ఇజ్రాయెల్లో శివాజీ మహారాజ్ విగ్రహం.. ఒక చారిత్రక పరిశీలన!
ముంబైలోని ఇజ్రాయెల్ కాన్సులేట్ ప్రకటించిన ఇజ్రాయెల్లో ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ విగ్రహ స్థాపన నిర్ణయం, సాధారణ ప్రోటోకాల్ ప్రకటన కాదు. ఇది భారత్, ఇజ్రాయెల్ సంబంధాల సాంస్కృతిక, చారిత్రక, రాజకీయ పరిమాణాలను ఏకకాలంలో గుర్తుకు తెచ్చే అంశం. శివరాజ్యాభిషేక దినోత్సవం. 1674 జూన్ 6 నాటి సందర్భంగా ఈ ప్రాజెక్ట్ను అధికారికంగా ప్రకటించడం, శివాజీ వారసత్వాన్ని అంతర్జాతీయ వేదికపై ప్రతిష్ఠించాలనే సంకల్పానికి స్పష్టమైన సంకేతం. ఇజ్రాయెల్లో శివాజీ విగ్రహం.. ముంబై కాన్సులేట్ ఆధ్వర్యంలో, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ సహకారంతో.. రూపుదిద్దుకోబోయే స్మారక ప్రాజెక్ట్. శివరాజ్యాభిషేక దినం నేపథ్యం ఎలాంటిదో చూస్తే.. 1674లో జరిగిన రాజ్యాభిషేకాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ, శివాజీ మహారాజ్ను అంతర్జాతీయ స్థాయిలో స్మరించాలనే ప్రయత్నం. మహారాష్ట్ర–యూదు సమాజ చారిత్రక బంధం. కోకణ్, ముంబై ప్రాంతాల్లో నివసించిన భారతీయ యూదు సమాజ వారసులు.. నేడు ఇజ్రాయెల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారనే కాన్సులేట్ వ్యాఖ్య. మోడీ ఇజ్రాయెల్ పర్యటన ప్రభావం ఎలాంటిదంటే, 2017లో జరిగిన చారిత్రక పర్యటన తర్వాత ప్రజల మధ్య సంబంధాలను బలోపేతం చేయాలనే ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వ సంకల్పానికి ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రతీక. శివాజీ వారసత్వం ఎలాంటిదో చూస్తే.. పరమతసహన, సుశాసనం, నౌకాదళ బలం, ప్రజా రక్షణ.. ఇవన్నీ ఇజ్రాయెల్ కాన్సుల్ యనీవ్ రెవాచ్ ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించిన అంశాలు. ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్.. 1630–1680 మధ్య కాలంలో భారతీయ చరిత్రలో స్వాతంత్ర, స్వరాజ్య, సుశాసనాలకు ప్రతీకగా నిలిచిన హిస్టారికల్ లెజండ్. ముఘల్ సామ్రాజ్య విస్తరణకు.. ప్రతిస్పందనగా, స్థానిక సామాజిక–ధార్మిక శక్తులను సమీకరించి, ప్రజా ఆధారిత రాజ్య నిర్మాణం చేసిన నాయకుడిగా ఆయనను చరిత్ర గుర్తిస్తుంది. ప్రజల భద్రత, మత స్వేచ్ఛ, స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థ రక్షణ.. ఇవి శివాజీ రాజ్య నిర్మాణంలో కేంద్ర బిందువులు. ఇందులోని మతసహనం ఎలాంటిదో చూస్తే.. ముస్లిం మతస్థులపై సామూహిక ద్వేషం కాకుండా, దుర్వ్యవస్థలపై ప్రతిఘటన.. ఇది ఆయన పాలనలో కనిపించే కీలక వ్యత్యాసంగా చెప్పాలి. నౌకాదళ బలం గురించి మాట్లాడితే కోకణ్ తీర ప్రాంతంలో సముద్ర కోటలు, నౌకాదళ నిర్మాణం ద్వారా విదేశీ వాణిజ్య, దాడులపై నియంత్రణ సాధించారు. ఇజ్రాయెల్ కాన్సుల్ యనీవ్ రెవాచ్, శివాజీని సుశాసన దృష్టి కలిగిన నాయకుడు, పరమత సహనానికి ప్రతీక, నౌకాదళ బలం నిర్మించిన దూరదృష్టి గల రాజు”గా అభివర్ణించడం, భారతీయ చరిత్రలో ఆయన స్థానాన్ని అంతర్జాతీయంగా గుర్తించే ప్రయత్నంగా చూడవచ్చు. మహారాష్ట్రలో, ముఖ్యంగా ముంబై, కోకణ్ ప్రాంతాల్లో బెనె ఇజ్రాయెల్ యూదు సమాజం శతాబ్దాలుగా నివసిస్తూ, స్థానిక సంస్కృతిలో ఒక భాగమైంది. ఈ సాంస్కృతిక సమ్మేళనం ఎలాంటిదంటే, మరాఠీ, కోకణీ సంస్కృతిలో యూదు సమాజం కలిసిపోయిన చరిత్ర, భారతీయ బహుళత్వానికి ఒక ఉదాహరణ. ఇజ్రాయెల్లో వారసులు.. నేడు ఈ సమాజానికి చెందిన అనేక మంది ఇజ్రాయెల్లో నివసిస్తూ, రక్షణ, విజ్ఞాన, ఆర్థిక రంగాల్లో సేవలందిస్తున్నారు. ఇజ్రాయెల్ కాన్సులేట్, మహారాష్ట్ర.. యూదు సమాజ చారిత్రక బంధాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, శివాజీ విగ్రహాన్ని సాంస్కృతిక–చారిత్రక సేతుగా ప్రతిపాదించడం, ఈ ప్రాజెక్ట్కు భావోద్వేగ, చారిత్రక బలం ఇస్తోంది. శివరాజ్యాభిషేకం నుంచి ఇజ్రాయెల్ విగ్రహ నిర్ణయం వరకు.. 1674 జూన్ 6న – శివరాజ్యాభిషేక దినం రాయగడ కోటలో శివాజీ మహారాజ్ రాజ్యాభిషేకం, మరాఠా సామ్రాజ్యానికి అధికారిక ఆరంభం. రెండోది 20వ శతాబ్దం–21వ శతాబ్దానికి చెందిన మహారాష్ట్రలో శివాజీ స్మారకాలు, విగ్రహాలు, జయంతి ఉత్సవాలు—ప్రాంతీయ గర్వం, రాజకీయ చర్చల కేంద్రంగా మారిన కాలం. భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ ఇజ్రాయెల్కు చేసిన చారిత్రక పర్యటన తర్వాత, రెండు దేశాల మధ్య వ్యూహాత్మక, రక్షణ, సాంకేతిక, వ్యవసాయ రంగాల్లో సంబంధాలు మరింత బలోపేతం అయ్యాయి. శివరాజ్యాభిషేక దినోత్సవం సందర్భంగా, ముంబైలోని ఇజ్రాయెల్ కాన్సులేట్ జనరల్ యనీవ్ రెవాచ్, ఇజ్రాయెల్లో శివాజీ మహారాజ్ విగ్రహం స్థాపన ప్రాజెక్ట్ను అధికారికంగా ప్రకటించారు. రెవాచ్, మహారాష్ట్ర సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్కు లేఖ రాసి, చారిత్రక రిఫరెన్సులు, కళాత్మక సలహాలు, డిజైన్ అంశాలు, ఇతర సాంకేతిక సహకారం కోరారు. ఫడ్నవీస్ తక్షణమే అంగీకరించారు అని రెవాచ్ స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు. అంతర్జాతీయ సాంస్కృతిక స్మారకాలు, ప్రోటోకాల్, అనుమతులు వంటివి పరిశీలిస్తే.. ఇజ్రాయెల్లో భారతీయ చారిత్రక నాయకుడి విగ్రహం స్థాపన, సాధారణంగా మూడు స్థాయిల్లో న్యాయ–సంస్థాగత ప్రక్రియలతో ముడిపడి ఉంటుంది. ఇందులో ఇజ్రాయెల్ అంతర్గత అనుమతులు- నగర పాలక సంస్థ నుంచి.. స్థల అనుమతి. స్మారక నిర్మాణానికి సంబంధిత నిర్మాణ, భద్రత, పర్యావరణ నియమాలు.. కాగా, రెండోది భారత విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ పాత్ర పరిశీలన. భారతీయ చారిత్రక ప్రతీకలను విదేశాల్లో ప్రతిష్ఠించేటప్పుడు, అధికారిక అనుమతి, ప్రోటోకాల్ సమన్వయం వంటివి కీలకంగా పని చేస్తాయి. ఇక మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ సహకారం.. చారిత్రక ఆధారాలు, శిల్పకళా సలహాలు, డిజైన్, శిల్పి ఎంపిక వంటి అంశాల్లో.. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ, చరిత్రకారులు, కళాకారుల భాగస్వామ్యం విషయానికి వస్తే, రెవాచ్ లేఖలో మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ మార్గదర్శకత్వం, చారిత్రక రిఫరెన్సులు, కళాత్మక కన్సల్టేషన్ ను ప్రత్యేకంగా కోరడం, ఈ ప్రాజెక్ట్ను కేవలం కాన్సులేట్ స్థాయి కార్యక్రమంగా కాకుండా, సాంస్కృతిక భాగస్వామ్యంగా చూడాలనే ఉద్దేశాన్ని స్పష్టంగా చూపుతోంది. మేధో సంపత్తి, చారిత్రక ప్రతిరూపం ఎలాంటిదంటే, శివాజీ మహారాజ్ విగ్రహం రూపకల్పనలో, చారిత్రక ప్రామాణికత ప్రధానమైనది. ఇందులో ప్రజల భావోద్వేగాల పరిశీలన చేస్తే.. మహారాష్ట్రలో ఇప్పటికే ఉన్న ప్రతిరూపాల స్ఫూర్తి అన్నీ కీలకంగా మారతాయి. ఇది కేవలం కళాత్మక స్వేచ్ఛ కాదు, శివాజీని యథార్థ చారిత్రక రూపంలో చూపాలా? లేక ప్రతీకాత్మక, ఆధునిక శిల్పకళా శైలిలో రూపుదిద్దాలా? అనే ప్రశ్నలు, మహారాష్ట్రలోని చరిత్రకారులు, శివప్రేమీలు, రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చకు దారితీయవచ్చు. భారత్–ఇజ్రాయెల్ వ్యూహాత్మక సంబంధాల సాంస్కృతిక ప్రతీక. ఇజ్రాయెల్ కాన్సులేట్ ప్రకటనలో, శివాజీ విగ్రహాన్ని ఇండియా - ఇజ్రాయెల్ ఫ్రెండ్షిప్ సింబల్ గానూ చూస్తున్నారు. సాహసోపేతమైన ప్రవర్తన, నాయకత్వ పటిమ, సుపరిపాలన, పరస్పర గౌరవం అనే సామూహిక విలువలు అని అభివర్ణించడం, కల్చరల్ డిప్లమసీకిదో స్పష్టమైన ఉదాహరణ. భారతీయ జాతీయతా వాదంలో శివాజీ మహారాజ్ ఒక శక్తివంతమైన ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. ఇజ్రాయెల్, భారతీయ ప్రజాభిప్రాయంలో సురక్షిత, దృఢమైన రక్షణ రాష్ట్రంగా కనిపించడం. ఈ రెండు ప్రతీకలను కలిపి, సాహస, సుశాసనం, ప్రజా రక్షణ అనే విలువలపై ఆధారపడిన స్నేహాన్ని ప్రదర్శించడం—ఇది ఒక రాజకీయ సందేశం కూడా. మహారాష్ట్ర అంతర్గత రాజకీయాలు, మహారాష్ట్రలో, శివాజీ మహారాజ్ పేరు, శివసేన, భాజపా, ఇతర ప్రాంతీయ పార్టీల రాజకీయ వాదనల్లో.. సెంటర్ పాయింట్ గా ఉంటుంది. ఇజ్రాయెల్లో శివాజీ విగ్రహం స్థాపనలో.. మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రత్యక్ష భాగస్వామ్యం, మహారాష్ట్ర గర్వం అంతర్జాతీయ స్థాయికి చేరింది.. అనే ప్రచారానికి అవకాశం ఏర్పరుస్తోంది. సరిగ్గా అదే సమయంలో, శివాజీని విదేశీ రాజనీతిలో ప్రతీకగా ఉపయోగించడం సరైనదా? అనే ప్రశ్నలు, కొన్ని వర్గాల్లో చర్చకు దారితీయవచ్చు. ఇక మీడియా ప్రతిస్పందన ఎలాంటిదంటే, ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న వార్తా కథనాలు, ఈ ప్రాజెక్ట్ను ప్రధానంగా ఇండియా- ఇజ్రాయెల్ ఫ్రెండ్షిప్ గానే అభివర్ణించాయి. అయితే, శివాజీని మత సహన విజేత గా చూపడం, నౌకాబల నిర్మాత గా ప్రస్తావించడం, ఇవి భారతీయ చరిత్రలోని కొన్ని వాదనలను బలపరుస్తూనే, శివాజీని కేవలం సాఫ్ట్ పవర్ ప్రతీకగా మాత్రమే చూపించడం సరైనదా? అనే విమర్శాత్మక ప్రశ్నలకు కూడా తావిస్తుంది. శివాజీ మహారాజ్ విగ్రహం విదేశీ నేలపై స్థాపించబడటం, మహారాష్ట్ర, భారతీయ ప్రజల్లో గర్వ కారణమైన భావనను పెంచుతుంది. ఇజ్రాయెల్లో శివాజీపై అవగాహన పెంచాలనే రెవాచ్ వ్యాఖ్య, భారతీయ చరిత్రను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసే అవకాశాన్ని సైతం కలిపిస్తోంది. యూదు–మరాఠీ బంధం విషయానికి వస్తే.. బెనె ఇజ్రాయెల్ సమాజ చరిత్ర, మహారాష్ట్ర–ఇజ్రాయెల్ మధ్య భావోద్వేగ బంధాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది. విమర్శాత్మక ప్రశ్నలు.. శివాజీని మతసహనానికి ప్రతీకగా చూపడం, ఆయన ముస్లిం పాలకులపై చేసిన యుద్ధాలను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి? అనే ప్రశ్నకు ఆస్కారమేర్పడుతోంది. ధర్మసహన–రాజ్యరక్షణ మధ్య సున్నితమైన తేడాను ప్రజలకు ఎలా వివరించాలి? అన్నది కూడా చర్చనీయాంశమే. విగ్రహ రూపకల్పనలో.. మహారాష్ట్రలోని వివిధ శివాజీ ప్రతిరూపాల మధ్య ఏది ప్రామాణికంగా తీసుకోవాలి? ప్రజా భాగస్వామ్యం ఎలా ఉండాలి? అన్నది కూడా కీలకాంశమే. రెవాచ్, ఈ ప్రాజెక్ట్ను తరువాత దశలో పీపుల్స్ ప్రాజెక్ట్ గా మార్చాలన్న ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. దీనర్ధం.. మహారాష్ట్ర–ఇజ్రాయెల్ మధ్య సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, విద్యా, చరిత్ర అవగాహన కార్యక్రమాలు, ఇవన్నీ ఈ విగ్రహాన్ని కేవలం ఒక శిల్పం గా కాకుండా, సాంస్కృతిక సంభాషణ వేదికగా.. సూచిస్తున్నాయి. వాస్తవాలను నేరుగా చూడాల్సిన అవసరం- ఈ ప్రాజెక్ట్ను విశ్లేషించేటప్పుడు, సాంస్కృతిక రాజనీతి, జాతీయతా ప్రతీకలు, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం, అన్నీ కలిసిపోయిన సంక్లిష్ట వాస్తవాన్ని నేరుగా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది. శివాజీ మహారాజ్, భారతీయ రాజకీయాల్లో.. హిందూ స్వరాజ్య ప్రతీక, ప్రాంతీయ గర్వం, సామాజిక న్యాయం, అన్నీ కలిసిన బలమైన చిహ్నం. ఇజ్రాయెల్లో ఆయన విగ్రహం, ఈ ప్రతీకను అంతర్జాతీయ స్థాయికి తీసుకెళ్తూ, భారతీయ జాతీయతా వాదానికి ఒక సాఫ్ట్ పవర్ ఆయుధంగా మారే అవకాశం ఉంది. ఇక ఇజ్రాయెల్–భారత్ రక్షణ సంబంధాలు ఎలాంటివో చూస్తే.. ఇజ్రాయెల్, భారత రక్షణ, సాంకేతిక రంగాల్లో కీలక భాగస్వామి. డ్రోన్లు, రక్షణ వ్యవస్థలు, వ్యవసాయ సాంకేతికత—ఇవి అన్నీ ఇప్పటికే భాగస్వామ్య రంగాలు. శివాజీ విగ్రహం, ఈ వ్యూహాత్మక సంబంధాలకు సాంస్కృతిక ముఖచిత్రంగా పనిచేయవచ్చు. శివాజీని మత సామరస్య విజేతగా మాత్రమే చూపడం, ఆయన యుద్ధ, రాజనీతి, ధర్మరక్షణ, సామాజిక సంస్కరణల సంక్లిష్టతను సులభీకరించే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే.. విగ్రహం రూపకల్పన, వివరణాత్మక ఫలకాలు.. విద్యా కార్యక్రమాలు, ఇవన్నీ చారిత్రక ప్రామాణికతను కాపాడుతూ, రాజకీయ వినియోగాన్ని సమతుల్యం చేసే విధంగా ఉండాలి. ఇక్కడ విగ్రహం కంటే పెద్దది.. సంభాషణ, అవగాహన, బాధ్యత. ఇజ్రాయెల్లో ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ విగ్రహం స్థాపన నిర్ణయం, మహారాష్ట్ర గర్వం, భారతీయ చరిత్ర, యూదు–మరాఠీ బంధం, భారత్–ఇజ్రాయెల్ వ్యూహాత్మక సంబంధాలు, అన్నీ కలిసిన ఒక సాంస్కృతిక–రాజనీతి మైలురాయి. ఈ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతం కావాలంటే, చారిత్రక ప్రామాణికత.. కళాత్మక నాణ్యత, ప్రజా భాగస్వామ్యం రాజనీతి బాధ్యత, ఇవన్నీ సమతుల్యంగా కలిసిన రూపకల్పన అవసరం. శివాజీ మహారాజ్ను ప్రపంచ వేదికపై ప్రతిష్ఠించేటప్పుడు, ఆయనను కేవలం ప్రతీకాత్మక హీరో గా కాకుండా, సంక్లిష్ట చారిత్రక నాయకుడు, ప్రజా రక్షకుడు, పరమత సహన–సుశాసన ప్రతిపాదకుడు”గా చూపే ధైర్యం, బాధ్యత రెండూ అవసరంగా చెబుతారు విశ్లేషకులు. -సీతారాం కంఠంనేని ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.
Publish Date: Jun 13, 2026 10:22AM
.webp)
.webp)
.webp)
.webp)