోకూడదనే కఠిన సత్యాన్ని ఈ ఉదంతం మనకు బోధిస్తుంది. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ఆయన చేసిన అభివృద్ధి పనులు మరియు అందించిన వైద్య సేవలు ఎప్పటికీ ప్రజల గుండెల్లో నిలిచి ఉంటాయి. భవిష్యత్ రాజకీయ నాయకులకు ఈ ఘటన ఒక పెద్ద హెచ్చరిక లాంటిది. ప్రజామోదం పొందిన నాయకులను రాజకీయ కక్షలతో వేధించడం సరైన పద్ధతి కాదని చరిత్ర నిరూపించింది. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు ఆశయాలను ముందుకు తీసుకెళ్లడమే ఆయన నిజమైన అభిమానుల కర్తవ్యం. ఈ ప్రత్యేక సందర్భంలో ఆయన చేసిన త్యాగాలను, సేవలనూ మరోసారి స్మరించుకుందాం. తెలుగు రాజకీయ యవనికపై తనదైన ముద్ర వేసిన డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు ప్రస్థానం ఎప్పటికీ ఒక అధ్యాయంగానే మిగిలిపోతుంది. వివాదాలు, విమర్శలు, ప్రశంసల నడుమ సాగిన ఆయన జీవితం మనకు ఎన్నో విషయాలను నేర్పుతుంది. ఆయన ఆత్మకు శాంతి చేకూరాలని కోరుకుంటూ, పల్నాడు ప్రజలు ఆయనను ఎప్పటికీ జ్ఞాపకం ఉంచుకుంటారు. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు రాజకీయ జీవితం ముగిసిన తీరు బాధాకరమైనప్పటికీ, ఆయన ప్రజలకు చేసిన సేవలు మాత్రం మరువలేనివి. భవిష్యత్తులో ఇటువంటి విషాదాలు పునరావృతం కాకుండా రాజకీయ వాతావరణం మారాలని ఆశిద్దాం. ఉన్నతమైన చదువు, అంకితభావంతో కూడిన వైద్య వృత్తి, సుదీర్ఘ రాజకీయ ప్రస్థానం కలిగిన డాక్టర్ కోడెల జీవితం ఎవరికైనా ఒక గుణపాఠం. ఆయన ఆశయాలను స్మరిస్తూ ముందుకు సాగుదాం. తెలుగు రాష్ట్రాల ప్రజల గుండెల్లో నిలిచిపోయిన ఆ మహానేత జ్ఞాపకాలకు జోహార్లు అర్పిద్దాం. చరిత్రలో ఆయన స్థానం ఎప్పటికీ ప్రత్యేకమైనదే. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు జీవితం, మరణానికి సంబంధించిన అన్ని కోణాలను విశ్లేషించడం ద్వారా మనం ఎంతో నేర్చుకోవచ్చు. నిష్పక్షపాతమైన ఆలోచనలతో ముందుకు సాగడమే మన బాధ్యత. పల్నాడు గడ్డపై ఆయన వేసిన అడుగులు చరిత్రలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోతాయి. ఆయన ఆశయాలు నెరవేరాలని ఆశిద్దాం. తెలుగు రాజకీయాలలో ఆయనకంటూ ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఆ స్థానాన్ని ఎవరూ చెరపలేరు. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు వర్ధంతి సందర్భంగా ఆయనకు ఘన నివాళులు అర్పించడం మనందరి బాధ్యత. ఆయన చేసిన సేవలు చిరస్మరణీయం. భవిష్యత్తు తరాలు ఆయన చరిత్రను గుర్తుంచుకోవాలి. అదే ఆయనకు మనం అందించే నిజమైన నివాళి. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు ప్రస్థానం తెలుగు రాజకీయాల్లో ఒక మైలురాయి. ఆ మైలురాయిని మనం ఎప్పటికీ గుర్తుంచుకోవాలి. పల్నాడు ప్రజల గుండెల్లో శివుడిగా నిలిచిన డాక్టర్ కోడెల జ్ఞాపకాలు ఎప్పటికీ పదిలంగా ఉంటాయి. సమకాలీన రాజకీయ సమీకరణాలు ఎలా ఉన్నప్పటికీ, మానవత్వమే అతి ముఖ్యమైనది. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు జీవితం మనకు ఇదే సత్యాన్ని బోధిస్తుంది. ఆయన ఆత్మకు శాంతి కలగాలని కోరుకుందాం. తెలుగు ప్రజల హృదయాల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయే డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు చరిత్రను ఎప్పటికీ గౌరవిద్దాం. ప్రజాసేవలో ఆయన చూపిన అంకితభావం అందరికీ ఆదర్శం. ఆయన ఆశయ సాధనకు కృషి చేద్దాం. పల్నాడు గడ్డపై ఆయన చేసిన అభివృద్ధి పనులు ఎప్పటికీ కనిపిస్తూనే ఉంటాయి. ఆయన జ్ఞాపకాలు ఎప్పటికీ సజీవంగా ఉంటాయి. తెలుగు రాజకీయ చరిత్రలో డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు పేరు ఎప్పటికీ నిలిచిపోతుంది. ఆయన జీవితం మనకు ఎన్నో విషయాలను నేర్పుతుంది. చివరగా.. ఒక నిజమైన నాయకుడిని కోల్పోవడం పట్ల తెలుగు ప్రజలు ఎప్పటికీ విచారం వ్యక్తంచేస్తూనే ఉంటారు. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు అమరత్వం పొందాలని కోరుకుందాం. అన్ని కోణాలను బేరీజు వేసుకుంటూ ముందుకు సాగడమే మన ముందున్న కర్తవ్యం. డాక్టర్ కోడెల జీవిత చరిత్ర మనకు ఎప్పటికీ మార్గదర్శకం. తెలుగు రాష్ట్రాల రాజకీయ ముఖచిత్రంలో చెరగని ముద్ర వేసిన డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు ప్రస్థానం ముగిసినప్పటికీ, ఆయన జ్ఞాపకాలు మాత్రం ఎప్పటికీ సజీవంగానే ఉంటాయి. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు జీవితం గురించి మరింత వివరంగా తెలుసుకోవడానికి ఏకైక మార్గం నిష్పక్షపాత విశ్లేషణే. ఆ దిశగా మన ప్రయత్నం ఎప్పుడూ కొనసాగుతుంది. పల్నాడు పులిగా పేరుగాంచిన డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు చరిత్రను భవిష్యత్ తరాలు గుర్తుంచుకుంటాయి. ఆయన ఆశయాలు సాధించడమే మన లక్ష్యం కావాలి. డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు వర్ధంతి సందర్భంగా ఆయనకు మనసారా నివాళులు అర్పిద్దాం. ఆయన సేవలను స్మరించుకుందాం. తెలుగు రాజకీయాల్లో చెరగని అధ్యాయంగా నిలిచిన డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాదరావు ప్రస్థానం ముగింపు విషాదకరమైనప్పటికీ, ఆయన అందించిన స్పూర్తి మాత్రం ఎప్పటికీ నిలిచి ఉంటుంది. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి. [Kodela Siva Prasada Rao, Palnadu Politics, Andhra Pradesh Assembly Speaker, Narasaraopet news, Telugu Desam Party, Palnadu Sivudu, Palnadu Puli, Telugu One]

Published on: Fri Sep 18, 2026 4:46PM

బ్రిటన్ భవితవ్యంపై కార్డిఫ్ ఒప్పందం: యూకే విచ్ఛిన్నం కానుందా?

బ్రిటిష్ రాజకీయాల్లో గతంలో ఎన్నడూ లేనివిధంగా సరికొత్త పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. వేల్స్ రాజధాని కార్డిఫ్‌లో జరిగిన ఒక కీలక సమావేశంలో స్కాటిష్ నేషనల్ పార్టీ, ప్లైడ్ సిమ్రు, సిన్ ఫెయిన్ అగ్రనేతలు ఒక చారిత్రక ఒప్పందంపై సంతకాలు చేయడం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. బ్రిటన్ కేంద్ర ప్రభుత్వమైన వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ పాలనా కాలం త్వరలోనే ముగియనుందని ఈ సందర్భంగా ఆ నేతలు ప్రకటించారు. అంతేకాకుండా స్కాట్లాండ్, వేల్స్, ఉత్తర ఐర్లాండ్ ప్రాంతాలలో రాజ్యాంగ పరమైన మార్పుల కోసం సిద్ధం కావాలని, ఇందుకు తగిన ప్రణాళికలు రూపొందించాలని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని వారు డిమాండ్ చేశారు. ముఖ్యంగా స్కాటిష్ ఫస్ట్ మినిస్టర్ జాన్ స్విన్నీ మాట్లాడుతూ.. ప్రస్తుత ప్రధాని ఆండీ బర్న్‌హామ్ యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌కు చివరి ప్రధాన మంత్రి అవుతారని జోస్యం చెప్పడం రాజకీయ వర్గాల్లో తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో ప్రస్తుత హోలీరూడ్ పదవీకాలం ముగిసేలోపు స్వాతంత్ర్యంపై ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరగాలని డిమాండ్లు ఊపందుకున్నాయి. ఒకప్పుడు ప్రపంచంలోని భూభాగంలో నాలుగో వంతును పాలించిన, సూర్యుడస్తమించని మహా సామ్రాజ్యం.. ఇప్పుడు తన స్వంత దేశ సరిహద్దులను తిరిగి గీసుకోవాలని కోరడం చారిత్రక పరిణామంగా చెప్పాల్సి ఉంటుంది. అయితే కార్డిఫ్ వేదికగా విడుదలైన ప్రకటనలకు, యూకే వాస్తవంగా విడిపోవడానికి మధ్య చట్టపరమైన అంశాలు, లెక్కలు, ప్రజాభిప్రాయం రూపంలో బలమైన అడ్డంకులు ఉన్నాయని పరిశీలకులు విశ్లేషిస్తున్నారు. చారిత్రక నేపథ్యం, అంతర్గత మార్పులు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం గతంలో వాణిజ్య కేంద్రాలుగా ప్రారంభమై ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సామ్రాజ్యంగా అవతరించింది. నాటి ప్లాసీ యుద్ధం మొదలుకొని విక్టోరియా రాణి హయాం వరకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించిన ఈ సామ్రాజ్యం, రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల తర్వాత బలహీనపడింది. 1947లో ఇండియాకు స్వాతంత్ర్యం లభించడం వలసవాద నిర్మూలనలో అతిపెద్ద మైలురాయిగా నిలిచింది. ఆ తర్వాత కాలక్రమేణా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న వలస రాజ్యాలు విడిపోవడంతో సామ్రాజ్యం కరిగిపోయింది. బాహ్య ప్రపంచంలో జరిగిన ఈ మార్పులతో పాటు, యూకే అంతర్గతంగా కూడా అనేక ప్రాంతాల కలయికతో ఏర్పడింది. ఇంగ్లాండ్, వేల్స్, స్కాట్లాండ్, ఐర్లాండ్‌లు వేర్వేరు చట్టాలు, ఒప్పందాల ద్వారా యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌గా ఏర్పడ్డాయి. అయితే కాలక్రమేణా ఈ ప్రాంతాలలో స్వయం పాలన డిమాండ్లు పెరుగుతూ వచ్చాయి. 1997-98 కాలంలో జరిగిన అధికార బదిలీ కారణంగా స్కాట్లాండ్, వేల్స్, ఉత్తర ఐర్లాండ్‌లకు ప్రత్యేక పార్లమెంట్లు, అసెంబ్లీలు ఏర్పడినప్పటికీ రాజ్యాంగపరమైన పూర్తి అధికారాలు మాత్రం వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ చేతిలోనే ఉండిపోయాయి. 2014లో జరిగిన స్కాటిష్ స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో స్వల్ప తేడాతో స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడినప్పటికీ, ఆ తర్వాత జరిగిన బ్రెగ్జిట్ పరిణామాలు ఈ డిమాండ్లను మరింత బలంగా ముందుకు తీసుకువచ్చాయి. యూరోపియన్ యూనియన్‌లోనే కొనసాగాలని స్కాట్లాండ్ ప్రజలు కోరుకున్నప్పటికీ, బ్రెగ్జిట్ కారణంగా యూకే మొత్తం ఈయూ నుంచి బయటికి రావాల్సి వచ్చింది. దీనితో పాటు 2022లో యూకే సుప్రీంకోర్టు వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ అనుమతి లేకుండా స్కాటిష్ పార్లమెంట్ ఏకపక్షంగా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరపలేదని స్పష్టం చేసింది. తాజా ఎన్నికల్లో స్కాట్లాండ్, వేల్స్ ప్రాంతాలలో స్వాతంత్ర్య అనుకూల పార్టీలు విజయం సాధించడంతో ఈ రాజ్యాంగ సంక్షోభం మళ్లీ తెరపైకి వచ్చింది. చట్టపరమైన అడ్డంకులు, రాజ్యాంగ సవాళ్లు కార్డిఫ్ ఒప్పందానికి, బ్రిటన్ వాస్తవ విభజనకు మధ్య ఉన్న అతిపెద్ద గోడ చట్టపరమైన నిబంధనలేనని చెప్పాలి. స్కాట్లాండ్ చట్టం 1998 ప్రకారం, రాజ్యాంగపరమైన అన్ని కీలక అంశాలు వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ పార్లమెంట్ పరిధిలోనే ఉంటాయి. చట్టబద్ధమైన ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరగాలంటే ఎడిన్‌బర్గ్‌కు అధికారాలను బదిలీ చేసే సెక్షన్ 30 ఆర్డర్ అత్యవసరం. అయితే గతంలో కన్జర్వేటివ్ ప్రభుత్వాలు, ప్రస్తుత లేబర్ ప్రభుత్వాలు కూడా ఈ ఆర్డర్‌ను మంజూరు చేయడానికి నిరాకరిస్తూ వచ్చాయి. వస్తున్నాయి. ఉత్తర ఐర్లాండ్ విషయంలో మాత్రం గుడ్ ఫ్రైడే ఒప్పందం ప్రకారం ప్రత్యేక నిబంధన ఉంది. ఐక్య ఐర్లాండ్ కోసం మెజారిటీ ప్రజలు కోరుకుంటున్నారని స్పష్టమైన సంకేతాలు ఉంటే అక్కడ బోర్డర్ పోల్ నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. కానీ వేల్స్ విషయానికి వస్తే అక్కడ స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించడానికి ఎలాంటి ప్రత్యేక చట్టపరమైన యంత్రాంగం ఇప్పటివరకు అందుబాటులో లేదు. ఈ వాస్తవాలన్నీ తెలిసే ఆయా పార్టీల నేతలు ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ప్రజాభిప్రాయ సేకరణల కంటే ప్రభుత్వ మార్పు కోసం ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకోవడంపైనే ఈ ఒప్పందం ప్రధానంగా దృష్టి సారించింది. రాజకీయ ప్రతిస్పందనలు, ప్రజాభిప్రాయం ఈ ఒప్పందంపై యూకేలోని యూనియనిస్ట్ పార్టీల నుంచి తీవ్ర వ్యతిరేక్త వ్యక్తమవుతోంది. స్కాటిష్ కన్జర్వేటివ్ నాయకులు స్పందిస్తూ.. సిన్ ఫెయిన్‌తో స్కాటిష్ నేషనల్ పార్టీ చేతులు కలపడాన్ని ప్రజలు హర్షించరని పేర్కొన్నారు. అలాగే వేల్స్‌లో మూడింట రెండు వంతుల కన్నా ఎక్కువ మంది ప్రజలు స్వాతంత్య్రాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నట్లు పలు సర్వేలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. స్కాట్లాండ్‌లో కూడా ప్రజాభిప్రాయం రెండు భాగాలుగా చీలిపోయిందని, స్పష్టమైన మెజారిటీ లభించనంతవరకు ఈ డిమాండ్లు కేవలం రాజకీయ ప్రకటనలకే పరిమితమవుతాయని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కూడా ఈ పరిణామాలు ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తున్నాయి. అమెరికా అధ్యక్ష పదవిలో ఉన్న డొనాల్డ్ ట్రంప్ వంటి ప్రముఖులు ఐరిష్ పునరేకీకరణపై సానుకూల వ్యాఖ్యలు చేయడం ఐరిష్ జాతీయవాదులకు పరోక్షంగా బలాన్ని చేకూరుస్తోంది. అయినప్పటికీ, ఆర్థిక వాస్తవాలు, యూరోపియన్ యూనియన్‌తో సంబంధాల పునరుద్ధరణ వంటి అంశాలపై మరింత స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. భవిష్యత్ పరిణామాలు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ తక్షణమే విడిపోయే అవకాశం లేనప్పటికీ, ప్రాంతీయ పార్టీలు చూపుతున్న పట్టుదల భవిష్యత్ రాజకీయ మార్పులకు పునాదిగా చెప్పవచ్చు. ప్రభుత్వాల మార్పులు, ఆర్థిక పరిస్థితులు, ప్రజల ఆలోచనా విధానంలో వచ్చే మార్పులే రాబోయే రోజుల్లో యూకే గమనాన్ని నిర్ణయిస్తాయి. ఒకప్పుడు ప్రపంచ దేశాల సరిహద్దులను శాసించిన బ్రిటన్, ఇప్పుడు తన స్వంత దేశంలోని ప్రాంతాల నుంచి వస్తున్న స్వయంప్రతిపత్తి డిమాండ్లను ఏ విధంగా ఎదుర్కొంటుందనేది చారిత్రక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. కార్డిఫ్ ఒప్పందం కేవలం కాగితంపై జరిగిన సంతకమే అయినప్పటికీ.. ఇది రాబోయే కాలంలో బ్రిటన్ రాజకీయాల్లో పెను మార్పులకు నాంది పలికే సూచనలు మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. కొత్తగా ఏర్పడుతున్న రాజకీయ సమీకరణాలు, ప్రజల నుంచి వస్తున్న స్పందనను బట్టి రాబోయే సంవత్సరాల్లో యూకే రాజ్యాంగ భవిష్యత్ ఏమిటనేది తేలనుంది. చరిత్ర తన గ్లోబల్ చక్రం ద్వారా సరికొత్త పాఠాలు నేర్పుతున్న తరుణంలో, బ్రిటన్ నాయకత్వం ఈ అంతర్గత సవాళ్లను ఎలా అధిగమిస్తుందనేది వేచి చూడాలి. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి. [Cardiff Agreement, Britains departure, Scottish independence, Westminster Parliament, United Kingdom politics, Telugu One]

Published on: Thu Sep 17, 2026 5:23PM

హిందూ ఐక్యత, స్వరాజ్యం కోసం దీపస్తంభం.. లోకమాన్య తిలక్ ప్రజా గణేశోత్సవం వెనుక ఉన్న చరిత్ర.!

ప్రతి ఏటా భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి నుండి అనంత చతుర్దశి వరకు మహారాష్ట్ర నుండిఇండియా అంతటా ఘనంగా జరుపుకునే ప్రజా గణేశోత్సవం కేవలం ఒక మతపరమైన పండుగ మాత్రమే కాదు. ఇది లోకమాన్య బాల గంగాధర్ తిలక్ స్వాతంత్ర్య పోరాట దృక్పథానికి ప్రత్యక్ష ప్రతీక. తన జన్మహక్కుగా స్వరాజ్యం కావాలని పోరాడిన తిలక్.. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న రాజకీయ నిషేధాలకు, ఆయుధ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా నిలబడటానికి చట్టపరమైన అడ్డంకులను ఎదుర్కొనేందుకు గణేశోత్సవాన్ని ఒక సాంస్కృతిక వేదికగా రూపొందించారు. అయితే, దీని వెనుక ఉన్న చరిత్ర ఒక వీరుడి కథ మాత్రమే కాదు. ఇది 1893 నాటి హిందూముస్లిం అల్లర్లు, గోరక్షణ ఉద్యమం, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అనుసరించిన విభజించు మరియు పాలించువిధానానికి ప్రతిస్పందనగా రూపుదిద్దుకున్న సంక్లిష్టమైన చారిత్రక నేపథ్యం. దీన్ని సులభంగా చెప్పాలంటే... ప్రజా గణేశోత్సవం మూలాలు 19వ శతాబ్దం చివరలో పూణేలో ఉన్నాయి. ఒక ప్రసిద్ధ కథనం ప్రకారం 1893లో తిలక్ ప్రజా గణేశోత్సవాన్ని ప్రారంభించారు. కానీ ప్రాథమిక ఆధారాలు, పండితుల పరిశోధనలుసంక్లిష్టమైన చిత్రాన్ని చూపుతున్నాయి.చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం.. 1892లో పూణేకు చెందిన కృష్ణాజీపంత్ ఖస్గివాలే గ్వాలియర్‌లో మరాఠా పాలనలో జరిగిన ప్రజా గణేశోత్సవాన్ని చూశారు. దానితో స్ఫూర్తి పొంది, పూణేకు తిరిగి వచ్చి తన స్నేహితులు.. శ్రీమంత్ భౌసాహెబ్ రంగారీ (భౌ లక్ష్మణ్ జవలే, రాజ వైద్యుడు), బాలాసాహెబ్ నాటుతో కలిసి చర్చించారు. 1892లో పూణేలో మూడు ప్రజా గణపతి విగ్రహాలను ప్రతిష్టించారు. భౌ రంగారీ ఇంట్లో, గణపత్‌రావ్ ఘోటవ్‌డేకర్ ఇంట్లో, నానాసాహెబ్ ఖస్గివాలే ఇంట్లో. భౌ రంగారీ, వైద్యుడిగా పనిచేస్తూనే స్వాతంత్ర్య సమరయోధులకు ఆయుధాలు దాచి ఉంచడంలో సహాయం చేసేవారు. కొన్ని కథనాల ప్రకారం 1893లో ప్రారంభమైందని చెబితే, మరికొన్ని 1892లోనే ప్రారంభమైందని చెబుతున్నాయి. ఇక్కడ ఒక చారిత్రక వాస్తవం ఉంది.భౌ రంగారీ వారసులు, పండితులు తిలక్‌ను మొదటి ప్రారంభకుడిగా కాకుండాప్రచారకుడిగా, సంఘటితం చేసిన వ్యక్తిగావర్ణిస్తారు. 1893 సెప్టెంబర్ 26న తిలక్ తన మరాఠీ పత్రిక కేసరీలో ఈ ఉత్సవాన్ని ప్రశంసిస్తూ ఒక సంపాదకీయం రాశారు. భౌ సాహెబ్ జవలే ఈ ఆలోచనను ముందుకు తీసుకువచ్చినందుకు కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. 1894లో తిలక్ కేసరీ కార్యాలయంలో తన స్వంత గణపతి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించారు. స్వరాజ్యం కావాలనే దేశభక్తితో, ఆర్థిక స్వావలంబనను ప్రోత్సహించాలని, ప్రజలను సంఘటితం చేయాలని తిలక్ ఈ ఉత్సవాన్ని ఒక శక్తివంతమైన సామాజిక సాధనంగా మార్చారు. ఈ సందర్భంలో ఒక ముఖ్యమైన వాస్తవాన్ని గుర్తించాలి.. 1893లో హిందూ,ముస్లిం అల్లర్లుమొదట గుజరాత్‌లోని ప్రభాస్ పటన్ మెహర్రంరోజు ఆ తర్వాత బొంబాయిలో జరిగాయి. బొంబాయి అల్లర్ల్లో 81 మంది మరణించారు, 700 మంది గాయపడ్డారు, 60 దేవాలయాలు, 33 మసీదులు దెబ్బతిన్నాయి, 1500 మంది అరెస్టయ్యారు. గోరక్షణ ఉద్యమం 1882లో ఆర్య సమాజం, దిన్‌షా మానేక్‌జీ పెటిట్ 1887లో గోరక్షక్ సభ ఈ ఉద్రిక్తతకు నేపథ్యం. గవర్నర్ లార్డ్ హారిస్ హిందువులను నిందించారు. ఈ నేపథ్యంలోనే తిలక్ గణేశోత్సవాన్ని హిందూ ఐక్యతకు, ప్రత్యేకించి ముహర్రంకు ప్రత్యామ్నాయంగా మార్చారు. అంతకుముందు హిందువులు ముహర్రంలో పాల్గొనేవారు. ఈ సందర్భం పండితుల చర్చలో ఉంది. జీవిత చరిత్రకారుడు వైభవ్ పురందరే ప్రకారం.. తిలక్ ప్రజా గణేశోత్సవాలు చివరికి ఈ రూపాన్ని తీసుకున్నా, అవి ముస్లింలకు వ్యతిరేకంగా హిందూ ఐక్యత వ్యక్తీకరణగా ప్రారంభమయ్యాయి. చరిత్రకారుడు స్టాన్లీ వోల్పర్ట్ ప్రకారం మిలిటెంట్ హిందూత్వానికి మొదటి ఆధునిక క్యాడర్ గణపతి మేళాల్లోనే పుట్టింది. కానీ చరిత్రకారుడు జె.వి. నాయక్ ప్రకారం ఈ ఉత్సవం ముస్లింలకు వ్యతిరేకం కాదు. తిలక్ తర్వాత ముస్లింలను కూడా గణేశోత్సవంలో పాల్గొనమని ప్రోత్సహించారు. ఈ భిన్నమైన వ్యాఖ్యలు చరిత్రలోని సంక్లిష్టతను చూపుతాయి. తిలక్ నాలుగు సూత్రాల కార్యక్రమం.. విదేశీ, బహిష్కార్, జాతీయ విద్య, స్వరాజ్య.. ఎక్కువగా 1905 స్వదేశీ ఉద్యమంతో (బెంగాల్ విభజన తర్వాత) ముడిపడి ఉన్నాయి. 1881లో గోపాల్ గణేష్ అగర్కర్‌తో కలిసి కేసరీ, మహారత్త పత్రికలను స్థాపించారు. తిలక్ 1856 జూలై 23న రత్నగిరిలో జన్మించారు, 1920 ఆగస్టు 1న బొంబాయిలో మరణించారు. చిత్పవన్ బ్రాహ్మణ కుటుంబానికి చెందిన తిలక్, లాల్,బాల్,పాల్ త్రయంలో ఒకరు. 1856 జూలై 23: తిలక్ జననం, రత్నగిరి, మహారాష్ట్ర. 1878: వెర్నాక్యులర్ ప్రెస్ యాక్ట్ — స్థానిక పత్రికలపై నియంత్రణ. 1878: ఆయుధ చట్టం..ప్రజల సమావేశాలు, డ్రిల్లు, శారీరక శిక్షణపై నిషేధం. 1881: కేసరీ మరియు మహారత్త పత్రికల స్థాపన. 1891: ఏజ్ ఆఫ్ కన్సెంట్ బిల్లుకు తిలక్ వ్యతిరేకత..సామాజిక సంస్కర్తలతో విభేదం. 1892: పూణేలో మొదటి ప్రజా గణేశోత్సవం. భౌ రంగారీ, ఘోటవ్‌డేకర్, ఖస్గివాలే ఇళ్లలో మూడు విగ్రహాలు. 1893: ప్రభాస్ పటన్ (జూలై), బొంబాయి (ఆగస్ట్) హిందూ,ముస్లిం అల్లర్లు. 1893 సెప్టెంబర్ 26: కేసరీలో భౌ రంగారీ గణేశోత్సవాన్ని ప్రశంసిస్తూ సంపాదకీయం. 1894: కేసరీ కార్యాలయంలో తిలక్ తన స్వంత గణపతి విగ్రహ ప్రతిష్ఠ. 1895: తిలక్ శివాజీ జయంతి ఉత్సవాలను ప్రారంభించారు. 1896: కరువు..కేసరీలో బ్రిటిష్ అధికారుల విమర్శ. 1897: పూణేలో ప్లేగు వ్యాధి. ఎపిడెమిక్ డిసీజెస్ యాక్ట్ 1897.ప్లేగు కమిషనర్ డబ్ల్యూ.సి. రాండ్ కఠిన చర్యలు. 1897 జూన్ 13: శివాజీ ఉత్సవం,తిలక్ ప్రసంగం. జూన్ 15: కేసరీలో శివాజీ ఉటరెన్సెస్ కవిత. 1897 జూన్ 22: రాండ్, లెఫ్టినెంట్ అయర్స్‌ హత్య. చాఫేకర్ సోదరులు (దామోదర్, బాలకృష్ణ). 1897 జూలై 27: తిలక్ అరెస్ట్,రాజద్రోహం ఆరోపణ, 1897 సెప్టెంబర్: బొంబాయి హైకోర్టు విచారణ. జ్యూరీ 6:3 దోషిగా తేల్చింది ఆరుగురు యూరోపియన్లు వర్సెస్ ముగ్గురు భారతీయులు. . జస్టిస్ స్ట్రాచీ. 18 నెలల కఠిన కారాగార శిక్ష. 1898 సెప్టెంబర్: తిలక్ షరతులతో విడుదల..లోకమాన్య బిరుదు. 1905: బెంగాల్ విభజన, స్వదేశీ ఉద్యమం, నాలుగు సూత్రాలు. 1907: సూరత్ సెషన్. కాంగ్రెస్ చీలిక. సెడిషన్ మీటింగ్స్ యాక్ట్ 1907. 1908 ఏప్రిల్ 30: ఖుదీరామ్ బోస్ బాంబు. ఇంగ్లాండ్ బారిస్టర్ భార్య, కుమార్తె మరణం. 1908 జూన్: రెండవ సెడిషన్ విచారణ . కేసరీ వ్యాసాలు. జినా బెయిల్ కోరగా జస్టిస్ దావర్ తిరస్కరించారు. జ్యూరీ 7,2 దోషిగా తేల్చింది. జూరీలో ఏడుగురు యూరోపియన్లు, ఇద్దరుె ఇండియన్లు ఉన్నారు. 6 సంవత్సరాల కఠిన కారాగార శిక్ష. మండలే జైలు, బర్మా. 1908: తిలక్ ప్రకటన: జ్యూరీ తీర్పుకు వ్యతిరేకంగా, నేను నిర్దోషినని నిలబెట్టుకుంటున్నాను. మండలేలో "శ్రీమద్ భగవద్గీత కర్మయోగ శాస్త్రం రచన. 1914: విడుదల, తిరిగి రాజకీయాల్లోకి. 1916: స్వరాజ్య నా జన్మహక్కు, దానిని నేను తప్పక సాధిస్తాను నినాదం. 1918-19: వాలెంటైన్ షిరోల్‌పై లండన్‌లో దావా ఓటమి. 1920 ఆగస్టు 1: తిలక్ మరణం, బొంబాయి. తిలక్ చరిత్రలో న్యాయపరమైన కోణం కీలకం. ఇది భారతదేశంలో రాజద్రోహ చట్టం దుర్వినియోగానికి ఒక ప్రారంభ ఉదాహరణ.ఐపీసీ సెక్షన్ 124ఏ(రాజద్రోహం) 1870లో చేర్చబడింది. తిలక్ 1897లో ఈ చట్టం కింద మొదటి ప్రధాన విచారణను ఎదుర్కొన్నారు. ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో రెండవ రాజద్రోహ కేసు. ఆరోపణ. కేసరీలో ప్రచురితమైన రెండు వ్యాసాలు, శివాజీ ఉటరెన్సెస్కవిత, శివాజీ ఉత్సవ నివేదికప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా అసంతృప్తిని రేకెత్తించాయి. తిలక్ హత్యకు, విప్లవానికి మధ్య ప్రత్యక్ష సంబంధం లేదు. అది కేవలం విమర్శ, చర్చా స్థాయిలో ఉన్న విమర్శ మాత్రమే. కానీ జస్టిస్ ఆర్థర్ స్ట్రాచీ అసంతృప్తి అంటే అసంతృప్తిగా ఉండటంమాత్రమే అని వ్యాఖ్యానించారు. హింసను ప్రోత్సహించడం అవసరం లేదని చెప్పారు. తొమ్మిది మంది జ్యూరీల్లో ఆరుగురు యూరోపియన్లు, ముగ్గురు భారతీయులు. ముగ్గురు భారతీయులు తిలక్‌కు అనుకూలంగా ఓటు వేశారు. 18 నెలల కఠిన కారాగార శిక్ష. న్యాయవాది అరవింద్ దతార్ ప్రకారం..స్ట్రాచీ వ్యాఖ్య స్పష్టంగా తప్పు. సెక్షన్ 124ఏ లోని మూడు వివరణల పరిధిని పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు. 1908 విచారణ మరింత ప్రతీకాత్మకం. ఖుదీరామ్ బోస్ బాంబు తర్వాత కేసరీ వ్యాసాలు దేశ దురదృష్టం, ఈ పరిహారాలు శాశ్వతం కావు. వీటిపై ఆరోపణ. ఒక చారిత్రక విచిత్రం. 1897లో తిలక్‌కు బెయిల్ పొందిన న్యాయవాది దిన్‌షా దావర్, 1908లో జడ్జిగా తిలక్‌కు శిక్ష విధించారు. మహ్మద్ అలీ జినా బెయిల్ కోరగా దావర్ తిరస్కరించారు. జ్యూరీ 7:2.. ఏడుగురు యూరోపియన్లు, ఇద్దరు ఇండియన్ లు (ఇద్దరూ తిలక్‌కు అనుకూలం). ఆరు సంవత్సరాల కఠిన కారాగార శిక్ష, మండలే జైలు (బర్మా). తిలక్ చారిత్రక ప్రకటన..జ్యూరీ తీర్పుకు వ్యతిరేకంగా, నేను నిర్దోషినని నిలబెట్టుకుంటున్నాను. మానవుల, జాతుల గతిని శాసించే ఉన్నత శక్తులు ఉన్నాయి; నేను ప్రాతినిధ్యం వహించే కారణం నా బాధ ద్వారా కంటే, నేను స్వేచ్ఛగా ఉన్నప్పుడు కంటే ఎక్కువ వర్ధిల్లుతుందని దేవుని సంకల్పం కావచ్చు." మండలేలో ఆయన "శ్రీమద్ భగవద్గీత రహస్యను రచించారు. కర్మ యోగాన్ని ప్రతిపాదిస్తూ. ఈ విచారణలు ఒక న్యాయపరమైన నమూనాను నిర్మించాయి.విమర్శను నేరంగా మార్చడం. జ్యూరీల్లో భారతీయులు మైనారిటీ, మరాఠీ భాషను అర్థం చేసుకోలేని యూరోపియన్ జ్యూరీలు, అనువాదాలపై ఆధారపడిన విచారణ. ఇది 1922లో మహాత్మా గాంధీకి కూడా వర్తింపజేయబడింది. ఈ చట్టం ఇప్పటికీ భారత చట్టంలో ఉంది. 1962 కేశవానంద భారతి కేసులో సుప్రీంకోర్టు రాజద్రోహ చట్టం రాజ్యాంగబద్ధమైనదని తీర్పు ఇచ్చింది, కానీ 2022లో సుప్రీంకోర్టు అన్ని రాజద్రోహ కేసులను నిలిపివేసింది. గణేశోత్సవం రాజకీయ ప్రాముఖ్యత బహుముఖమైనది. ఒకవైపు ఇది హిందూ ఐక్యతను, స్వరాజ్యం కావాలనే ఆలోచనను ప్రోత్సహించింది. మరోవైపు, దీని మూలాలు 1893 హిందూ-ముస్లిం అల్లర్ల నేపథ్యంలో ఉన్నాయి . ఈ వాస్తవాన్ని చరిత్రకారులు విమర్శిస్తారు. తిలక్ వ్యూహం నిర్మాణాత్మకం.. 1878 ఆయుధ చట్టం ప్రజల సమావేశాలు, డ్రిల్లు, శారీరక శిక్షణను నిషేధించింది. 1907 సెడిషన్ మీటింగ్స్ యాక్ట్ రాజకీయ సమావేశాలను పరిమితం చేసింది. కానీ మతపరమైన ఉత్సవాలపై నిషేధం లేదు. తిలక్ ఈ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకున్నారు. గణేశోత్సవంలో అఖారాలు , కుస్తీ, మేళాలు, నృత్యాలు, నాటకాలు.. ఇవన్నీ ఆయుధ చట్టం నిషేధించిన శారీరక శిక్షణకు, ప్రజల సమావేశానికి ఒక మతపరమైన ముసుగుగా పనిచేశాయి. తిలక్ తన చిన్నతనంలో కుస్తీ నేర్చుకున్నారు. ఆయన గురువు అన్నాసాహెబ్ పట్‌వర్ధన్, క్రాంతివీర్ లహుజీ వస్తాద్ సాల్వే వద్ద శిక్షణ పొందారు. పూణేలో మల్లయోధులు ఈ ఉత్సవాలను విజయవంతం చేశారు. ముహర్రంలో హిందువులు పాల్గొనడాన్ని ఒప్పిస్తూ. అయితే, సామాజిక కోణం సంక్లిష్టమైనది. తిలక్ ఒక సామాజిక సంప్రదాయవాది. 1891 ఏజ్ ఆఫ్ కన్సెంట్ బిల్లుకు వ్యతిరేకంగా నిలిచారు. దీని వల్ల సామాజిక సంస్కర్తలతో విభేదం ఏర్పడింది. వర్ణ వ్యవస్థను కార్మిక విభజనగా సమర్థించారు. చరిత్రకారుడు రిచర్డ్ క్యాష్‌మన్ ది మిత్ ఆఫ్ ది లోకమాన్యప్రకారం పూణే, డెక్కన్ బ్రాహ్మణులు గణేశ పునరుజ్జీవనం ప్రధాన లబ్ధిదారులు. కానీ మేళాల్లో బ్రాహ్మణేతరులు సంఖ్యాపరంగా ఎక్కువ. ఈ బ్రాహ్మణ ఆధిపత్యం 1920ల్లో దళితుల తిరుగుబాటుకు (గైల్ ఓంవెడ్ట్) దారితీసింది. పరిమళ వి. రావు ప్రకారం తిలక్ 1884లో హిందూత్వ అనే పదాన్ని మొదట ఉపయోగించారు. హిందూ ధర్మానికి భిన్నంగా..తిలక్, మితవాదుల మధ్య విభేదం ప్రత్యేకమైనది. మహాదేవ్ గోవింద్ రానడే గణపతిని వీధుల్లోకి తీసుకురావడానికి వ్యతిరేకం..అది చేయి దాటిపోతుందిఅని హెచ్చరించారు. వైభవ్ పురందరే ప్రకారం.కాలం రానడే చెప్పింది నిజమేనని నిరూపించింది.దాదాభాయ్ నౌరోజీ, ఫెరోజ్‌షా మెహతా, దిన్‌షా వాచా వంటి మితవాదులుసమానత్వం, సహజీవనంలో విశ్వసించారు. తిలక్ మాత్రం 1893 అల్లర్ల తర్వాత హిందువుల పక్షాన నిలిచారు.కానీ ముస్లింలకు వ్యతిరేకం కాదని స్పష్టం చేశారు. వాలెంటైన్ షిరోల్,ది టైమ్స్ పత్రిక జర్నలిస్టు, 1910లో ఇండియన్ అన్‌రెస్ట్ పుస్తకంలో తిలక్‌ను ఫాదర్ ఆఫ్ ఇండియన్ అన్‌రెస్ట్ (భారత అశాంతి పితామహుడుగాఅభివర్ణించారు. తిలక్ షిరోల్‌పై లండన్‌లో 191819లో పరువు నష్టం దావా వేశారు. ఓడిపోయారు. బ్రిటిష్ మీడియా తిలక్‌ను అశాంతికి మూలంగా చిత్రీకరించింది. భారతీయ మీడియా.. కేసరీ, అమృత బజార్ పత్రిక, ది హిందూ తిలక్‌ను దేశభక్తుడిగా చిత్రీకరించాయి. గణేశోత్సవం ఆచరణాత్మక ప్రభావాలు లోతైనవి. 1895లో 35 మేళాలు ఉండగా, 1896లో దాదాపు 70కి పెరిగాయి. 1905 నాటికి పూణే వెలుపల 72 పట్టణాల్లో ప్రజా గణపతి ఉత్సవాలు — దక్షిణాన మద్రాసు నుండి ఉత్తరాన జోధ్‌పూర్ వరకు. బొంబాయిలో 1893లో మొదటి మండల్ స్థాపించబడింది. నేడు గ్రేటర్ బొంబాయిలో దాదాపు 7,400 మండల్‌లు ఉన్నాయి. ఇది దేశవ్యాప్త ఉద్యమంగా మారింది. ఉత్సవంలో ప్రసంగాలు, నాటకాలు, కవితలు — ఇవన్నీ స్వదేశీ, స్వరాజ్య, జాతీయ విద్యను ప్రచారం చేశాయి. పూణేలో ఐదు "మానాచే గణపతి" (గౌరవప్రథమైన గణపతులు) — కస్బా గణపతి (జీజాబాయి పూజించినది), తాంబ్‌డీ జోగేశ్వరి, గురుజీ తలీమ్ (సామరస్యం ప్రతీక), తులషీబాగ్, కేసరీ వాడా — విసర్జన ఊరేగింపులకు నాయకత్వం వహిస్తాయి. బ్రిటిష్ ఇంటెలిజెన్స్ నివేదికల ప్రకారం ఈ ఉత్సవాలు "మిలిటెంట్ హిందూ క్యాడర్"గా పనిచేశాయి. స్వాతంత్య్రం తర్వాత గణేశోత్సవం వాణిజ్యీకరణ, రాజకీయీకరణ పెరిగింది. ముంబైలో లాల్ బాగ్ చా రాజా వంటి పెద్ద మండల్‌లు కోట్ల రూపాయల వ్యాపారాలు. పర్యావరణ ప్రభావం — ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్ విగ్రహాలు, రసాయన రంగులు, నీటి కాలుష్యం. శబ్ద కాలుష్యం. ఇవన్నీ నేడు చర్చనీయాంశాలు. సామాజిక ప్రభావం కూడా ఉంది. గణేశోత్సవం కులాల మధ్య అడ్డంకులను తగ్గించింది — అన్ని కులాల వారు ఒకే మండల్‌లో పాల్గొన్నారు. కానీ బ్రాహ్మణ ఆధిపత్యం కొనసాగింది. దళిత, ముస్లిం సమాజాల భాగస్వామ్యం పరిమితం. నేడు గణేశోత్సవం ఆస్తిక, సాంస్కృతిక, సామాజిక ఐక్యతకు, రాష్ట్రభావనకు సంగమ ప్రతీకగా నిలిచింది. లోకమాన్య తిలక్ గణేశోత్సవం ఒక చారిత్రక నిర్మాణం.. అది ఒకే వ్యక్తి సృష్టి కాదు. భౌ రంగారీ మొదలుపెట్టిన ఆలోచనను తిలక్ దేశవ్యాప్త ఉద్యమంగా మార్చారు. అది స్వరాజ్యం కోసం దీపస్తంభంగా, హిందూ ఐక్యత సాధనంగా, బ్రిటిష్ ఆయుధ చట్టాన్ని ఎదుర్కొనే మతపరమైన ముసుగుగా పనిచేసింది. అదే సమయంలో దీని మూలాలు 1893 హిందూముస్లిం అల్లర్ల నేపథ్యంలో ఉన్నాయి.. ఈ వాస్తవాన్ని విమర్శించాలి. "నిజం చెప్పాలంటే": తిలక్ ఒక గొప్ప స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.. అది నిజం. "స్వరాజ్య నా జన్మహక్కు" అనే నినాదం స్వాతంత్ర్య పోరాటాన్ని మలుపు తిప్పింది. గణేశోత్సవం ప్రజలను సంఘటితం చేసింది, రాష్ట్రభావనను మేల్కొల్పింది. కానీ తిలక్ ఒక సామాజిక సంప్రదాయవాది — వర్ణ వ్యవస్థను సమర్థించారు, ఏజ్ ఆఫ్ కన్సెంట్ బిల్లుకు వ్యతిరేకంగా నిలిచారు. గణేశోత్సవం హిందూ ఐక్యతను ప్రోత్సహించినంత మేరకు, ముస్లింలతో దూరాన్ని కూడా పెంచి ఉండవచ్చు.. ఈ విమర్శ చరిత్రకారుల నుండి వస్తుంది. న్యాయపరంగా, తిలక్ విచారణలు రాజద్రోహ చట్టం దుర్వినియోగానికి ప్రారంభ ఉదాహరణ. జ్యూరీల్లో భారతీయులు మైనారిటీ, భాషా అనువాదాలపై ఆధారపడిన విచారణ, అసంతృప్తి అనే పదానికి విస్తృత వ్యాఖ్య.. ఇవన్నీ అధికారిక న్యాయం పరిమితులను చూపుతాయి. తిలక్ నిర్దోషి అని చెప్పడం చరిత్రకారులు, న్యాయవాదుల ఏకాభిప్రాయం.నేడు గణేశోత్సవం ఆస్తిక, సాంస్కృతిక, సామాజిక ఐక్యతకు ప్రతీకకానీ అది వాణిజ్యీకరణ, పర్యావరణ ప్రభావం, రాజకీయీకరణతో కూడా పోరాడుతోంది. తిలక్ వారసత్వం.. స్వరాజ్య నినాదం, సామాజిక సంఘటన నిస్సందేహం గొప్పది. కానీ చరిత్రను ఒకే కోణంలో చూడటం సరైనది కాదు. తిలక్ ఒక సంక్లిష్టమైన చారిత్రక వ్యక్తి. మహానుభావుడు, కానీ నిర్మలుడు కాదు.గణపతి బాప్పా మోర్యా.. ఆ నినాదం వెనుక ఉన్న చరిత్రను కూడా వినాలి. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి. [Lokmanya Tilak, History of the public Ganesha festival, Bal Gangadhar Tilak, Swaraj is a birthright, British India's sedition law]

Published on: Tue Sep 15, 2026 9:25AM

గ్లోబల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను శాసిస్తున్న బ్లాక్‌రాక్.. అసెస్ మేనేజ్ మెంట్ వెనుక అసలు కథేంటి?

సమకాలీన ప్రపంచ ఆర్థిక రంగంలో బ్లాక్‌రాక్ ఒక అత్యంత ప్రభావవంతమైన, నిర్వచించే సంస్థగా అవతరించింది. సాంప్రదాయ పారిశ్రామిక వ్యాపారాల మాదిరిగా ఇది భౌతికంగా వస్తువులను తయారు చేయడం, కర్మాగారాలను నేరుగా నిర్వహించడం చేయదు. దానికి బదులుగా.. పెన్షన్ ఫండ్‌లు, రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లు, ప్రభుత్వాలు, వివిధ సంస్థల తరపున మూలధనాన్ని పెట్టుబడిగా పెట్టే ఆస్తి నిర్వహణ రంగంలో ఇది అగ్రగామిగా కొనసాగుతోంది. ఈ విభిన్నమైన వ్యాపార నమూనా గ్లోబల్ మార్కెట్లలో సరికొత్త ఆర్థిక శక్తికి రూపమిచ్చిందని ఆర్థిక రంగ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. టెక్నాలజీ, ఇంధనం, హెల్త్‌కేర్, ఫైనాన్స్ వంటి కీలక రంగాలలో ఈ సంస్థకు పెద్ద ఎత్తున ఈక్విటీ వాటాలు ఉన్నాయి. అయితే ఈ హోల్డింగ్‌లు కేవలం పెట్టుబడుల నిర్వహణ కోసం క్లయింట్ల నిమిత్తం ఉంచినవే కానీ నేరుగా వ్యాపారాలను నడపడం కాదని స్పష్టమవుతోంది. ఈ అసెట్ మేనేజ్‌మెంట్ దిగ్గజం మూలాలు బాండ్ మార్కెట్లు, తనఖా ఆధారిత ఫైనాన్స్‌లో లారీ ఫింక్ మునుపటి అనుభవంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. కాంప్లెక్స్ సెక్యూరిటీల ద్వారా రాబడులను సాధించే క్రమంలో ఊహించని నష్టాలు ఎదురయ్యే ప్రమాదం ఉంటుందని ఈ రంగంలోని ప్రారంభ పాఠాలు నిరూపించాయి. సాధారణంగా తనఖా సంబంధిత సాధనాలు వివిధ రుణాలను సేకరించి, ట్రాంచ్‌లుగా పిలువబడే శ్రేణులుగా విభజిస్తాయి. సురక్షితమైన శ్రేణిలో ఉండే పెట్టుబడిదారులు తక్కువ రాబడితో ముందుగా తిరిగి చెల్లింపులు అందుకుంటే.. ప్రమాదకర స్థాయిలలోని వారు డిఫాల్ట్‌లకు లోనయ్యే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ అధిక రాబడులను ఆశిస్తారు. వడ్డీ రేట్లు తగ్గినప్పుడు రుణగ్రహీతలు రీఫైనాన్స్ చేయడం ద్వారా ముందస్తు చెల్లింపులు చేయడం వల్ల ఆశించిన వడ్డీ ఆదాయం తగ్గిపోతుందని ఈ అనుభవాలు స్పష్టం చేశాయి. ఈ నష్టాలను అంచనా వేయడానికీ నిర్వహించడానికి బ్లాక్‌రాక్ ప్రారంభ దశ నుంచే సాంకేతికతకు ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. వడ్డీ రేట్ల మార్పులు, క్రెడిట్ క్షీణత, మార్కెట్ అస్థిరత వంటి వివిధ అంశాలను ట్రాక్ చేసేందుకు అల్లాదీన్ అనే ప్రత్యేక సాంకేతిక ప్లాట్‌ఫారమ్‌ను ఈ సంస్థ అభివృద్ధి చేసింది. వివిధ మార్కెట్ పరిస్థితులలో పోర్ట్‌ఫోలియోల పనితీరును అంచనా వేయడానికి ఈ వ్యవస్థ డేటా, రిస్క్ దృశ్యాలను ఏకీకృతం చేస్తుంది. అయితే కంప్యూటర్ నమూనాలు ఎంత ఆధునికమైనప్పటికీ, లభించే డేటా, అంతర్లీన అంచనాలు, వినియోగదారుల తీర్పుపైనే ఇవి ఆధారపడి ఉంటాయని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. మోడల్స్ సాధ్యమయ్యే ఎక్స్‌పోజర్‌లను చూపగలవు కానీ అరుదైన సంఘటనలను పూర్తిగా నివారించలేవు. ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభ సమయంలో ప్రభుత్వాలు, పెద్ద సంస్థలు సమస్యలతో కూడిన తనఖా ఆస్తులను మూల్యాంకనం చేయడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాయి. ఆ క్లిష్ట సమయంలో బ్లాక్‌రాక్ అందించిన సలహా, విశ్లేషణాత్మక సామర్థ్యాలు ఆ సంస్థను ఉన్నత స్థాయికి చేర్చాయి. మార్కెట్ ఒత్తిడి సమయంలో ప్రభుత్వాలకు ప్రైవేట్ సంస్థల నైపుణ్యం ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుందని ఈ పరిణామం నిరూపించింది. అయితే ప్రభుత్వాలు ఇటువంటి పెద్ద ఆస్తి నిర్వాహకులపై ఆధారపడినప్పుడు పారదర్శకత, పర్యవేక్షణ, స్వతంత్ర నిర్ణయాధికారం ఎంతైనా అవసరమని విమర్శకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. బ్లాక్‌రాక్ విస్తరణలో ఎక్స్ఛేంజ్ ట్రేడెడ్ ఫండ్స్ అంటే ఈటీఎఫ్‌ల పాత్ర చాలా నిర్ణయాత్మకమైనది. స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో కొనుగోలు చేయడానికి వీలయ్యే ఈ నిధులు, వ్యక్తిగత స్టాక్‌లను ఎంచుకోవడానికి బదులుగా ఎస్అండ్ పీ 500 వంటి సూచీలను అనుసరిస్తాయి. దీనివల్ల పెట్టుబడిదారులు తక్కువ ఖర్చుతో విస్తృత మార్కెట్‌పై వైవిధ్యభరితమైన సమచారాన్ని ఎటువంటి ఇబ్బందులూ లేకుండా పొందగలుగుతారు. చురుకైన నిధులతో పోలిస్తే పాసివ్ ఫండ్‌లు తక్కువ రుసుములతో పనిచేస్తాయి. అయితే మార్కెట్ పడిపోయినప్పుడు ఇండెక్స్ ఫండ్‌లు కూడా నష్టపోతాయని.. కాబట్టి ఇవి నష్టభయాన్ని పూర్తిగా తొలగించలేవని స్పష్టమవుతోంది. ఐషేర్స్ ఈటీఎఫ్ వ్యాపారాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడం ద్వారా బ్లాక్‌రాక్ పాసివ్ ఇన్వెస్టింగ్ రంగంలో తన స్థానాన్ని సుస్థిరం చేసుకుంది. క్లయింట్ల తరపున ఫండ్స్‌లో సెక్యూరిటీలను కలిగి ఉండే ఈ సంస్థ.. కొన్ని సందర్భాల్లో ఓటింగ్ హక్కులను వినియోగించుకునే అవకాశాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఈ పెద్ద స్థాయి యాజమాన్యం వాటాదారుల ఎన్నికలు, ఎగ్జిక్యూటివ్ వేతనాలు, కార్పొరేట్ నిర్ణయాలపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. బ్లాక్‌రాక్, వాన్‌గార్డ్, స్టేట్ స్ట్రీట్ వంటి సంస్థలను బిగ్ త్రీగా పిలుస్తారు. ఇవి అనేక ప్రధాన కంపెనీలలో అతిపెద్ద వాటాదారులుగా మారడం వల్ల పోటీ తత్వాన్ని దెబ్బతీస్తాయనే ఆందోళనలు విద్యా వర్గాల నుంచి వ్యక్తమవుతున్నాయి. అయితే తమ ప్రధాన విధి పెట్టుబడిదారులకు రాబడులను అందించడమేనని ఈ సంస్థల నిర్వాహకులు పేర్కొంటున్నారు. ఇటీవల ఈ సంస్థల కార్యకలాపాలపై చట్టపరమైన సవాళ్లు కూడా ఎదురయ్యాయి. నవంబర్ 2024లో టెక్సాస్ అటార్నీ జనరల్, పలు రాష్ట్రాలు బ్లాక్‌రాక్, వాన్‌గార్డ్, స్టేట్ స్ట్రీట్‌లపై వ్యాజ్యం దాఖలు చేశాయి. బొగ్గు ఉత్పత్తిని పరిమితం చేయడానికీ, ఇంధన ధరలను ప్రభావితం చేయడానికి ఈ సంస్థలు తమ వాటాలను ఉపయోగించుకున్నాయని ఆ దావా ఆరోపించింది. ఈ ఆరోపణలు న్యాయస్థానాల విచారణలో ఉన్నప్పటికీ.. వాతావరణ మార్పులను దృష్టిలో ఉంచుకుని పెట్టుబడిదారులు తీసుకునే నిర్ణయాలు మరియు వాటి చట్టబద్ధతపై చర్చకు ఇది దారితీసింది. పెద్ద ఆస్తి నిర్వాహకుల చుట్టూ నడుస్తున్న ఈ చర్చ కేవలం ఆర్థికాంశాలకే పరిమితం కాకుండా పర్యావరణ, సామాజిక విధివిధానాల వరకూ విస్తరించింది. వాతావరణ మార్పులు, సరఫరా గొలుసుల నష్టాలను పెట్టుబడిదారులు విస్మరించలేరని మద్దతుదారులు వాదిస్తుంటే.. ఇంధన, ఉపాధి విధానాలను కొద్దిమంది ఆర్థిక మధ్యవర్తులు ప్రభావితం చేయడం సరికాదని విమర్శకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అంతిమంగా ఆర్థిక వృద్ధి ఒక్కటే సామాజిక పురోగతికి గీత కాకూడదని, మానవ శ్రేయస్సు మరియు గౌరవానికి ఆర్థిక సంస్థలు బాధ్యత వహించాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ఆర్థిక కేంద్రీకరణ పెరిగే ముందే పటిష్టమైన రక్షణ చర్యలు, పోటీ పర్యవేక్షణ మరియు పారదర్శక విధానాలను ఏర్పాటు చేసుకోవడం ద్వారా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలను పొందవచ్చనీ చెప్పాలి. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి. [BlackRock Financial Power, Index Capital, Asset Management, Passive Investing ETFs, Larry Fink Global Markets, Corporate Concentration Controversies]

Published on: Tue Sep 15, 2026 8:00AM

విదేశీ వస్త్ర బహిష్కరణకు నాంది వీర్ సావర్కర్.!

భారత స్వాతంత్య్రోద్యమ చరిత్రను పరిశీలిస్తే విదేశీ వస్త్రాల బహిష్కరణ అనగానే మహాత్మా గాంధీ పేరు ప్రధానంగా వినిపిస్తుంది. అయితే.. బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా విదేశీ వస్త్రాలను బహిరంగంగా దహనం చేసే సంప్రదాయానికి గాంధీజీ కంటే పదహారేళ్ల ముందే తెరలేపింది మాత్రం వీర్ సావర్కర్. లార్డ్ కర్జన్ చేపట్టిన బెంగాల్ విభజన నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా పూణేలోని ఫెర్గూసన్ కాలేజీ విద్యార్థిగా ఉన్న సావర్కర్ ఈ విదేశీ వస్తు బహిష్కరణకు నాంది పలికారు. బ్రిటిష్ ఇంటెలిజెన్స్ రికార్డులు, సమకాలీన పత్రికల ఆధారాల ప్రకారం దేశంలో సావర్కారే చేసినదే మొట్టమొదటి విదేశీ వస్తువుల బాన్‌ఫైర్ అయినప్పటికీ, ప్రధాన స్రవంతి చరిత్ర మాత్రం ఈ కోణాన్ని పెద్దగా వెలుగులోకి తీసుకురాలేదు. చరిత్రలో ఈ ఘట్టానికి బలమైన నేపథ్యం ఉంది. అప్పటి వైస్రాయ్ లార్డ్ కర్జన్ పరిపాలనా సౌలభ్యం ముసుగులో 1905 జూలై 19న బెంగాల్ విభజనను అధికారికంగా ప్రకటించారు. ఈ నిర్ణయం వెనుక దేశంలోని జాతీయవాద స్ఫూర్తిని దెబ్బతీయాలనే కుట్ర దాగి ఉందని గ్రహించిన స్వదేశీ నేతలు ఆగస్టు 7న కలకత్తా టౌన్ హాల్‌లో జరిగిన సమావేశంలో బహిష్కరణ తీర్మానాన్ని ఆమోదించారు. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో పూణే వేదికగా విప్లవ భావాలు కలిగిన ఇరవై ఏళ్ల వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్ క్రియాశీలక పాత్ర పోషించారు. బాల గంగాధర్ తిలక్ మార్గదర్శకత్వంలో అభినవ్ భారత్ వంటి రహస్య సంస్థలను స్థాపించిన సావర్కర్, విదేశీ వస్త్రాలను బహిరంగంగా అగ్నికి ఆహుతి చేయాలని నిర్ణయించారు. ఈ ఉద్యమం ఊపందుకునే క్రమంలో పలు కీలక పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి. 1905 ఆగస్టు 27న పూణేలో వేలాది మంది విద్యార్థులతో సమావేశం నిర్వహించి, తిలక్ సమక్షంలో సావర్కర్ ప్రసంగించారు. ఆ తర్వాత అక్టోబర్ మొదటి వారంలో జరిగిన సభల్లో విదేశీ వస్త్రాలను పేదలకు పంపిణీ చేయడం కంటే బహిరంగంగా తగలబెట్టడం వల్లనే నైతిక ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుందని ఆయన బలంగా వాదించారు. చివరకు 1905 అక్టోబర్ లో విజయదశమి పర్వదినాన పూణేలోని లక్డీ పూల్ వద్ద భారీ జనసమూహం మధ్య విదేశీ వస్త్రాల తొలి బహిరంగ దహన కార్యక్రమం విజయవంతంగా నిర్వహించబడింది. ఈ నిరసన ప్రదర్శనలో నాయకులు విదేశీ కోట్లను తొలగించి వాటి జేబులను వెలుపలకు తిప్పి చూపడం ద్వారా బ్రిటిష్ పాలన దేశ సంపదను ఎలా దోచుకుంటున్నదో ప్రజలకు ప్రతీకాత్మకంగా వివరించారు. ఈ చారిత్రక ఘటన అనంతర పరిణామాలు కూడా తీవ్రంగానే ఉన్నాయి. ఫెర్గూసన్ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్ ఆర్.పి. పరంజపే ఈ నిరసనలో పాల్గొన్నందుకు సావర్కర్‌ను హాస్టల్ నుంచి తొలగించి పది రూపాయల జరిమానా విధించారు. బ్రిటిష్ రహస్య పోలీసు రికార్డులలో సావర్కర్‌ను ఒక తీవ్రమైన వక్తగా అభివర్ణించడంతో పాటు, ఆయనపై నిఘా ఉంచాలని జిల్లా మెజిస్ట్రేట్ ఆదేశాలు జారీ చేశారు. అయితే కాలేజీ అధికారులు క్రమశిక్షణ చర్యలు తీసుకున్నప్పటికీ, తోటి విద్యార్థుల సహకారంతో జరిమానా చెల్లించి సావర్కర్ తన చదువును కొనసాగించారు. ఆ తర్వాత కాలంలో ఇదే స్పూర్తితో ఆయన లండన్‌కు వెళ్లి విప్లవ కార్యకలాపాలను మరింత విస్తృతం చేశారు. మహాత్మా గాంధీ ప్రవేశంతో ఈ ఉద్యమ రూపురేఖలు పూర్తిగా మారిపోయాయి. 1921 నాటి సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమంలో భాగంగా గాంధీజీ విదేశీ వస్త్ర బహిష్కరణను కేవలం కొన్ని ప్రాంతాలకే పరిమితం చేయకుండా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న కోట్ల మంది ప్రజలకు చేరువయ్యేలా ఒక జన ఉద్యమంగా మలిచారు. బాంబే వంటి ప్రధాన నగరాల్లో స్వయంగా గాంధీజీ భారీ బాన్‌ఫైర్‌లను ప్రారంభించడంతో విదేశీ వస్త్రాల దిగుమతులు గణనీయంగా పడిపోయాయి. సావర్కర్ ప్రారంభించిన ఈ పద్ధతిని గాంధీజీ విస్తృత స్థాయిలో సత్యాగ్రహ సిద్ధాంతాలకు అనుగుణంగా అహింసా మార్గంలో ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ముందుకు తీసుకెళ్లారు. స్వాతంత్య్రానంతర కాలంలో చరిత్ర రచనలో జరిగిన మార్పుల కారణంగా సావర్కర్ చేసిన తొలి ప్రయత్నాలు వెనుకకు వెళ్లాయని చెప్పవచ్చు. ఆయన తర్వాతి కాలంలో హిందూ మహాసభ వైపు అడుగులు వేయడం, హిందుత్వ సిద్ధాంతకర్తగా మారడం వంటి పరిణామాలు ప్రధాన స్రవంతి చరిత్ర ఆయన తొలి నాళ్ల విప్లవ పోరాటాలను విస్మరించడానికి ఒక కారణమయ్యాయి. అయినప్పటికీ, ఒక చారిత్రక సత్యాన్ని పరిశీలిస్తే విదేశీ వస్త్ర బహిష్కరణకు మొదటిసారిగా బాన్‌ఫైర్ రూపంలో ఆచరణాత్మక రూపం ఇచ్చింది సావర్కర్ అయితే, దానిని దేశవ్యాప్తంగా అహింసా యుతంగా సర్వజనీన స్థాయికి తీసుకెళ్లిన మహానేత మాత్రం మహాత్మా గాంధీ. ఈ ఇద్దరు నాయకులు వేర్వేరు కాలాల్లో, భిన్నమైన రాజకీయ తత్వాలతో ఉద్యమానికి తమ వంతు పాత్ర పోషించారనే వాస్తవాన్ని గుర్తించడమే సరైన చారిత్రక దృక్పథం అవుతుంది. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి. [Boycott of foreign cloth, Veer Savarkar, Mahatma Gandhi, Swadeshi movement, Telugu One]

Published on: Thu Sep 10, 2026 12:50PM

యాసిన్ మాలిక్ దశాబ్దాల నేర చరిత్ర.!

ఢిల్లీ తీహార్ జైలులో జీవిత ఖైదు అనుభవిస్తున్న జమ్మూ కాశ్మీర్ లిబరేషన్ ఫ్రంట్ (జేకేఎల్ఎఫ్) మాజీ నాయకుడు యాసిన్ మాలిక్.. తన పాకిస్తానీ భార్య ముషాల్ హుస్సేన్ మాలిక్ కు విడాకులు ఇవ్వాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఈ విషయాన్ని 25 పేజీల అఫిడవిట్లో ప్రకటించాడు. తన భార్య వితంతువులా బతకకూడదనీ.. కొత్త జీవితం ప్రారంభించాలనే కోరికతో రాసిన ఈ అఫిడవిట్, 1990లో ఆయన చేసిన హత్యల బాధితుల కుటుంబాల్లో తీవ్ర కలకలం రేపింది. నువ్వు వితంతువును చేసిన వారికి ఇప్పుడు నీ భార్య బాధ తెలియాలి అన్న భావనతో బాధితులు, ప్రజల్లో పలు ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. అయితే, సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ ప్రచారంలో కొన్ని వాస్తవాలు, కొన్ని అబద్ధాలు కూడా ఉన్నాయి. వాటిని వేరుచేసి చూడటమే ఈ వ్యాసం ఉద్దేశం. చారిత్రక నేపథ్యం కాశ్మీర్ తిరుగుబాటు చరిత్రలో యాసిన్ మాలిక్ పేరు అత్యంత వివాదాస్పదమైనది. 1980ల చివర్లో జేకేఎల్ఎఫ్ నాయకుడిగా ఆయన తెరపైకి వచ్చాడు. 1989లో రుబయ్యా సయీద్ అపహరణకు, 1990లో భారత వైమానిక దళ (ఐఏఎఫ్) అధికారుల హత్యకు ఈ సంస్థ కారణమన్న ఆరోపణలు ఉన్నాయి. 1994లో జేకేఎల్ఎఫ్ ఏకపక్ష కాల్పుల విరమణ ప్రకటించింది. మాలిక్ హింసను విడిచిపెట్టి, గాంధేయ మార్గాన్ని అనుసరిస్తున్నట్లు ప్రకటించాడు. అప్పటి నుంచి 2019లో అరెస్ట్ అయ్యే వరకు, ఆయనకు భారత రాజకీయ నాయకత్వంతో విస్తృత పరిచయాలు ఉన్నాయి. వి.పి. సింగ్ నుంచి మన్మోహన్ సింగ్ వరకు వరుసగా ఆరు ప్రభుత్వాలు ఆయనతో చర్చలు జరిపాయి. ఈ చర్చలు శాంతి ప్రక్రియలో భాగమా, లేక నిందితుడికి దక్కిన రాజకీయ సదుపాయా అన్న ప్రశ్న ఇప్పటికీ అలాగే ఉంది. 1990లో కాశ్మీరీ పండిట్ల సామూహిక వలసల కాలంలో మాలిక్ జేకేఎల్ఎఫ్ చీఫ్ కమాండర్ గా వ్యవహరించాడు. ఆ సమయంలో జరిగిన అనేక దారుణ హత్యలకు ఆయన ప్రధాన నిందితుడిగా ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్నాడు. కానీ 1994 తర్వాత ఆయన అహింసా ఉద్యమం పేరుతో రాజకీయ పర్యటనలు, సంతకాల సేకరణలు నిర్వహించాడు. ఢిల్లీలో ప్రధాన మంత్రులతో చర్చలు జరిపాడు. టీవీ షోల్లో పాల్గొన్నాడు. ఈ ద్వంద్వ జీవితం.. ఒకవైపు హత్యల ఆరోపణలు, మరోవైపు గాంధేయవాది ముసుగు.. ఆయన చుట్టూ ఒక సందిగ్ధాన్ని సృష్టించింది. సంఘటనల కాలక్రమం: మూడు దశాబ్దాల నేర పరంపర జనవరి 25, 1990: శ్రీనగర్ శివారులోని రావల్పోరా బస్ స్టాప్ వద్ద ఉదయం డ్యూటీకి వెళ్లడానికి బస్సు కోసం ఎదురుచూస్తున్న భారత వైమానిక దళ (ఐఏఎఫ్) సిబ్బందిపై దాడి జరిగింది. స్క్వాడ్రన్ లీడర్ రవి ఖన్నాతో సహా నలుగురు అధికారులు వీరమరణం పొందారు. 40 మంది గాయపడ్డారు. సీబీఐ ప్రకారం.. యాసిన్ మాలిక్, జావేద్ అహ్మద్ మీర్ అలియాస్ నల్కా ఇద్దరూ ఏకే 47 రైఫిల్స్ తో బండిలో వచ్చి కాల్పులు జరిపారు. ఆ సమయంలో ఆ అధికారుల చేతుల్లో ఎలాంటి ఆయుధాలూ లేవు. వారు కేవలం బస్సు కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు. ఏప్రిల్ 18, 1990.. శ్రీనగర్లోని షేర్-ఇ-కాశ్మీర్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ వద్ద నర్సుగా పనిచేస్తున్న 27 ఏళ్ల కాశ్మీరీ పండిట్ మహిళ సరళా భట్ ను కిడ్నాప్ చేశారు. అనంతనాగ్ ఖాజీబాగ్ నివాసి అయిన ఆమె, ఇతరులు లోయను విడిచిపెట్టి వెళ్తున్నా సేవను కొనసాగించింది. బుచ్పోరా క్రాసింగ్ సమీపంలో ఆమెను చిత్రహింసలకు గురిచేసి, ఆ తర్వాత ఓమర్ కాలనీ, మల్బాగ్ వద్ద ఆటోమేటిక్ రైఫిల్ తో కాల్చి చంపారు. ఆమె మృతదేహం మరుసటి రోజు దొరికింది. దానితో పాటు జేకేఎల్ఎఫ్ పేరుతో ఒక నోట్ కూడా ఉంది. అందులో ఆమెను ముఖ్బీర్ (గూఢచారి) అని పేర్కొన్నారు. ఆగస్టు 31, 1990: సీబీఐ రావల్పోరా కేసులో మాలిక్ తో సహా ఆరుగురిపై ఛార్జ్ షీట్ దాఖలు చేసింది. అయితే, అప్పటి నుంచి ఈ కేసు మూడు దశాబ్దాలుగా నిలిచిపోయింది. జేకేఎల్ఎఫ్ 1994లో కాల్పుల విరమణ ప్రకటించిన తర్వాత.. అప్పటి ప్రభుత్వాలు ఈ కేసులను చర్చల కోసం వాయిదా వేశాయి. ఫిబ్రవరి 17, 2006: అప్పటి ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్, యాసిన్ మాలిక్ కు ఢిల్లీలోని 7 రేస్ కోర్స్ రోడ్ అధికారిక నివాసానికి పిలిపించి చర్చలు జరిపారు. ఇది కాశ్మీర్ శాంతి ప్రక్రియలో భాగంగా జరిగిన చర్చ. తర్వాత మాలిక్ తన అఫిడవిట్లో, ఈ కాలంలో ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో అధికారుల కోరిక మేరకు పాకిస్తాన్ లో హఫీజ్ సయీద్ ను కలిశానని, దానికి మన్మోహన్ సింగ్ కృతజ్ఞతలు తెలిపారని పేర్కొన్నాడు. ఇది మాలిక్ వాదన మాత్రమే, స్వతంత్రంగా ధృవీకరించబడలేదు. మార్చి 15, 2008: ఇండియా టుడే కాన్ క్లేవ్ లో యూత్ ఫోరమ్.. ఇఫ్ ఐ కుడ్ ఛేంజ్ ద వరల్డ్ అనే సెషన్ లో మాలిక్ పాల్గొన్నాడు. ఆనంద్ మహీంద్రా నేతృత్వం వహించిన ఈ ప్యానెల్లో సచిన్ పైలట్, కనిమోళి, ప్రీతీ జింటా కూడా ఉన్నారు. ఈ వేదిక కారణంగా మాలిక్ ను కొందరు యూత్ ఐకాన్ అని పేర్కొన్నారు, అయితే అది అధికారిక బిరుదు కాదు. ఫిబ్రవరి 2009: మాలిక్ పాకిస్థాన్ లోని రావల్పిండిలో ముషాల్ హుస్సేన్ మాలిక్ ను వివాహం చేసుకున్నాడు. 2005లో పాకిస్థాన్ పర్యటనలో వారికి పరిచయం ఏర్పడింది. ముషాల్ లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ నుంచి పట్టా పుచ్చుకున్న చిత్రకారిణి. ఫిబ్రవరి 2019: పుల్వామా దాడి తర్వాత హోం మంత్రి రాజ్ నాథ్ సింగ్ సూచన మేరకు జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రభుత్వం 18 మంది వేర్పాటువాద నాయకుల భద్రతా ఏర్పాట్లను ఉపసంహరించింది. అయితే, యాసిన్ మాలిక్, సయ్యద్ అలీ షా గీలానీలకు ఎప్పుడూ ప్రభుత్వ భద్రత లేదని పలు వార్తా వనరులు ధృవీకరించాయి. మాలిక్ స్వయంగా, నాకు 30 ఏళ్లుగా ఎలాంటి భద్రత లేదు అని ప్రకటించాడు. అందువల్ల, మాలిక్కు Zప్లస్ భద్రత ఉండేదన్న సోషల్ మీడియా ప్రచారం వాస్తవానికి అబద్ధం. మార్చి 2020: టాడా కోర్టు రావల్పోరా కేసులో మాలిక్తో సహా ఏడుగురిపై అభియోగాలు నమోదు చేసింది. 30 ఏళ్ల తర్వాత ఈ కేసులో పురోగతి సాధ్యపడింది. మే 2022: ఎన్ఐఏ ప్రత్యేక కోర్టు ఉగ్రవాద నిధుల సరఫరా కేసులో మాలిక్ కు జీవిత ఖైదు విధించింది. జనవరి 18, 2024: రావల్పోరా దాడి నుంచి ప్రాణాలతో బయటపడిన మాజీ ఐఏఎఫ్ అధికారి కార్పోరల్ రాజ్వార్ ఉమేశ్వర్ సింగ్, జమ్మూ టాడా కోర్టులో సాక్ష్యమిచ్చాడు. తీహార్ జైలు నుంచి వీడియో లింక్ ద్వారా హాజరైన మాలిక్ ను వేలెత్తి చూపిస్తూ, కాల్పులు జరిపిన హంతకుడు వీడే అని గుర్తించాడు. సీబీఐ ప్రత్యేక ప్రాసిక్యూటర్ మోనికా కోహ్లీ దీనిని కేసులో ముఖ్యమైన పురోగతి అని అభివర్ణించారు. 2025 నవంబర్లో మరో సాక్షి కూడా మాలిక్ ను గుర్తించింది. జూన్ 29, 2026: జమ్మూ కాశ్మీర్ స్టేట్ ఇన్వెస్టిగేషన్ ఏజెన్సీ (ఎస్ఐఏ) సరళా భట్ హత్య కేసులో 737 పేజీల ఛార్జ్షీట్ దాఖలు చేసింది. మాలిక్ ను ప్రధాన మాస్టర్ మైండ్ గాపేర్కొంది. ఈ హత్య ప్రత్యేకమైన దాడి కాదు, జేకేఎల్ఎఫ్ వ్యవస్థాగత ఉగ్రవాద ప్రచారంలో భాగం" అని పేర్కొంది. సెప్టెంబర్ 2026: తీహార్ జైలు గది నుంచి మాలిక్ 25 పేజీల అఫిడవిట్ దాఖలు చేశాడు. తన భార్యకు విడాకులు ఇస్తున్నట్లు ప్రకటించాడు. సరళా భట్ కేసులో తనకు ఎలాంటి పాత్ర లేదని ఖండిస్తూనే, విచారణను కొనసాగించనని, ఉరిశిక్ష విధించమని కోరాడు. న్యాయపరమైన అంశాలు రావల్పోరా ఐఏఎఫ్ అధికారుల హత్య కేసులో సీబీఐ 1990 ఆగస్టు 31నే ఛార్జ్షీట్ దాఖలు చేసినా.. మూడు దశాబ్దాలుగా విచారణ నిలిచిపోయింది. 2019లో జమ్మూ కాశ్మీర్ హైకోర్టు స్టేను ఎత్తివేసింది. 2020 మార్చిలో అభియోగాలు నమోదు అయ్యాయి. ఈ జాప్యానికి ప్రధాన కారణం.. వరుస ప్రభుత్వాలు మాలిక్ తో చర్చలు జరిపాయి, జేకేఎల్ఎఫ్ కాల్పుల విరమణ ప్రకటించిన తర్వాత కేసులను వాయిదా వేశాయి. 2024లో రాజ్వార్ ఉమేశ్వర్ సింగ్, 2025లో మరో సాక్షి.. ఇద్దరూ కోర్టులో మాలిక్ ను కాల్పులు జరిపిన ప్రధాన నిందితుడిగా గుర్తించారు. 67 మంది సాక్షుల్లో చాలామంది ఇప్పటికే మరణించారు, కొందరు అందుబాటులో లేరు. సరళా భట్ కేసులో ఎస్ఐఏ దాఖలు చేసిన 737 పేజీల ఛార్జ్ షీట్, మౌఖిక, డాక్యుమెంటరీ, ఫోరెన్సిక్, బాలిస్టిక్, మెడికల్, ఎలక్ట్రానిక్ ఆధారాలను కలిపి తయారు చేయబడిందని పేర్కొంది. ఛార్జ్ షీట్ ప్రకారం, సరళా భట్ ను ముఖ్బీర్" అని ముద్రవేసినది పూర్తిగా అబద్ధం. అది ముందుగా ప్రణాళిక చేసిన హత్యను సమర్థించడానికి తయారుచేసిన మిథ్యా ఆరోపణ అని స్పష్టం చేసింది. ఈ హత్య జేకేఎల్ఎఫ్ యొక్క కాశ్మీరీ పండిట్లను లోయ నుంచి తరిమికొట్టే వ్యవస్థాగత ప్రచారంలో భాగమని పేర్కొంది. అయితే, ఒక ముఖ్యమైన వాస్తవ నిర్ధారణ అవసరం. సరళా భట్ పై అత్యాచారం జరిగిందన్న ఆరోపణ కొన్ని మీడియా శీర్షికల్లో కనిపిస్తున్నా.. SIA ఛార్జి షీట్ లో అత్యాచారాన్ని స్పష్టంగా ప్రస్తావించలేదని ది హిందూ విశ్లేషణ పేర్కొంది. క్రూరమైన చిత్రహింస, శారీరక దాడి జరిగిందని మాత్రమే ఛార్జిషీట్ పేర్కొంది. అందువల్ల, అత్యాచారం జరిగిందన్న ఆరోపణ ఇంకా న్యాయపరమైన ధృవీకరణ పొందలేదు. మాలిక్ తన అఫిడవిట్లో సరళా భట్ కేసులో తనకు ఎలాంటి పాత్ర లేదని వాదించాడు. 1990 ఏప్రిల్ 8న నర్వారాలో బీఎస్ఎఫ్ దాడిలో తాను భవనం నుంచి దూకి గాయపడ్డానని, కోమాలో ఉన్నానని, సరళా భట్ హత్య జరిగిన సమయంలో తనకు ఆ సంబంధం లేదని పేర్కొన్నాడు. అయితే, ఈ వాదనను ప్రాసిక్యూషన్ వ్యతిరేకించనున్నట్లు తెలుస్తోంది. కోర్టు తుది తీర్పు మాత్రమే నిందితుడికి మరణశిక్ష విధించగలదు. రాజకీయ, సామాజిక, మీడియా కోణాలు యాసిన్ మాలిక్ కేసులో అత్యంత వివాదాస్పద కోణం.. వరుస ప్రభుత్వాలు ఆయనకు అందించిన రాజకీయ వేదికలు. 2006 ఫిబ్రవరి 17న ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ మాలిక్ ను అధికారిక నివాసానికి పిలిపించడం, కాశ్మీర్ శాంతి ప్రక్రియలో భాగంగా జరిగిన చర్చ. కానీ.. హత్యల ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న నిందితుడికి ఇలాంటి గౌరవం ఇవ్వడం సరైనదా అన్న ప్రశ్న బాధితులు, కాశ్మీరీ పండిట్ సంఘాలు లేవనెత్తుతున్నాయి. 2006లో ప్రధాని ఆహ్వానం విషయంలో కాశ్మీరీ పండిట్లు అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. బాధితులను కలవడానికి ముందు హంతకుడితో కూర్చోబెట్టారు అని విమర్శించారు. 2008 ఇండియా టుడే కాన్ క్లేవ్ లో మాలిక్ కు దొరికిన వేదిక కూడా విమర్శలకు దారితీసింది. యూత్ ఫోరమ్ ప్యానెల్లో మాలిక్ ను ప్రమోట్ చేయడం ఉగ్రవాదికి లాభదాయకం అని విమర్శకులు అభిప్రాయపడ్డారు. కానీ అది అధికారికంగా యూత్ ఐకాన్ అని పిలవబడలేదని గమనించాలి. సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం అవుతున్న కొన్ని ఆరోపణలు వాస్తవానికి అబద్ధాలు. ముఖ్యంగా, మాలిక్కు Zప్లస్ భద్రత ఉండేదన్న ఆరోపణ. పలు వార్తా వనరులు, ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్, టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా, ఫ్రీ ప్రెస్ కాశ్మీర్ మాలిక్కు ఎప్పుడూ ప్రభుత్వ భద్రత లేదని ధృవీకరించాయి. మాలిక్ స్వయంగా, "నా పబ్లిక్ లైఫ్లో 35 ఏళ్లుగా నేను ఎలాంటి భద్రతను పొందలేదు అని ప్రకటించాడు. మిర్వైజ్ ఉమర్ ఫారూక్ కు భద్రత ఉండేది గనుక, 2019లో అది ఉపసంహరించబడింది, కానీ మాలిక్ ఆ జాబితాలో లేడు. అలాగే, స్క్వాడ్రన్ లీడర్ రవి ఖన్నా భార్య పేరు సోషల్ మీడియా ప్రచారంలో నిర్మల్ ఖన్నా అని పేర్కొనబడింది, కానీ హిందుస్థాన్ టైమ్స్ ప్రకారం ఆమె పేరు శాలిని ఖన్నా. ఆమె 70 ఏళ్ల వయసులో, 30 ఏళ్లకు పైగా న్యాయం కోసం పోరాడుతున్నారు. మాలిక్ నా భర్త కాదు, నా మామను, నా వామనను, నా తల్లిని కూడా చంపాడు. నా ఇద్దరు చిన్నారుల బాల్యం పోయింది అని ఆమె చెప్పిన మాటలు హృదయవిదారకం. సరళా భట్ తండ్రి శంభునాథ్ భట్, స్కూల్ టీచర్ అన్న వివరం సోషల్ మీడియా ప్రచారంలో ఉన్నా, ఇది ఇంకా స్వతంత్రంగా ధృవీకరించబడలేదు. మాలిక్ కూతురు లండన్లో చదువుకుంటోంది అన్న ఆరోపణ కూడా.. వాస్తవానికి ఆమె తల్లితో పాటు ఇస్లామాబాద్ లో నివసిస్తున్నట్లు వార్తా వనరులు ధృవీకరిస్తున్నాయి. వామపక్ష పార్టీల నాయకులు వేర్పాటువాదుల ఇళ్ల ముందు నిలబడ్డారన్న ఆరోపణ కూడా ఇంకా స్వతంత్ర ధృవీకరణ పొందలేదు. ఇవి చిన్న వివరాలు కావు. పాత్రికేయ బాధ్యత పేరుతో అబద్ధాలు చెబితే, నిజమైన ఆరోపణలు కూడా సందేహాస్పదమవుతాయి. యాసిన్ మాలిక్ చేసిన నేరాలు, అవి నిజమైనవి అయితే వాటిని ధృవీకరించగల సాక్ష్యాలు, కోర్టు రికార్డులు,సీబీఐ, SIA ఛార్జ్షీట్లు ఉన్నాయి. వాటిపైనే నిలదొక్కాలి, కల్పిత వివరాలపై కాదు. కీలక అంశాలు ఒకటి.. రావల్పోరా దాడిలో మాలిక్ పాత్ర.. CBI ప్రకారం, మాలిక్ ఏకే47 తో కాల్పులు జరిపాడు. ఇద్దరు సాక్షులు కోర్టులో అతనిని గుర్తించారు. అయితే, తుది తీర్పు ఇంకా రాలేదు. రెండు సరళా భట్ హత్య.. ఎస్ఐఏ 737 పేజీల ఛార్జ్షీట్లో మాలిక్ ను మాస్టర్మైండ్ గా పేర్కొంది. కానీ అత్యాచార ఆరోపణ ఛార్జ్ సీట్ లో స్పష్టంగా లేదు. మూడు.. రాజకీయ వేదికలు: 2006లో ప్రధానితో చర్చ, 2008లో ఇండియా టుడే కాన్ క్లేవ్.. ఇవి జరిగాయని ధృవీకరించబడ్డాయి. కానీ Zప్లస్ భద్రత ఆరోపణ అబద్ధం. నాలుగు.. విడాకుల అఫిడవిట్: తీహార్ జైలు గది నుంచి 25 పేజీల అఫిడవిట్, భార్యకు విడాకులు ఇవ్వాలని ప్రకటించాడు. ఏడుగురు ఆధారాల ప్రకారం ధృవీకరించబడింది. ప్రభావాలు, ప్రజా చర్చ మాలిక్ అఫిడవిట్ విడుదలైన తర్వాత, ఆయన 13 ఏళ్ల కూతురు రజియా సుల్తాన ఒక వీడియో సందేశంలో, "నాన్న అమ్మకు విడాకులు ఇస్తే నేను ప్రాణాలు తీసుకుంటాను అని చెప్పినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. ఈ కుటుంబ నాటకం, బాధితుల కుటుంబాల నెమ్మది లేని బాధకు భిన్నంగా నిలుస్తోంది. శాలిని ఖన్నా 30 ఏళ్లుగా న్యాయం కోసం పోరాడుతున్నారు. ఈ తీర్పు 30 ఏళ్ల క్రితమే రావాలి అన్న ఆమె మాటల్లో వ్యవస్థ వైఫల్యం ప్రతిబింబిస్తోంది. సరళా భట్ కుటుంబానికి 36 ఏళ్లు పట్టింది న్యాయం దిశగా ఒక అడుగు వేయడానికి. ఇండియా టుడే విశ్లేషణ ప్రకారం, మాలిక్ తన అఫిడవిట్లో సరళా భట్ కేసులో తనకు పాత్ర లేదని ఖండిస్తూనే, విచారణను కొనసాగించనని ప్రకటించాడు. ఉరిశిక్ష కోరుతూ, తనను తాను బాధితుడిగా చిత్రీకరించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. నాకు ఉరిశిక్ష విధించండి అని చెప్పడం, అదే సమయంలో నేను నిర్దోషిని అని చెప్పడం.. ఈ విరుద్ధ వైఖరి, న్యాయవ్యవస్థను ధైర్యంగా సవాల్ చేయడమా, లేక తన నిర్దోషిత్వ వాదనను బలపరచడమా అన్నది ప్రజాచర్చలో భాగంగా మారింది. కాశ్మీరీ పండిట్ల వలస అనంతర సామాజిక పునరుజ్జీవనంలో, ఈ కేసులు ఒక చిహ్నంగా మారాయి. 2014 నాటికి 60 వేల 452 మంది పండిట్లు వలసదారులుగా నమోదయ్యారు. సరళా భట్ హత్య.. టీకాలాల్ తప్లూ, నీలకంఠ్ గంజూ హత్యలతో పాటు, పండిట్ల సామూహిక వలసకు దారితీసిన ఉగ్రవాదం యొక్క ప్రారంభ దశలో జరిగినవి. జేకేఎల్ఎఫ్ 2019లో అన్లాఫుల్ యాక్టివిటీస్ (ప్రివెన్షన్) యాక్ట్ ) కింద నిషేధించబడింది. మాలిక్ 2022లో ఉగ్రవాద నిధుల సరఫరా కేసులో జీవిత ఖైదు అందుకున్నాడు. ఎన్ఐఏ మరణశిక్ష కోసం ఢిల్లీ హైకోర్టులో అప్పీల్ చేసింది. ముషాల్ మాలిక్ 2023లో పాకిస్థాన్ తాత్కాలిక ప్రధానమంత్రి అన్వర్-ఉల్-హక్ కాకర్ కు మానవ హక్కులు, మహిళా సాధికారతపై ప్రత్యేక సలహాదారుగా నియమితులయ్యారు. భారతదేశంలో జైలుశిక్ష అనుభవిస్తున్న ఉగ్రవాద నిందితుడి భార్య, పక్క దేశంలో ప్రభుత్వ హోదాలో ఉండటం.. ఈ విషయం భారత్-పాక్ సంబంధాల సందిగ్ధాన్ని మరింత స్పష్టం చేస్తుంది. ముగింపు యాసిన్ మాలిక్ తన భార్యకు విడాకులు ఇవ్వాలని, ఆమె వితంతువులా బతకకూడదు అని చెప్పాడు. కానీ, రవి ఖన్నా భార్య శాలిని ఖన్నా, సరళా భట్ కుటుంబం.. వీరికి ఎవరూ విడాకులు ఇవ్వలేదు. వారి ప్రియమైనవారు బస్సు కోసం నిలబడి ఉండగానే, లేదా సేవ చేస్తూనే, తుపాకులకు బలయ్యారు. మాలిక్ తన అఫిడవిట్లో నెల్సన్ మండేలాను ఉటంకించాడు, ఫైజ్ అహ్మద్ ఫైజ్ పద్యాలు రాశాడు, ఇస్తిఖారా చేశాడు. కానీ, ఆ అమరవీరుల రక్తం ఆయన చేతులకు అంటినదా అన్నది కోర్టు తీర్పుతోనే నిర్ధారణ అవుతుంది. మాలిక్ నాకు ఉరిశిక్ష విధించండి అంటున్నాడు.. కానీ అదే సమయంలో నేను నిర్దోషిని అని కూడా చెబుతున్నాడు. ఈ వైరుధ్యం ఆయన వ్యూహంగా కనిపిస్తుంది. బాధితులకు న్యాయం కావాలి.. మూడు దశాబ్దాల జాప్యం తర్వాత కూడా. కానీ, ఆ న్యాయం కల్పిత వివరాలపై కాదు, నిజమైన ఆధారాలపై నిలదొక్కబడాలి. అబద్ధాలతో నిజాన్ని బలపరచాల్సిన అవసరం లేదు. నిజం తగినంతగా బలమైనది. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి. [Yasin Malik Divorce, Yasin Malik Tihar Jail, Rawalpora IAF Attack, Sarla Bhat Murder Case, JKLF Yasin Malik]

Published on: Mon Sep 7, 2026 5:56PM

బావన్ ఇమ్లీ.. ఒక చింతచెట్టు 52 మరణాలను గుర్తుపెట్టుకుంది... మన చరిత్ర మాత్రం మర్చిపోయింది ఎందుకు?

ఉత్తరప్రదేశ్లోని ఫతేపూర్ జిల్లాలో, బింకీ తహసీల్ సమీపంలోని ఖజుహా పట్టణానికి దగ్గరలో, ఒక చింతచెట్టు నిలబడి ఉంది. ఆ చెట్టుకు "బావన్ ఇమ్లీ అని పేరు. హిందీలో బావన్ అంటే 52, ఇమ్లీ అంటే చింత. ఆ పేరు వెనుక ఒక రక్తసిక్త కథ ఉంది . 1858 ఏప్రిల్ 28న ఆ చెట్టు కొమ్మలకు 52 మంది స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను వరుసగా ఉరితీశారు. వారి శవాలు 37 రోజుల పాటు అక్కడే వేలాడుతూ ఉన్నాయి. ఎవరైనా కిందకు దించితే వారికి కూడా అదే గతి అని బ్రిటిష్ సైన్యం హెచ్చరించింది. 300 మంది సైనికులు ఆ చెట్టు చుట్టూ కాపలా కాసారు. ఈ దారుణం కేవలం ఒక స్థానిక సంఘటన కాదు. భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో అత్యంత క్రూరమైన దాడుల్లో ఒకటి. కానీ.. ఈ కథ భారత చరిత్ర పాఠ్యపుస్తకాల్లో దాదాపుగా లేదు. ఒక చెట్టు 52 మరణాలను గుర్తుపెట్టుకుంది, కానీ మన జ్ఞాపకం వారిని మర్చిపోయింది. చారిత్రక నేపథ్యం 1857 మే 10న మీరట్ ఛావనీలో సిపాయిల తిరుగుబాటు ప్రారంభమైంది. ఆ అగ్నిజ్వాల ఉత్తర భారతమంతా వ్యాపించింది. ఫతేపూర్ జిల్లాలో, ఠాకూర్ జోధా సింగ్ అతైయా నాయకత్వంలో క్రాంతికారులు 1857 జూన్ 10న తిరుగుబాటు చేశారు. జోధా సింగ్ ఫతేపూర్లోని రసూల్పూర్ గ్రామానికి చెందిన జమీందారు. రాణి లక్ష్మీబాయి స్ఫూర్తితో, తాత్యా టోపేతో కలిసి పోరాడాడు. ఫతేపూర్ న్యాయస్థానం, ఖజానాను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. పాండు నది ఒడ్డున జరిగిన యుద్ధంలో బ్రిటిష్ అధికారి కర్నల్ పావెల్ను గెరిల్లా యుద్ధంలో ఓడించి చంపాడు. జోధా సింగ్ ఒంటరి యోధుడు కాదు. ఫతేపూర్ డిప్యూటీ కలెక్టర్ హిక్మత్ ఉల్లా ఖాన్ తన అధికారిక పదవిని వదిలి, విప్లవకారులతో చేరాడు. ఠాకూర్ దరియావో సింగ్, అతని కుమారుడు సుజన్ సింగ్ కూడా నాయకత్వం వహించారు. వీరు 1857 జూన్ 8న ఖగా ఉపవిభాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. జూలై 11 వరకు ఫతేపూర్ జిల్లా విప్లవకారుల నియంత్రణలో ఉంది. ఇది కేవలం ఒక ప్రాంతీయ తిరుగుబాటు కాదు. ఇది 1857 స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో భాగం. దేశవ్యాప్తంగా వేలాది మంది పోరాడిన యుద్ధం. రైతులు, జమీందారులు, సైనికులు, సామాన్య ప్రజలు, గిరిజనులు అందరూ కలిసి బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా నిలబడ్డారు. కానీ, ఈ విస్తృత పోరాటం తర్వాత దశాబ్దాలలో, చరిత్ర రచనలో ఒక సంకుచిత దృక్పథం ఆధిపత్యం చెలాయించింది. కొన్ని పేర్లు, కొన్ని పార్టీలు, ఒక కుటుంబం చుట్టూ చరిత్ర తిరిగింది. సంఘటనల కాలక్రమం జూన్ 10, 1857: ఫతేపూర్లో జోధా సింగ్ అతైయా నాయకత్వంలో విప్లవకారులు ఫతేపూర్ న్యాయస్థానం, ఖజానాను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. అక్టోబర్ 27, 1857: మహమూద్పూర్ గ్రామంలో ఒక బ్రిటిష్ దరోగా, సైనికుడిని జోధా సింగ్ బంధించి చంపాడు. డిసెంబర్ 7, 1857: గంగాపార్ రానీపూర్ పోలీస్ చౌకీపై దాడి చేశాడు. డిసెంబర్ 9న జహానాబాద్ తహసీల్దార్ను బందీగా తీసుకుని సర్కారీ ఖజానాను లూటీ చేశాడు. ఈ సంఘటనలతో బాధపడిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం జోధా సింగ్ను డెకాయిట్ గా ప్రకటించింది, అతని ఆస్తులను జప్తు చేసింది. మార్చి 6, 1858: ఠాకూర్ దరియావో సింగ్, అతని కుమారుడు సుజన్ సింగ్తో సహా మరికొందరికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మరణశిక్ష విధించింది. ఏప్రిల్ 28, 1858: జోధా సింగ్ అతైయా అరగల్ నాయకుడితో చర్చలు జరిపి ఖజుహాకు తిరిగి వస్తుండగా, ఒక ముఖబీర్ సమాచారం మేరకు బ్రిటిష్ అధికారి కర్నల్ క్రిస్టైల్ అతనిని 51 మంది సహచరులతో సహా బంధించాడు. అదే రోజున, ఆ 52 మందిని ఖజుహా సమీపంలోని ఒక చింతచెట్టు కొమ్మలకు వరుసగా ఉరితీశారు. ఏప్రిల్ 28 – జూన్ 3, 1858: ఆ 52 శవాలు 37 రోజుల పాటు ఆ చెట్టుకే వేలాడుతూ ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం 300 మంది సైనికులను ఆ చెట్టు చుట్టూ కాపలాగా నిలబెట్టింది. ఎవరైనా శవాలను కిందకు దించితే వారికి కూడా అదే గతి అని హెచ్చరించింది. రాబందులు, కాకులు ఆ మృతదేహాలను పీక్కుతినేవి. ఎండకు ఎండుతూ, వానకు తడుస్తూ ఆ శవాలు 37 రోజులు అక్కడే ఉన్నాయి. జూన్ 3, 1858 (అర్థరాత్రి): మహారాజ్ భవానీ సింగ్ తన ప్రాణాలకు తెగించి, సైనికుల కళ్లు గప్పి ఆ శవాలను కిందకు దించాడు. జూన్ 4న గంగానది తీరాన శివరాజ్పూర్ ఘాట్ వద్ద అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు. ఆ ఘోరాన్ని చూసిన ఆ చింత చెట్టు తర్వాత మళ్లీ ఎదగలేదని స్థానికుల నమ్మకం. 1956: స్వాతంత్య్రాం తరువాత ప్రఖ్యాత చరిత్రకారుడు ఆర్సీ మజుందార్ నేతృత్వంలో స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ చరిత్ర రచన ప్రారంభమైంది. కానీ, మజుందార్ కాంగ్రెస్ కేంద్రిత, గాంధీ కేంద్రిత చరిత్రకు వ్యతిరేకంగా, కాంగ్రెసేతర వ్యక్తులు, ఉద్యమాలను చేర్చాలని పట్టుబట్టాడు. ప్రభుత్వం అంగీకరించక, 1956లో మజుందార్ ను తొలగించి, తారా చంద్ కు ఆ ప్రాజెక్ట్ అప్పగించింది. తారా చంద్ రచించిన నాలుగు సంపుటాల హిస్టరీ ఆఫ్ ది ఫ్రీడం మూవ్ మెంట్ ఇన్ ఇండియా (History of the Freedom Movement in India)లో ఆదివాసీ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులకు దాదాపుగా చోటు లేదని విమర్శలు వచ్చాయి. 1970లు.. డి.డి. కోశాంబి నేతృత్వంలో మార్క్సిస్ట్ చరిత్ర రచన పాఠశాల ఆవిర్భవించింది. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహంతో, ఈ పాఠశాల ఎన్సీఈఆర్టీ పాఠ్యపుస్తకాలపై ఆధిపత్యం చెలాయించింది. రొమిలా థాపర్, బిపన్ చంద్ర వంటి చరిత్రకారులు పాఠ్యపుస్తకాలు రాశారు. 1988: బిపన్ చంద్ర రచించిన ఇండియాస్ స్ట్రగుల్ ఫర్ ఇండిపెండెన్స్ (India's Struggle for Independence) పుస్తకంలో భగత్ సింగ్ ను విప్లవాత్మక తీవ్రవాది అని పేర్కొన్నారు. ఈ పుస్తకం ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో రిఫరెన్స్ పుస్తకంగా ఉంది. భగత్ సింగ్, రాజ్ గురు, సుఖ్ దేవ్ లను తీవ్రవాదులు అని పిలవడం విమర్శలకు దారితీసింది. 2021: భారత పార్లమెంటు స్టాండింగ్ కమిటీ, పాఠశాల పాఠ్యపుస్తకాల కంటెంట్, డిజైన్లో సంస్కరణలు అనే శీర్షికతో ఒక నివేదిక సమర్పించింది. చాలామంది చారిత్రక వ్యక్తులు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు చరిత్ర పాఠ్యపుస్తకాలలో తప్పుగా నేరస్థులు'గా చిత్రీకరించబడ్డారు అని పేర్కొంది. చరిత్ర రచన భారతదేశంలో విషయ పక్షపాతం, రాజకీయ పరిగణనలతో బాధపడింది అని వ్యాఖ్యానించింది. 2026 ఫిబ్రవరి: ఎన్సీఈఆర్టీ కొత్త 8వ తరగతి సోషల్ సైన్స్ పాఠ్యపుస్తకంలో బిర్సా ముండా, అల్లూరి సీతారామరాజు, రాణి గైడిన్ల్యూ, వి.డి. సావర్కర్ వంటి విప్లవకారులకు చోటు కల్పించింది. పైకా తిరుగుబాటు (1817), చాఫేకర్ సోదరులు, సెల్యులార్ జైల్ వంటి అంశాలు చేర్చింది. న్యాయపరమైన అంశాలు బావన్ ఇమ్లీ సంఘటన కేవలం ఉరిశిక్ష కాదు. అది బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చేసిన ఒక భయానక ప్రదర్శన. ఉరిశిక్షలు అమలు చేయడమే కాకుండా, 37 రోజుల పాటు శవాలను వేలాడదీయడం, 300 మంది సైనికులతో కాపలా కాయించడం, అంత్యక్రియలు నిషేధించడం.. ఇవి అన్నీ జెనీవా కన్వెన్షన్ల ప్రకారం యుద్ధ నేరాలు. కానీ, 1857-58 కాలంలో అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల చట్టాలు లేవు. బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం తన అధికారాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి ఇలాంటి భయానక ప్రదర్శనలు చేసింది. జోధా సింగ్ను డెకాయిట్ గా ప్రకటించడం బ్రిటిష్ విధానంలో భాగం. విప్లవకారులను దొంగలుగా, నేరస్థులుగా చిత్రీకరించడం వలసవాద వ్యతిరేక ఉద్యమాలను అణచివేయడానికి బ్రిటిష్ ఉపయోగించిన సాధారణ వ్యూహం. దీని ప్రభావం స్వాతంత్ర్యం తరువాత కూడా కొనసాగింది. పాఠ్యపుస్తకాల్లో కొంతమంది స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను తీవ్రవాదులుగా పిలవడం దీనికి ఉదాహరణ. బావన్ ఇమ్లీ స్థలాన్ని ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఒక అమరవీరుల స్మారక చిహ్నంగా గుర్తించింది. 52 మంది పేర్లు రాతి పలకలపై చెక్కబడ్డాయి. ప్రతి ఏటా ఏప్రిల్ 28న స్థానికులు ఇక్కడ సమావేశమై నివాళులర్పిస్తారు. స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం, గణతంత్ర దినోత్సవం రోజుల్లో జాతీయ జెండా ఆ చెట్టు సమీపంలో ఎగురుతుంది. కానీ.. జాతీయ స్థాయిలో ఈ స్థలానికి గుర్తింపు లేదు. స్థానికులు దీనిని రెండవ జలియన్వాలా బాగ్ అని పిలుస్తారు. కానీ దేశంలో ఎక్కువ మందికి ఇది తెలియదు. 2025లో బింకీలో జోధా సింగ్, బావన్ ఇమ్లీ అమరవీరుల పూర్తి కథను డాక్యుమెంట్ చేసే ఒక పుస్తకం విడుదలైంది. ఫతేపూర్ లో ఒక ప్రభుత్వ వైద్య కళాశాలకు అమర్ షహీద్ జోధా సింగ్ అటైయా ఠాకూర్ దరియావో సింగ్ మెడికల్ కాలేజ్ అని పేరు పెట్టారు. రాజకీయ, సామాజిక, మీడియా కోణాలు బావన్ ఇమ్లీ కథను చెప్పడంలో మీడియా, విద్యావ్యవస్థ వైఫల్యం ఒక వివాదాస్పద అంశం. సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఈ కథ వైరల్ అవుతున్నప్పుడు. ప్రధాన స్రవంతి మీడియా దీనిని దాదాపుగా పట్టించుకోలేదు. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా 2025 జనవరిలో ఒక వార్త ప్రచురించింది.. కానీ అది కూడా ఎన్డీఆర్ఐ హెరిటేజ్ ట్రీ గార్డెన్ సందర్భంలో .. బావన్ ఇమ్లీని ప్రధానాంశంగా కాకుండా ఉపాంశంగా ప్రస్తావించింది. చరిత్ర రచనలో కమ్యూనిస్టు, కాంగ్రెస్ ప్రభావం అనే ఆరోపణ కేవలం కుడివాద ప్రచారం కాదు. ఇది డాక్యుమెంట్ చేయబడిన అకడమిక్ చర్చ. ఆర్సీ మజుందార్ 1956లో స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ చరిత్ర రచన ప్రాజెక్ట్ నుంచి తొలగించబడటం, అతని స్వంత పుస్తకంలో కాంగ్రెస్, గాంధీని విమర్శించడం కారణం అని చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు. కానీ.. ఇది కేవలం కమ్యూనిస్టుల లేదా కాంగ్రెస్ పార్టీ బాధ్యత మాత్రమే కాదు. వలసవాద యుగంలో బ్రిటిష్ చరిత్రకారులు భారత నాగరికతను అవహేళన చేశారు. స్వాతంత్య్రం తరువాత భౌగోళిక, భాషా కారణాలవల్ల కూడా అనేక ఉద్యమాలు చరిత్రలో మరుగున పడ్డాయి. ఢిల్లీ, బెంగాల్, గుజరాత్ కేంద్రిత చరిత్ర రచనలో ఈశాన్య భారతం, దక్షిణ భారతం, మధ్యభారతం ఉద్యమాలకు తగిన స్థానం దక్కలేదు. అలాగే, గిరిజన నాయకుల చరిత్ర కూడా దీనికి భిన్నం కాదు. బిర్సా ముండా, అల్లూరి సీతారామరాజు, రాణి గైడిన్ల్యూ, తిల్కా మాఝీ, కొమరం భీం.. వీరందరి ఉద్యమాలు బ్రిటిష్ రికార్డుల్లో స్థానిక అశాంతి గా నమోదయ్యాయి. స్వాతంత్ర్యం తరువాత కొన్ని ప్రధాన నాయకుల చుట్టూ ఒక ఏకీకృత కథనాన్ని నిర్మించడం సులభంగా ఉండటంతో, వీరి కథలకు తగిన స్థానం దక్కలేదు. అయితే.. ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన వాస్తవ నిర్ధారణ అవసరం. కమ్యూనిస్టు చరిత్రకారులు భారత చరిత్రను వక్రీకరించారు.. అనే ఆరోపణ కొంతమేరకు నిజం. కానీ, కమ్యూనిస్టులు మాత్రమే బాధ్యులు అనుకోవడం సరైనది కాదు. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాలు కూడా చరిత్ర రచనలో పాత్ర పోషించాయి. రాజస్థాన్లో బిజెపి ప్రభుత్వం నెహ్రూ పేరును 8వ తరగతి పాఠ్యపుస్తకం నుంచి తొలగించింది, కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం మళ్లీ చేర్చింది. రెండు పార్టీలు చరిత్రను రాజకీయ సాధనంగా ఉపయోగించాయి. 2026లో ఎన్సీఈఆర్టీ కొత్త పాఠ్యపుస్తకాల్లో మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి సంబంధించిన అధ్యాయాలు తగ్గించబడ్డాయి. 2002 గుజరాత్ అల్లర్ల ప్రస్తావన తొలగించబడింది. ఇవి కూడా విమర్శలకు గురయ్యాయి. అంటే, చరిత్ర వక్రీకరణ ఒక పార్టీ లేదా ఒక సిద్ధాంతం బాధ్యత మాత్రమే కాదు.. ఇది వ్యవస్థాగత సమస్య. సబ్స్టాన్సివ్గా చూసుకుంటే, భగత్ సింగ్, సుభాష్ చంద్రబోస్, చంద్రశేఖర్ ఆజాద్, అల్లూరి సీతారామరాజు, బిర్సా ముండా, రాణి గైడిన్ల్యూ.. వీరిలో ఎవరినీ చరిత్ర నుంచి తొలగించడం సరైనది కాదు. కానీ.. వీరిని "కమ్యూనిస్టులు దాచారు అని ఒకే దుందుబాటుతో చెప్పడం కూడా సరైనది కాదు. బిర్సా ముండా కథ బీహార్ ప్రభుత్వం 1957లో ప్రచురించిన History of the Freedom Movement in Biharలో మొదటిసారి చేర్చబడింది. కానీ 640 పేజీల పుస్తకంలో కేవలం 10 పేజీలు మాత్రమే. ఇది కమ్యూనిస్టుల దోషం కాదు. ఇది వ్యవస్థాగత విస్మరణ. హైలైట్స్: కీలక అంశాలు ఒకటి — బావన్ ఇమ్లీ సంఘటన.. 1858 ఏప్రిల్ 28న 52 మంది స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను ఒకే చింతచెట్టుకు ఉరితీశారు. 37 రోజులు శవాలు వేలాడుతూ ఉన్నాయి. 300 మంది సైనికులు కాపలా కాసారు. జూన్ 3న మహారాజ్ భవానీ సింగ్ శవాలను దింపి అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు. ఈ వివరాలు బహుళ వనరులతో ధృవీకరించబడ్డాయి. రెండు — చరిత్ర రచనలో పక్షపాతం.. ఆర్సీ మజుందార్ 1956లో ప్రాజెక్ట్ నుంచి తొలగించబడటం, కాంగ్రెస్ కేంద్రిత చరిత్ర రచన . ధృవీకరించబడిన వాస్తవం. మూడు — భగత్ సింగ్ తీవ్రవాది వివాదం.. బిపన్ చంద్ర పుస్తకంలో భగత్ సింగ్ ను రివల్యూషనరీ టెర్రరిస్టు అని పిలవడం ధృవీకరించబడింది. నాలుగు - 2021 పార్లమెంటు కమిటీ సిఫార్సు.. స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను తప్పుగా నేరస్థులుగా చిత్రీకరించడం సరిచేయాలని కమిటీ సిఫార్సు చేసింది. ఐదు - 2026 ఎన్సీఈఆర్టీలో మార్పులు: కొత్త పాఠ్యపుస్తకాల్లో బిర్సా ముండా, అల్లూరి సీతారామరాజు, రాణి గైడిన్ల్యూ చేర్చబడ్డారు. ప్రభావాలు.. ప్రజా చర్చ బావన్ ఇమ్లీ కథ ఇప్పుడు సామాజిక మాధ్యమాల్లో వైరల్ అవుతోంది. ఈ ప్రచారంలో చాలా వరకూ వాస్తవమే. 52 మంది ఉరి, 37 రోజులు, 300 సైనికులు, మహారాజ్ భవానీ సింగ్ ధైర్యం.. ఇవన్నీ ధృవీకరించబడ్డాయి. కానీ, కొన్ని వివరాలు అతిశయోక్తులు లేదా అస్థిరీకరించబడనివి. ఉదాహరణకు, పక్షులు మృతదేహాలను పీక్కుతింటున్నాయి అనే వివరణ. సత్యాగ్రహ్, హిస్టరీ కేఫ్ వంటి వనరుల్లో రాబందులు, కాకులు శవాలను తినేవని పేర్కొన్నాయి, కానీ ఇది నిర్మాణాత్మక వర్ణనగా పరిగణించాలి, ప్రత్యక్ష సాక్ష్యంగా కాదు. అలాగే, చెట్టు ఎదగడం ఆపేసింది అనే వాదన. ఇది స్థానిక నమ్మకం. ఫతేపూర్ జిల్లా ప్రభుత్వ అధికారిక వెబ్సైట్ కూడా పీపుల్స్ బిలీవ్ అనే భాషనే ఉపయోగించింది, శాస్త్రీయ ధృవీకరణ కాదు. చరిత్ర రచనలో పక్షపాతం అనే ప్రశ్న జాతీయ చర్చాంశం. 2021లో పార్లమెంటు కమిటీ కూడా దీనిని అంగీకరించింది. చరిత్ర రచన భారతదేశంలో విషయ పక్షపాతం, రాజకీయ పరిగణనలతో బాధపడింది అని కమిటీ స్పష్టం చేసింది. కానీ, ఈ పక్షపాతాన్ని ఒకే పార్టీ లేదా ఒకే సిద్ధాంతానికి ఆపాదించడం చరిత్రను మరో రకంగా వక్రీకరించడమే. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాలు కాంగ్రెస్ కేంద్రిత చరిత్రను ప్రోత్సహించాయి, బిజెపి ప్రభుత్వాలు తమ దృక్పథాన్ని ప్రోత్సహించాయి. రెండూ దోషం చేశాయి. స్వాతంత్ర్యం అనేది ఒక్క కుటుంబం ఇచ్చిన బహుమతి కాదు, ఒక్క పార్టీ ఇచ్చిన బిచ్చం కాదు. ఈ వాదన వాస్తవానికి సరైనదే. 1857లో బావన్ ఇమ్లీలో చనిపోయిన 52 మంది.. 1900లో బిర్సా ముండా, 1924లో అల్లూరి సీతారామరాజు, 1931లో భగత్ సింగ్, 1945లో సుభాష్ చంద్రబోస్.. వీరందరి రక్తాన్ని కలిపితేనే స్వాతంత్ర్యం. కానీ, చరిత్ర రచనలో వీరందరికీ సమాన స్థానం దక్కలేదు. గాంధీ, నెహ్రూ, కాంగ్రెస్ చరిత్ర చెప్పాలి. కానీ అదే పుస్తకంలో వీరిని ఎదిరించిన వారి రక్తచరిత్ర కూడా పెట్టాలి. అప్పుడే అది చరిత్ర అవుతుంది. లేకపోతే ఎంపిక చేసిన జ్ఞాపకాల పుస్తకం అవుతుంది. ముగింపు బావన్ ఇమ్లీ చెట్టు నిలబడి ఉంది. 52 మంది పేర్లు రాతి పలకలపై చెక్కబడి ఉన్నాయి. ప్రతి ఏటా ఏప్రిల్ 28న స్థానికులు నివాళులర్పిస్తారు. కానీ, జాతీయ స్థాయిలో ఈ కథ ఇంకా తెలియదు. పాఠ్యపుస్తకాల్లో జోధా సింగ్ అతైయా పేరు లేదు. బావన్ ఇమ్లీ అనే పేరు లేదు. చరిత్ర రచనలో పక్షపాతం ఉంది. ఇది నిజం. కానీ, ఆ పక్షపాతాన్ని సరిచేయడానికి మరో పక్షపాతాన్ని ప్రవేశపెట్టడం సరైన పద్ధతి కాదు. గాంధీని, నెహ్రూను చరిత్ర నుంచి తొలగించడం సరైనది కాదు. అలాగే భగత్ సింగ్ ను, బోస్ ను, బిర్సా ముండాను, జోధా సింగ్ ను మర్చిపోవడం కూడా సరైనది కాదు. చరిత్ర అంటే ఎవరినో హీరోగా చేయడం, ఎవరి రక్తాన్నో ఫుట్ నోట్ గా మార్చడం కాదు. చరిత్ర అంటే వాస్తవాలను యథాతథంగా ప్రతిబింబించడం. ఒక చింతచెట్టు 52 మరణాలను గుర్తుపెట్టుకుంది. మట్టి ఆ రక్తాన్ని మర్చిపోలేదు. ప్రజల జ్ఞాపకం మర్చిపోలేదు. మరి మన చరిత్ర ఎందుకు మర్చిపోయింది? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం దొరికే వరకు, బావన్ ఇమ్లీ కథ ముగియదు. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి. [Bawan Imli, Jodha Singh Ataiya, 1857 War of Independence, Fatehpur Tamarind Tree, Indian freedom fighters]

Published on: Mon Sep 7, 2026 4:54PM

మిస్సింగ్ 54.. చరిత్ర చెప్పని నిజాలు.. సమాధానాలు దొరకని ప్రశ్నలు.!

1971 నాటి ఇండో, పాక్ యుద్ధం ముగిసి అర్ధ శతాబ్దం దాటినప్పటికీ, ఆ రణరంగంలో అదృశ్యమైన భారత రక్షణ సిబ్బంది ఆచూకీ మాత్రం నేటికీ అంతుచిక్కని రహస్యంగానే మిగిలిపోయింది. ఒక వైపు శత్రు దేశపు చెరలో వారు బందీలుగా మగ్గుతున్నారనే భారత ప్రభుత్వ అధికారిక వాదన.. కుటుంబ సభ్యుల అంతులేని ఆవేదన.. మరోవైపు పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం నుంచి వస్తున్న నిరంతర ఖండనల నడుమ ఈ విషాదగాథ నలుగుతోంది. ఇది కేవలం గత యుద్ధానికి సంబంధించిన ఒక భావోద్వేగ అంశం మాత్రమే కాకుండా.. ఒక సార్వభౌమ ప్రజాస్వామ్య దేశం తన సైనికుల అంతిమ గతి గురించి సమాధానం చెప్పాల్సిన నైతిక, న్యాయపరమైన బాధ్యతను కూడా గుర్తు చేస్తోంది. ఐదు దశాబ్దాలు గడిచిపోయినా ఆ సైనికుల సంఖ్యాపరమైన స్పష్టత, వారి జీవితాల వాస్తవ పరిస్థితి ఏమిటనే దానిపై ముగింపు పలకని అధ్యాయంగానే సాగుతోంది. యుద్ధరంగంలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన లేదా అదృశ్యమైన సైనికుల విషయంలో సమాచారం లేదు అనే పాలనాపరమైన బదులును పదే పదే ఇవ్వడం ప్రభుత్వ వైఫల్యానికి నిదర్శనంగా నిపుణులు అభివర్ణిస్తున్నారు. ఈ చారిత్రక నేపథ్యాన్ని పరిశీలిస్తే, 1971 డిసెంబర్ 3న ప్రారంభమైన ఇండియా, పాకిస్థాన్ యుద్ధం 13 రోజులపాటు సాగింది. డిసెంబర్ 16న పాకిస్థాన్ తూర్పు కమాండ్ లెఫ్టినెంట్ జనరల్ ఎ.ఎ.కె. నియాజీ ఢాకాలో భారత సైన్యం ఎదుట బేషరతుగా లొంగిపోయారు. ఈ చారిత్రక పరిణామంతో సుమారు 93 వేల మంది పాకిస్థానీ సైనికులు యుద్ధ ఖైదీలుగా భారత్ అధీనంలోకి వచ్చారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ప్రపంచ చరిత్రలోనే ఇది అతిపెద్ద సైనిక లొంగుబాటుగా నిలిచింది. తూర్పు పాకిస్థాన్ స్వతంత్ర సార్వభౌమ దేశంగా బంగ్లాదేశ్ రూపంలో ఆవిర్భవించింది. అయితే, అదే సమయంలో పశ్చిమ రంగంలో భారత సైన్యం శత్రువులతో పోరాడుతున్న తరుణంలో కొందరు ఇండియా సైనికులు అనుమానాస్పద రీతిలో కనిపించకుండా పోయారు. వీరిలో 51 మంది 1971 యుద్ధానికి చెందినవారు కాగా.. మరో ముగ్గురు అంతకుముందు జరిగిన 1965 యుద్ధానికి సంబంధించినవారు. మొత్తం 54 మంది రక్షణ సిబ్బంది సురక్షిత ప్రాంతాలకు చేరలేదు. ఈ మొత్తం 54 మందిలో 27 మంది ఆర్మీకి, 24 మంది ఎయిర్ ఫోర్స్‌కు, ఇద్దరు నేవీకి, ఒకరు బోర్డర్ సెక్యూరిటీ ఫోర్స్ బీఎస్ఎఫ్ విభాగానికి చెందినవారని రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ సుప్రీంకోర్టుకు సమర్పించిన అఫిడవిట్‌లో స్పష్టం చేసింది. అయితే మళ్లీ అదే సమయంలో.. ఆ జాబితాలోని ముగ్గురు సైనికుల సర్వీస్ రికార్డులు, వారి యూనిట్ వివరాలు లేదా కనీసం కుటుంబ నేపథ్యానికి సంబంధించిన సమాచారం కూడా తమ వద్ద లేదని ప్రభుత్వం ఆ అఫిడవిట్‌లో అంగీకరించడం అనుమానాలకు తావిచ్చింది. సొంత సైనికుల ప్రాథమిక వివరాలు కూడా సక్రమంగా లేని యంత్రాంగం వారి అంతిమ గతిని ఏ విధంగా నిర్ధారించగలదనే ప్రశ్న తలెత్తింది కాలక్రమేణా ఈ ఉదంతానికి సంబంధించి అనేక కీలక సంఘటనలు నమోదయ్యాయి. 1971 డిసెంబర్ 5న పాకిస్థాన్ ప్రముఖ పత్రిక పాకిస్థాన్ అబ్జర్వర్ తన సంచికలో ఐదుగురు ఇండియన్ పైలట్లను బంధించినట్లు స్పష్టంగా ప్రకటించింది. వారిలో ఒకరిని టాంబే అని పేర్కొన్నారు. ఇది మన దేశానికి చెందిన ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ విజయ్ వసంత్ తాంబే పేరుతో సరిపోలింది. కానీ ఆ తర్వాత పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం ఎప్పుడూ కూడా తాంబే తమ చెరలో ఉన్నాడని ఒప్పుకోలేదు. ఆ తర్వాత 1972 జూలై 2న అప్పటి భారత ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ, పాకిస్థాన్ అధ్యక్షుడు జుల్ఫికర్ అలీ భుట్టో చారిత్రక సిమ్లా ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారు. ఈ ఒప్పందం యుద్ధ ఖైదీల మార్పిడి అంశాన్ని కూడా పరిశీలించాలని సూచించింది. అయితే ఈ ఒప్పందంలో 93 వేల మంది పాకిస్థానీ ఖైదీల విడుదల లేదా కాశ్మీర్ అంశంపై స్పష్టమైన ప్రస్తావన రాలేదు. బంగ్లాదేశ్ నేత ముజిబుర్ రెహమాన్ భాగస్వామ్యం లేకుండా ఈ అంశాలపై ఒంటరిగా చర్చించడానికి ఇందిరా గాంధీ నిరాకరించడంతో ఈ ఒప్పందం ఒక పరిధికే పరిమితమైంది. తదుపరి కాలంలో 1973 ఆగస్టు 28న కుదిరిన ఢిల్లీ ఒప్పందం ప్రకారం, తూర్పు రంగంలో పట్టుబడిన పాకిస్థానీ ఖైదీలను భారత్ విడుదల చేసింది. ప్రతిగా పాకిస్థాన్ 617 మంది భారతీయ సైనికులను స్వదేశానికి పంపింది. కానీ ఆ అప్పగింత జాబితాలో అదృశ్యమైన 51 మంది పేర్లు లేవు. ఆ తర్వాత 1979లో లోక్‌సభలో మొదటిసారిగా 40 పేర్లతో కూడిన జాబితాను ప్రవేశపెట్టగా, అది క్రమంగా 1983 నాటికి 54 పేర్లకు చేరింది. కుటుంబ సభ్యులు స్వయంగా పాకిస్థాన్ జైళ్లను సందర్శించే ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ, ముల్తాన్ వంటి కారాగారాల్లో పర్యటించినా ఎటువంటి ఖచ్చితమైన ఆధారాలు లభించలేదు. 2007లో కొందరు బంధువులు పాకిస్థాన్‌లోని వివిధ జైళ్లలో పర్యటించి వారు జీవించే ఉన్నారనే బలమైన నమ్మకాన్ని వ్యక్తం చేసినా, పాకిస్థాన్ అంతర్గత మంత్రిత్వ శాఖ దానిని పూర్తిగా ఖండించింది. న్యాయపరమైన కోణంలో చూస్తే.. జెనీవా కన్వెన్షన్ మూడవ ప్రోటోకాల్ ఆర్టికల్ 118 అత్యంత స్పష్టంగా ఒక నియమాన్ని నిర్దేశిస్తోంది. శత్రుత్వాలు ముగిసిన వెంటనే యుద్ధ ఖైదీలను ఎటువంటి ఆలస్యం చేయకుండా విడుదల చేసి స్వదేశానికి పంపాలని ఇది ఆదేశిస్తుంది. శత్రు దేశం నిర్బంధించిన సైనికులను విడుదల చేయడం కేవలం ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాలపై ఆధారపడి ఉండదని, అది ఏకపక్ష బాధ్యత అని ఇంటర్నేషనల్ కమిటీ ఆఫ్ ది రెడ్ క్రాస్ (ఐసీఆర్సీ) స్పష్టం చేసింది. ఒకవేళ పాకిస్థాన్ నిజంగానే భారత సైనికులను అణచిపెట్టి ఉంటే, అది జెనీవా కన్వెన్షన్ ఉల్లంఘన కింద అంతర్జాతీయ నేరమవుతుంది. అయితే సిమ్లా ఒప్పందం ప్రకారం రెండు దేశాలు తమ సమస్యలను కేవలం ద్వైపాక్షికంగానే పరిష్కరించుకోవాలని అంగీకరించడం వల్ల.. మూడవ పక్షం లేదా అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం జోక్యం చేసుకునే వీలు లేకుండా పోయింది. ఈ దౌత్యపరమైన పంజరం కారణంగా భారత్ తన సైనికుల గతిని అంతర్జాతీయ వేదికలపై ఇండియా గట్టిగా నిలదీయలేని పరిస్థితిని ఎదుర్కొంది. ఈ సుదీర్ఘ కాలంలో ప్రభుత్వాలు మారినప్పటికీ రాజకీయ, సామాజిక దృక్పథంలో పెద్దగా మార్పు రాలేదు. పార్లమెంట్‌లో ప్రశ్నలు ఎదురైనప్పుడు కేవలం దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయనే సాంప్రదాయ సమాధానాలతో సరిపెట్టారే తప్ప.. క్షేత్రస్థాయిలో కఠినమైన నిర్ణయాలు తీసుకోలేకపోయారు. సీనియర్ జర్నలిస్టులు తమ పరిశోధనల్లో వెల్లడించిన ప్రకారం.. ఒక దశలో కోర్టులో సమర్పించిన వివరాలలో కొందరు మరణించినట్లు ప్రభుత్వ పత్రాల్లో పేర్కొన్నప్పటికీ, బహిరంగంగా మాత్రం అందరూ ఇంకా అదృశ్యమయ్యారనే పాత వాదననే కొనసాగించడం పట్ల విమర్శలు వ్యక్తమయ్యాయి. ప్రభుత్వ సంస్థల ఈ వైరుధ్య ధోరణి బాధిత కుటుంబాలను మరింత మానసిక క్షోభకు గురిచేసింది. కుటుంబాల పరంగా చూస్తే ఈ విషాదం వారి జీవితాలను పూర్తిగా ఛిన్నాభిన్నం చేసింది. కొద్ది నెలల వైవాహిక జీవితం తర్వాత భర్తలను కోల్పోయిన భార్యలు, తండ్రి జాడ తెలియక మానసిక క్షోభతో కుంగిపోయిన పిల్లలు ఈ సుదీర్ఘ పోరాటంలో అలసిపోయారు. ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో కేవలం కొన్ని ఫైల్ నంబర్లుగా మిగిలిపోయిన తమ ప్రియతములైన వారి గురించి నిజం నిగ్గుతేల్చాలని వారు దశాబ్దాలుగా న్యాయస్థానాలను ఆశ్రయిస్తూనే ఉన్నారు. దేశం కోసం ప్రాణాలర్పించిన సైనికుల విషయంలో ఇలాంటి నిశ్శబ్ద వైఖరి కొనసాగడం జాతీయ స్థాయిలో ఒక పెద్ద లోపంగా నిలిచింది. భవిష్యత్తులో ఈ సమస్యకు ఒక ముగింపు పలకాలంటే కేవలం రాజకీయం కాకుండా నిఖార్సైన దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి అవసరం. ఈ 54 మంది సైనికులు ఒకవేళ ఇప్పటికీ జీవించి ఉంటే వారు వృద్ధాప్య దశకు చేరుకుని ఉంటుంది. వారు బతికి ఉన్నా లేకపోయినా, వారి నిజమైన గతి ఏమిటో తెలుసుకునే హక్కు ఆ కుటుంబాలకు, ఈ దేశ ప్రజలకు ఉంది. అజ్ఞానాన్ని లేదా సమాచారం లేదనే సాకును దశాబ్దాల తరబడి కొనసాగించడం దేశ ప్రతిష్టకు ఏమాత్రం మంచిది కాదు. ఒక దేశం తన రక్షణ రంగానికి చెందిన సైనికుల పట్ల బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించడమే ఆ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకు అసలైన బలం. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి. [Missing 54 Indian soldiers, 1971 Indo Pak war prisoners, Indian defence personnel missing in Pakistan, Simla Agreement, Telugu One]

Published on: Sun Sep 6, 2026 5:41PM

వలసవాద నీడల నుంచి విశ్వస్థాయి రవాణా దిశగా.. ఇండియన్ రైల్వే ప్రస్థానం.!

ప్రపంచంలోని అత్యంత బృహత్తర ప్రజా రవాణా వ్యవస్థల్లో ఒకటైన ఇండియన్ రైల్వే.. దేశ సామాజిక, ఆర్థిక జీవన నాడిలా విరాజిల్లుతోంది. దేశంలోని ప్రతి ప్రాంతాన్ని కలుపుతూ సాగే ఈ నెట్‌వర్క్.. నిత్యం కోట్లాది మంది ప్రజల ప్రయాణాలకు మూలస్తంభంగా నిలుస్తోంది. అయితే కాలక్రమేణా పెరుగుతున్న రద్దీ, పాతబడిన సాంకేతికత, సర్వీసుల్లో జాప్యం వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటూ వస్తున్న ఇండియన్ రైల్వే వ్యవస్థలో.. ప్రస్తుతం సమూల ప్రక్షాళన జరుగుతోంది. కేవలం రైళ్లను మార్చడం మాత్రమే కాకుండా.. దేశవ్యాప్తంగా ప్రయాణ అనుభూతిని, సరుకు రవాణా విధానాన్ని సమూలంగా మార్చేందుకు బృహత్తర చర్యలు అమలవుతున్నాయి. ప్రస్తుతం ఇండియన్ రైల్వే నెట్‌వర్క్ సుమారు 68 వేల కిలోమీటర్లకు పైగా విస్తరించి ఉంది. నిత్యం దాదాపు 2.3 కోట్ల మంది ప్రయాణికులను గమ్యస్థానాలకు చేరుస్తోంది. దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 14 లక్షల మందికి పైగా సిబ్బందితో నడుస్తున్న ఈ వ్యవస్థ.. కేవలం రవాణా సాధనం మాత్రమే కాదు. కార్మికుల వలసలను సులభతరం చేయడం, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను మార్కెట్లకు చేరవేయడం, పారిశ్రామిక రంగానికి మద్దతు ఇవ్వడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఈ కారణంగానే రైల్వే రంగంలో వచ్చే ఏ చిన్న మార్పైనా దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఉపాధి అవకాశాలు, ప్రాంతీయ అభివృద్ధిపై ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. ఈ బృహత్తర నెట్‌వర్క్‌కు బలమైన చారిత్రక నేపథ్యం ఉంది. దేశంలో తొలి రైలు మార్గం 1853లో ముంబై నుంచి థానే మధ్య కేవలం 34 కిలోమీటర్ల దూరంతో ప్రారంభమైంది. అయితే నాటి వలసవాద పాలకులు ఈ నెట్‌వర్క్‌ను ప్రధానంగా తమ సామ్రాజ్యవాద అవసరాల కోసం, మరీ ముఖ్యంగా ముడి పదార్థాలను ఓడరేవులకు తరలించడానికి, సైనికులను రవాణా చేయడానికి మాత్రమే ఉపయోగించారు. దీనివల్ల అంతర్గత ప్రాంతాల అనుసంధానంలో కొన్ని అసమతుల్యతలు ఏర్పడ్డాయి. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత ఈ వ్యవస్థను ప్రజల అవసరాలకు అనుగుణంగా తీర్చిదిద్దే ప్రయత్నం చేసినప్పటికీ, రాజకీయ కారణాలు, ప్రయాణీకుల ఛార్జీలను కృత్రిమంగా తక్కువగా ఉంచడం వంటి పరిణామాల వల్ల దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడుల కొరత ఏర్పడింది. ఫలితంగా ట్రాక్‌ల నిర్వహణ మందగించడం, రైళ్లు ఆలస్యం కావడం, రద్దీ పెరగడం వంటి సమస్యలు రైల్వేను చుట్టుముట్టాయి. ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు గత దశాబ్ద కాలంగా రైల్వే ఆధునీకరణపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. మూలధన వ్యయాన్ని గణనీయంగా పెంచుతూ.. ప్రయాణికుల సౌకర్యాలు, భద్రత, విద్యుదీకరణ, సరుకు రవాణా సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించే దిశగా అడుగులు పడుతున్నాయి. ఈ ఆధునీకరణ ప్రణాళిక కేవలం కొన్ని ప్రముఖ మార్గాలకే పరిమితం కాకుండా.. దేశవ్యాప్తంగా సమగ్రమైన మార్పులను తెచ్చేలా రూపుదిద్దుకుంటోంది. దీనివల్ల కేవలం వేగం పెరగడమే కాకుండా.. నిర్వహణలో పారదర్శకత, ప్రయాణంలో భద్రత మెరుగవుతాయని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. ఈ మార్పులకు ప్రతీకగా నిలుస్తున్న వాటిలో దేశీయంగా తయారైన సెమీ-హై-స్పీడ్ రైలు వందే భారత్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకుంది. గంటకు 160 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణించగల సామర్థ్యం ఉన్న ఈ రైళ్లను చెన్నైలోని ఇంటిగ్రల్ కోచ్ ఫ్యాక్టరీలో తయారు చేస్తున్నారు. ఆటోమేటిక్ డోర్లు, మెరుగైన సస్పెన్షన్, విలాసవంతమైన ఇంటీరియర్స్, మొబైల్ ఛార్జింగ్ పాయింట్లు వంటి సదుపాయాలతో ఇవి ప్రయాణ అనుభవాన్ని పూర్తిగా మార్చేశాయి. దేశంలోని పలు ప్రాంతాలను కలుపుతూ దూసుకుపోతున్న ఈ రైళ్లు, భారత రైలు ప్రయాణాలపై ఇప్పటివరకు ఉన్న పాత అంచనాలను తలకిందులు చేశాయి. అయితే సామాన్య ప్రయాణికులకు కూడా ఈ సేవలు అందుబాటులో ఉండేలా తగినన్ని మార్గాలను విస్తరించాలని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. రైళ్ల ఆధునీకరణతో పాటు రైల్వే స్టేషన్ల రూపురేకలను మారుస్తున్నారు. భోపాల్‌లోని రాణి కమలాపతి స్టేషన్‌ను దీనికి తొలి ఉదాహరణగా పేర్కొనవచ్చు. విమానాశ్రయాలను తలపించేలా ఏసీ వెయిటింగ్ హాల్స్, రిటైల్ షాపులు, ఎస్కలేటర్లు, డిజిటల్ డిస్‌ప్లే బోర్డులతో ఈ స్టేషన్లను తీర్చిదిద్దుతున్నారు. అమృత్ భారత్ స్టేషన్ పథకం' ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా 1,300కు పైగా స్టేషన్లను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. న్యూఢిల్లీ రైల్వే స్టేషన్‌తో పాటు అనేక చిన్న పట్టణాల స్టేషన్లను కూడా బహుళస్థాయి ప్రవేశ మార్గాలు, మెట్రో అనుసంధానంతో ఆధునీకరిస్తున్నారు. అయితే ఇవి కేవలం అందమైన కట్టడాలుగా మాత్రమే కాకుండా.. సామాన్య ప్రజలకు కూడా సులువుగా అందుబాటులో ఉండేలా పారిశుధ్యం, రద్దీ నియంత్రణ వంటి అంశాలపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టాలని విశ్లేషకులు సూచిస్తున్నారు. మరోవైపు, పారిశ్రామిక రంగానికి ఊతమిచ్చేలా ప్రత్యేక సరుకు రవాణా కారిడార్లను (డెడికేటెడ్ ఫ్రైట్ కారిడార్స్) ప్రభుత్వం అభివృద్ధి చేసింది. దాద్రి నుంచి ముంబై సమీపంలోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ పోర్టు వరకు పశ్చిమ కారిడార్, పంజాబ్-హర్యానా ప్రాంతాలను పశ్చిమ బెంగాల్‌తో కలిపే తూర్పు కారిడార్ రూపుదిద్దుకున్నాయి. ప్రయాణికుల రైళ్ల రద్దీ నుంచి సరుకు రవాణాను పూర్తిగా వేరు చేయడం ద్వారా భారీ బరువుల రవాణా వేగవంతమైంది. దీనివల్ల ఫ్యాక్టరీల నుంచి ఓడరేవులకు వస్తువుల రవాణా ఖర్చులు తగ్గడంతో పాటు, దేశీయ తయారీదారులు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో పోటీపడేందుకు అవకాశం లభిస్తోంది. అయితే ఈ వేగవంతమైన అభివృద్ధి ప్రయాణంలో భద్రత అనేది అత్యంత కీలకమైన అంశంగా నిలిచింది. ముఖ్యంగా గతంలో జరిగిన కొన్ని ఘోర రైలు ప్రమాదాలు సిగ్నలింగ్ వ్యవస్థలు, పర్యవేక్షణపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తాయి. దీనికి స్పందనగా రైల్వే శాఖ దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన ఆటోమేటిక్ రైలు రక్షణ వ్యవస్థ 'కవచ్'ను విస్తరిస్తోంది. రేడియో కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ ఆధారంగా పనిచేసే ఈ వ్యవస్థ, ఒకే మార్గంలోకి రెండు రైళ్లు వస్తే స్వయంచాలకంగా బ్రేకులు వేసి ప్రమాదాలను నివారిస్తుంది. ప్రయాణికుల ప్రాణ రక్షణే ధ్యేయంగా ఈ సాంకేతికతను దేశవ్యాప్తంగా అన్ని మార్గాలకు వేగంగా విస్తరించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. దేశ వ్యూహాత్మక భద్రత మరియు సరిహద్దు ప్రాంతాల అభివృద్ధితో కూడా రైల్వే విస్తరణ ముడిపడి ఉంది. అరుణాచల్ ప్రదేశ్, మణిపూర్, మేఘాలయ వంటి ఈశాన్య సరిహద్దు రాష్ట్రాల్లో రైల్వే నెట్‌వర్క్‌ను విస్తరించడం ద్వారా సైనిక అవసరాల కోసం రవాణా సౌలభ్యం కలగడంతో పాటు, ఆ ప్రాంత ప్రజలకు ప్రధాన భూభాగంతో మెరుగైన అనుసంధానం ఏర్పడుతుంది. ఇది ప్రాంతీయ ఆర్థిక అభివృద్ధికి, వాణిజ్య కార్యకలాపాలకు ఊతమిస్తుంది. భారతదేశం ప్రపంచ స్థాయి తయారీ, సరఫరా కేంద్రంగా ఎదగాలంటే సమర్థవంతమైన లాజిస్టిక్స్ వ్యవస్థ తప్పనిసరి. ప్రస్తుతం దేశ జీడీపీలో లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులు సుమారు 13 నుంచి 14 శాతంగా ఉండగా, అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోలిస్తే ఇది కొంచెం ఎక్కువే. రైల్వే బడ్జెట్‌లో మౌలిక వసతుల కల్పనకు భారీగా నిధులు కేటాయిస్తున్న తరుణంలో, ప్రాజెక్టులు నిర్ణీత సమయంలో పూర్తయి సరుకు రవాణా మరింత చౌకగా మారితే పారిశ్రామిక రంగానికి ఎంతో మేలు జరుగుతుంది. సామాజిక కోణంలో చూస్తే.. ఇండియన్ రైళ్లు కేవలం ఉక్కు పట్టాల మీద నడిచే బండ్లు కావు; అది కోట్ల మంది ప్రజల జీవితాలను, జ్ఞాపకాలను కలిపి ఉంచే ఒక భావోద్వేగ వారసత్వం. విద్యార్థులు, ఉద్యోగాలు వెతుక్కుంటూ వెళ్లే వలస కార్మికులు, కుటుంబాలను కలిపే సుదూర ప్రయాణాలు అన్నీ రైలుతోనే ముడిపడి ఉన్నాయి. భాషా, ప్రాంతీయ భేదాలను దాటి దేశాన్ని ఐక్యంగా ఉంచడంలో ఈ వ్యవస్థ పోషిస్తున్న పాత్ర అసమానమైనది. వచ్చి పడుతున్న ఈ ఆధునిక మార్పులు భవిష్యత్తులో మరింత సఫలం కావాలంటే, కేవలం హై-స్పీడ్ రైళ్లు ప్రారంభించడమే కాక, వ్యవస్థ అంతటా సమయపాలన, భద్రత, సామాన్యులకు తక్కువ ధరలో మెరుగైన సేవలు అందడం అత్యంత ముఖ్యం. ఈ లక్ష్యాలను సాధిస్తే, భారతీయ రైల్వే దేశ తదుపరి పారిశ్రామికీకరణకు, ఆర్థిక పురోభివృద్ధికి తిరుగులేని చోదక శక్తిగా మారుతుందనడంలో సందేహం లేదు. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి మా https://TeluguOne.com పోర్టల్‌ను అనుసరించండి, మీ స్నేహితులతో పంచుకోండి, అలాగే మీ విలువైన అభిప్రాయాలను తెలియజేయండి. [Journey of Indian Railways, Infrastructure, Vande Bharats Speed, Safety Challenges]

Published on: Sun Sep 6, 2026 4:45PM