మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న యుద్ధ వాతావరణం, అంతర్జాతీయ ఆంక్షల నేపథ్యంలో ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్ర సంక్షోభంలో కూరుకుపోయింది. దేశంలో పెరిగిపోతున్న ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేయడం కోసం మరియు నగదు కొరతను అధిగమించేందుకు ఇరాన్ ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. చరిత్రలో ఎన్నడూ లేని విధంగా 10 మిలియన్ల (ఒక కోటి) రియాల్ విలువ కలిగిన భారీ నోటును ఆ దేశ సెంట్రల్ బ్యాంక్ తాజాగా చలామణిలోకి తెచ్చింది.

అయితే, వినడానికి కోటి రియాల్స్ అని భారీగా వినిపిస్తున్నప్పటికీ, అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో దీని విలువ అత్యంత స్వల్పంగా ఉండటం గమనార్హం. ప్రస్తుతం ఉన్న మారకపు విలువల ప్రకారం.. ఈ 10 మిలియన్ రియాల్ నోటు విలువ భారతీయ కరెన్సీలో కేవలం 650 నుండి 715 రూపాయల మధ్య మాత్రమే ఉంది. అంటే ఇరాన్‌లో ఒక పూట భోజనం లేదా కనీస అవసరాల కోసం కూడా వేలల్లో, లక్షల్లో రియాల్స్ ఖర్చు చేయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.

గత కొన్ని వారాలుగా అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌తో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల వల్ల ఇరాన్ కరెన్సీ 'రియాల్' విలువ పాతాళానికి పడిపోయింది. ఈ సంక్షోభం ఎంతలా ఉందంటే.. గత నెలలోనే ప్రభుత్వం 5 మిలియన్ రియాల్ నోట్లను విడుదల చేసినప్పటికీ, పెరిగిన ధరల దృష్ట్యా అవి సరిపోకపోవడంతో ఇప్పుడు అంతకంటే రెట్టింపు విలువ కలిగిన నోటును తీసుకురావాల్సి వచ్చింది.

దేశంలో డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలు ఉన్నప్పటికీ, యుద్ధ భయంతో ప్రజలు పెద్ద ఎత్తున నగదును విత్ డ్రా చేసుకునేందుకు బ్యాంకుల ముందు క్యూ కడుతున్నారు. ఎలక్ట్రానిక్ పేమెంట్ సిస్టమ్స్ ఎప్పుడు నిలిచిపోతాయో అన్న ఆందోళనతో సామాన్యులు నగదును తమ వద్దే ఉంచుకోవాలని భావిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలోనే ప్రజలకు నగదు లభ్యతను సులభతరం చేసేందుకు ఈ భారీ నోట్లను ముద్రించినట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు.

మరోవైపు, ఇరాన్‌లో నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి. గత ఏడాది కాలంలోనే ఆహార పదార్థాల ధరలు రెట్టింపు అయ్యాయి. సామాన్య కుటుంబాలు కనీసం పాలు, గుడ్లు వంటి నిత్యావసరాలను కొనడానికి కూడా తీవ్ర ఇబ్బందులు పడుతున్నాయి. అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులపై ప్రభావం చూపడంతో దేశ ఖజానా ఖాళీ అవుతోంది, ఇది నేరుగా కరెన్సీ విలువపై దెబ్బకొడుతోంది.

రాబోయే రోజుల్లో ఈ ఆర్థిక పరిస్థితి మరింత దిగజారే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. కేవలం నోట్ల ముద్రణ పెంచడం వల్ల ద్రవ్యోల్బణం ఇంకా పెరిగే ప్రమాదం ఉందని, శాశ్వత ఆర్థిక సంస్కరణలు చేపడితే తప్ప ఇరాన్ రియాల్ కోలుకోవడం కష్టమని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ప్రస్తుతానికి ఈ 10 మిలియన్ రియాల్ నోటు సామాన్యుడి చేతిలో కేవలం ఒక చిన్న కాగితం ముక్కలాగే కనిపిస్తోంది.